ભારત સરકાર લાંબા સમયથી ચાલી આવતી હાઉસ રેન્ટ એલાઉન્સ (HRA) ની મર્યાદાઓમાં ફેરફાર કરવાની દિશામાં ગંભીરતાથી વિચારી રહી છે. વધતા જતા શહેરીકરણ અને મકાન ભાડાના આસમાને પહોંચેલા ભાવોને ધ્યાનમાં રાખીને, સરકાર હવે મેટ્રો શહેરોની યાદી વિસ્તૃત કરવાની યોજના બનાવી રહી છે. જો આ દરખાસ્ત મંજૂર થશે, તો લાખો કર્મચારીઓના ઇન-હેન્ડ પગારમાં સીધો વધારો થશે.
શું છે વર્તમાન નિયમ?
અત્યારે ઇન્કમ ટેક્સના નિયમો મુજબ, જે કર્મચારીઓ જૂની કર વ્યવસ્થા (Old Tax Regime) પસંદ કરે છે, તેમને બે પ્રકારની HRA છૂટ મળે છે:
50% મર્યાદા: માત્ર દિલ્હી, મુંબઈ, કોલકાતા અને ચેન્નાઈમાં રહેતા લોકો માટે.
40% મર્યાદા: ઉપરોક્ત ચાર શહેરો સિવાયના ભારતના તમામ શહેરો માટે.
અમદાવાદ અને અન્ય શહેરોનો મેટ્રોમાં સમાવેશ
સરકારની નવી દરખાસ્ત મુજબ, અમદાવાદ, બેંગલુરુ, હૈદરાબાદ અને પુણે જેવા ઝડપથી વિકસતા શહેરોને પણ 50% HRA મુક્તિની શ્રેણીમાં લાવવામાં આવશે. છેલ્લા એક દાયકામાં આ શહેરો IT અને ઉદ્યોગોના હબ બન્યા છે અને ત્યાં રહેવાનો ખર્ચ મુંબઈ-દિલ્હી જેવો જ થઈ ગયો છે. આથી, આ શહેરોમાં રહેતા કર્મચારીઓ લાંબા સમયથી 50% HRA છૂટની માંગ કરી રહ્યા હતા.
નવી પ્રસ્તાવિત સંરચના
જો ફેરફારો અમલી બનશે, તો માળખું આ મુજબ હશે:
50% HRA મુક્તિ: દિલ્હી, મુંબઈ, કોલકાતા, ચેન્નાઈ, અમદાવાદ, બેંગલુરુ, હૈદરાબાદ અને પુણે.
40% HRA મુક્તિ: દેશના અન્ય તમામ નાના-મોટા શહેરો.
ફેરફારની જરૂરિયાત કેમ?
બેંગલુરુ અને પુણે જેવા શહેરોમાં ભાડામાં અસાધારણ વધારો થયો છે. જૂના નિયમો હવે આધુનિક શહેરી વાસ્તવિકતા સાથે મેળ ખાતા નથી. સરકાર માને છે કે આ ફેરફારથી મધ્યમ વર્ગની ખર્ચ કરવાની શક્તિ વધશે અને તેમને આર્થિક રાહત મળશે.
પગાર પર શું અસર પડશે?
જ્યારે HRA પર મળતી કર મુક્તિની મર્યાદા 40% થી વધીને 50% થશે, ત્યારે કર્મચારીની 'કરપાત્ર આવક' (Taxable Income) ઘટી જશે. પરિણામે, તેમનો ઇન્કમ ટેક્સ ઓછો કપાશે અને દર મહિને ઘરે લઈ જવામાં આવતો ચોખ્ખો પગાર (Take-home salary) વધી જશે.
