સરકારે મુશ્કેલ અને ઊંડા સમુદ્રી વિસ્તારોમાંથી મેળવવામાં આવતા કુદરતી ગેસ માટેની મહત્તમ કિંમતની મર્યાદા (price ceiling) વધારી છે. નવી કિંમત 1 ઓક્ટોબર, 2026થી અમલમાં આવી છે અને આગામી છ મહિના સુધી એટલે કે 31 માર્ચ, 2027 સુધી લાગુ રહેશે.
કુદરતી ગેસનો ઉપયોગ CNG અને PNG પુરવઠા તેમજ વીજળી ઉત્પાદન અને ખાતર ઉત્પાદન જેવા વિવિધ ક્ષેત્રોમાં થાય છે. પરિણામે, ગેસના ભાવમાં થયેલો આ ફેરફાર નજીકના ભવિષ્યમાં આ ક્ષેત્રોને અસર કરી શકે છે.
પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયે ઊંડા પાણી (deep-water), અતિ-ઊંડા પાણી (ultra-deep-water) અને ઊંચા દબાણ તથા ઊંચા તાપમાન (HP-HT) ધરાવતા વિસ્તારોમાંથી મેળવવામાં આવતા ગેસ માટેની મહત્તમ કિંમતની મર્યાદા $8.90 થી વધારીને $9.89 પ્રતિ MMBtu કરી છે. ભારતીય ચલણની દ્રષ્ટિએ જોઈએ તો, આ વધારો અંદાજે ₹930 પ્રતિ MMBtu થી વધીને ₹1,030 પ્રતિ MMBtu સુધીનો છે. જો તમે CNG અથવા PNG નો ઉપયોગ કરો છો, તો કુદરતી ગેસના ભાવમાં થયેલો આ ફેરફાર તમારા ખર્ચ પર અસર કરી શકે છે.
સરકારે કુદરતી ગેસના ભાવ કેમ વધાર્યા?
આ ફેરફાર ખાસ કરીને એવા ગેસ ક્ષેત્રોને લાગુ પડે છે જ્યાં પરંપરાગત વિસ્તારોની તુલનામાં ગેસ કાઢવાનો ખર્ચ વધુ હોય છે. જોકે, પડકારજનક દરિયાઈ વિસ્તારોમાંથી કુદરતી ગેસનું ઉત્પાદન કરતી કંપનીઓને આ પગલાથી ફાયદો થશે. કૃષ્ણા-ગોદાવરી બેસિનમાં આવેલા KG-D6 જેવા બ્લોક્સ આ માળખા હેઠળ આવે છે.
CNG અને PNG પર શું અસર થશે?
શહેરોમાં CNG અને PNG નો પુરવઠો પૂરો પાડવા માટે કુદરતી ગેસનો ઉપયોગ થાય છે. આ ઉપરાંત, તે ખાતર ઉત્પાદન અને વીજળી ઉત્પાદન માટે મુખ્ય કાચા માલ તરીકે પણ કામ કરે છે. તેથી, સ્થાનિક ગેસના ભાવમાં થતા ફેરફારો આ ક્ષેત્રોમાં ગેસના ખર્ચને અસર કરી શકે છે. જોકે, ગેસની મહત્તમ કિંમતની મર્યાદામાં વધારો થવાનો અર્થ એ નથી કે CNG અને PNG ના ભાવમાં પણ તરત જ તેટલા જ પ્રમાણમાં વધારો થશે.
કયા ક્ષેત્રો પ્રભાવિત થઈ શકે છે?
ભારતમાં કુદરતી ગેસનો ઉપયોગ અનેક મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રોમાં થાય છે. વાહનો માટે CNG અને ઘરો માટે PNG તરીકેના ઉપયોગ ઉપરાંત, તેનો ઉપયોગ વીજળી ઉત્પાદન અને ખાતરના ઉત્પાદનમાં પણ કરવામાં આવે છે. આવી સ્થિતિમાં, કુદરતી ગેસના ભાવમાં થતો વધારો નીચેના ક્ષેત્રોને પણ અસર કરી શકે છે: