સોના ચાંદીના ભાવ આસમાને પહોંચ્યા છે. દિવસ જાય તેમ સોના ચાંદીના ભાવ વધી જ રહ્યા છે. ભાવ ઘટવાનું તો નામ જ નથી લઇ રહ્યા. રિપોર્ટ અનુસાર સોનું એક વર્ષમાં 51 ટકાથી વધારે મોંઘુ થયુ છે. ત્યારે ચાંદીની કિંમતોમાં 69 ટકા વધારો નોંધાયો છે. પરંતુ એક એવુ મેટલ પણ છે જેણે પોતાની તેજીનો 50 વર્ષ જૂનો રેકોર્ડ તોડ્યો છે.ત્યારે આવો જાણીએ કઇ છે તે ધાતું.
પ્લેટિનમના ભાવમાં વધારો
હકીકતમાં 2025 માં પ્લેટિનમના ભાવમાં લગભગ 80 ટકાનો વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. જાણકારોનું માનીએ તો ગોલ્ડ મોંઘુ થવાથી જ્વેલરી અને ઇન્ડસ્ટ્રીયલ ડિમાન્ડ વધવા અને સપ્લાયમાં ઘટાડો આવવાથી પ્લેટિનમની કિંમતોમાં વધારો થયો છે. ખાસ વાત તો એ છે કે 80 ટકાનો વધારો આવ્યા બાદ પણ પ્લેટિનમની કિંમત 2008ના પીક કરતા 28 ટકા ઓછી છે.
50 વર્ષનો રેકોર્ડ તૂટ્યો
જ્યારે સોના અને ચાંદીના ભાવમાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો છે, ત્યારે પ્લેટિનમ આવકની દ્રષ્ટિએ બંનેને વટાવી ગયું છે. નોંધપાત્ર રીતે ચાલુ વર્ષની વૃદ્ધિ લગભગ 50 વર્ષ પહેલાં જોવા મળેલા અગાઉના રેકોર્ડ સાથે તુલનાત્મક રહી છે. ડેટા સૂચવે છે કે આ વર્ષે પ્લેટિનમના ભાવમાં 80 ટકાથી વધુનો વધારો થયો છે. હાલમાં પ્લેટિનમનો ભાવ $1,637.75 ના 52-અઠવાડિયાના રેકોર્ડ ઉચ્ચતમ સ્તરે છે. જ્યારે ગયા વર્ષના છેલ્લા ટ્રેડિંગ દિવસે, વિદેશી બજારોમાં પ્લેટિનમના ભાવ $903.83 પ્રતિ ઔંસ હતા. આનો અર્થ એ થયો કે આ વર્ષે પ્લેટિનમના ભાવ $733.92 પ્રતિ ઔંસ વધ્યા છે.
17 વર્ષ જૂનો રેકોર્ડ અતૂટ
પ્લેટિનમ ભલે 50 વર્ષ જૂનો તેજીનો રેકોર્ડ તોડી શક્યો હોય પણ પોતાની રેકોર્ડ કિંમતોનો 17 વર્ષ જૂનો રેકોર્ડ હજુ સુધી તોડી શક્યો નથી. ડેટા દર્શાવે છે કે મે 2008માં પ્લેટિનમ $2,250 પ્રતિ ઔંસના રેકોર્ડ ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચ્યો હતો, જે રેકોર્ડ હજુ પણ અતૂટ છે. હાલમાં પ્લેટિનમના ભાવ 2008ના રેકોર્ડ ઉચ્ચતમ સ્તરથી લગભગ 27 ટકા નીચે ટ્રેડ થઈ રહ્યા છે. આનું બીજું એક કારણ છે કે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં પ્લેટિનમના ભાવમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. ડેટા દર્શાવે છે કે 2023 અને 2024માં પ્લેટિનમના ભાવમાં દર વર્ષે 8 ટકાનો ઘટાડો થયો હતો, જ્યારે 2022માં તેમાં 10 ટકાનો સાધારણ વધારો જોવા મળ્યો હતો. નિષ્ણાતો માને છે કે પ્લેટિનમના ભાવ જે ગતિએ વધી રહ્યા છે તે સૂચવે છે કે વર્ષના અંત સુધીમાં આ સ્તર તોડી શકે છે. વર્તમાન માંગને જોતાં બજારમાં પુરવઠો નોંધપાત્ર રીતે ઓછો છે.
પ્લેટિન કરી રહ્યું છે સોનાની બરાબરી
એક રિપોર્ટમાં જણાવ્યા મુજબ પ્લેટિનમ હવે સોનાની બરાબરી કરી રહ્યું છે. કેટલાક સમય પહેલા પ્લેટિનમ સોના કરતા મોંઘુ હતું પરંતુ હવે સોનું પ્લેટિનમના ભાવ કરતાં લગભગ ત્રણ ગણા ભાવે ટ્રેડ કરી રહ્યું છે. ગ્રાહકો સોનાથી દૂર ભાગતા હોવાથી આપણે ઘરેણાંની માંગમાં ઘટાડો પણ જોઈ રહ્યા છીએ. હાલની ખાણોમાં ઉત્પાદન ઘટવાને કારણે પુરવઠો મર્યાદિત રહે છે. ધાતુઓમાં આ તેજી નીતિગત અનિશ્ચિતતા, ફુગાવાના ભય અને યુએસ સરકારના શટડાઉનને કારણે સર્જાયેલી અસ્વસ્થ વૈશ્વિક પૃષ્ઠભૂમિને પ્રતિબિંબિત કરે છે. ફેડરલ રિઝર્વે વ્યાજ દરોમાં ઘટાડો કર્યા પછી, સલામત આશ્રયસ્થાનો શોધતા રોકાણકારોમાં કિંમતી ધાતુઓમાં ઉછાળો જોવા મળી રહ્યો છે.
પ્લેટિનમના ભાવ કેમ વધ્યા ?
નિષ્ણાતોના મતે વિશ્વના સૌથી મોટા ઉત્પાદક દક્ષિણ આફ્રિકામાં પુરવઠામાં નોંધપાત્ર વિક્ષેપને કારણે પ્લેટિનમના ભાવમાં વધારો થયો છે. દેશમાં અતિશય વરસાદ, વીજળીનો અભાવ અને પાણીની અછતનો સામનો કરવો પડ્યો છે, જેના કારણે ટોચના મહિનાઓ દરમિયાન ઉત્પાદનમાં વર્ષ-દર-વર્ષ 24 ટકાનો ઘટાડો થયો છે. સતત ઓછા રોકાણ અને સતત ઉર્જા સંકટથી આ અછત વધુ વધી છે. વર્લ્ડ પ્લેટિનમ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ કાઉન્સિલના મતે 2025 માં વૈશ્વિક બજારમાં અંદાજે 850,000 ઔંસની અછતનો સામનો કરવો પડશે - જે સતત ત્રીજી વાર્ષિક અછત છે .
માગમાં 300% વધારો
માગની દ્રષ્ટિએ પ્લેટિનમનું આકર્ષણ સતત વધી રહ્યું છે. કૈટલિક કન્વર્ટર અને ઉભરતી ગ્રીન ટેકનોલોજી સહિત ઔદ્યોગિક એપ્લિકેશનો કુલ ઉપયોગના 70 ટકાથી વધુ હિસ્સો ધરાવે છે. નિષ્ણાતોએ નોંધ્યું હતું કે ચીને સોનામાં પ્લેટિનમના નોંધપાત્ર ડિસ્કાઉન્ટનો લાભ લઈને પ્રથમ ક્વાર્ટરમાં આયાતમાં વધારો કર્યો અને દાગીનાના ઉત્પાદનમાં 26 ટકાનો વધારો કર્યો. વૈશ્વિક વેપાર અનિશ્ચિતતાઓ વચ્ચે પ્લેટિનમના ઓછા મૂલ્યાંકન અને સંગ્રહને કારણે વાર્ષિક ધોરણે પ્લેટિનમ માટે રોકાણ માંગમાં લગભગ 300%નો વધારો થયો છે. નિષ્ણાતોએ જણાવ્યું હતું કે ઓટોમોટિવ ક્ષેત્ર એક મુખ્ય ગ્રાહક રહ્યું છે. જ્યારે હાઇડ્રોજન અર્થતંત્રમાં ધાતુની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા - ઇંધણ કોષોને શક્તિ આપવી અને ગ્રીન હાઇડ્રોજન ઉત્પાદન - તેને વૈશ્વિક ઊર્જા સંક્રમણના કેન્દ્રમાં રાખે છે.