તહેવારોની મોસમ આવી ગઈ છે. દરેક ઘરમાં દિવાળીની તૈયારીઓ પૂરજોશમાં ચાલી રહી છે, પરંતુ ખાંડના વધતા ભાવ મીઠાઈઓના આ તહેવાર દરમિયાન સામાન્ય માણસના બજેટને ગંભીર રીતે ખોરવી શકે છે. માત્ર છ દિવસમાં મુખ્ય રાજ્યોમાં ખાંડના ભાવમાં 13 થી 17 ટકાનો ઉછાળો આવ્યો છે. આ મોસમમાં ખાંડની માંગ ખૂબ વધારે હોય છે
યુપીથી મહારાષ્ટ્ર સુધી ખાંડના ભાવ આસમાને
ઉત્તર પ્રદેશમાં, 'એક્સ-મિલ' ભાવ (મિલના દર), જે 6 ઓક્ટોબરે પ્રતિ ક્વિન્ટલ ₹4600 હતા, તે 13 ટકા વધીને 12 ઓક્ટોબર સુધીમાં ₹5200 પર પહોંચી ગયા છે. એ મુજબ, મહારાષ્ટ્રમાં પણ સ્થિતિ સમાન છે, જ્યાં ખાંડના ભાવમાં 17 ટકાનો મોટો વધારો જોવા મળ્યો છે અને તે પ્રતિ ક્વિન્ટલ ₹5100 પર પહોંચ્યા છે. સ્થાનિક વેપારીઓ સ્પષ્ટપણે જણાવે છે કે બજારમાં આવતા સ્ટોકનું પ્રમાણ તહેવારની માંગની સરખામણીમાં ઘણું ઓછું છે.
આટલી મોટી અછત કેમ સર્જાઈ છે?
કૃષિ નિષ્ણાત જી.કે. સૂદના જણાવ્યા અનુસાર, હાલમાં દેશમાં ખાંડનો સ્ટોક અપૂરતો છે. જોકે રાહત આપવા માટે બજારમાં વધારાની 3 લાખ ટન ખાંડ બહાર પાડવામાં આવી હતી, પરંતુ તેનો કોઈ ખાસ ફાયદો થયો નથી. વધુમાં, સ્ટોક રાખવા પરના કડક નિયંત્રણોની વેપાર પ્રવૃત્તિઓ પર ગંભીર અસર પડી છે. સામાન્ય રીતે ખાંડની મિલો દર વર્ષે વહેલી પિલાણ પ્રક્રિયા શરૂ કરે છે પરંતુ આ વખતે તેમ થયું નથી. મહારાષ્ટ્ર અને કર્ણાટક જેવા મુખ્ય ઉત્પાદક રાજ્યોમાં શેરડીનો પાક હજુ સંપૂર્ણપણે કાપણી માટે તૈયાર નથી, જેના કારણે બજારમાં નવી ખાંડના આગમનમાં નોંધપાત્ર વિલંબ થયો છે.
સરકારના મહત્વપૂર્ણ પગલાંની અસર
કેન્દ્ર સરકારે ખાંડની વર્તમાન કટોકટીનો સામનો કરવા માટે ઘણા મહત્વપૂર્ણ પગલાં લીધાં છે. બજારમાં પુરવઠો વધારવા માટે, સરકારે 1 મિલિયન ટન કાચી ખાંડ (raw sugar)ની ડ્યુટી-ફ્રી (કર-મુક્ત) આયાતને મંજૂરી આપી છે. આ ઉપરાંત, ડીલરો પર સ્ટોકની કડક મર્યાદાઓ લાદવામાં આવી છે. સંભવિત સંગ્રહખોરીને રોકવા માટે જથ્થાબંધ ગ્રાહકોને પણ ખુલ્લા બજારમાંથી સીધી ખાંડ ખરીદવા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. આટલા બધા નિયંત્રણો હોવા છતાં, સરકારને નજીકના ભવિષ્યમાં કોઈ રાહત મળવાની આશા દેખાતી નથી. સરકારના એક અધિકારીએ મીડિયાને જણાવ્યા મુજબ સરકારને આશંકા છે કે દિવાળી પહેલાં ખાંડના ભાવમાં ફરી એકવાર મોટો ઉછાળો આવી શકે છે.
ખેડૂતોની નવી માંગણીઓને કારણે જટિલ બનેલી સ્થિતિ
બજારમાં ખાંડના ભાવ સતત વધી રહ્યા છે ત્યારે શેરડીના ખેડૂતો પણ પોતાની માંગણીઓ અંગે વધુ સક્રિય અને મુખર બન્યા છે. ખેડૂતોનો તર્ક છે કે ઉત્પાદન ખર્ચમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે, તેથી શેરડીના ભાવમાં વધારો કરવો જરૂરી છે. તેમની મુખ્ય માંગ ખાંડની લઘુત્તમ વેચાણ કિંમત (MSP)જે હાલમાં ₹31 પ્રતિ કિલોગ્રામ છેતેને સીધી ₹50 પ્રતિ કિલોગ્રામ સુધી વધારવાની છે.
12 ઓક્ટોબરે યોજાઇ હતી સરકારની બેઠક
આ મુદ્દાના ઉકેલ માટે, 12 ઓક્ટોબરના રોજ દિલ્હીના પૂસા કેમ્પસમાં એક લાંબી બેઠક યોજાઈ હતી. આ બેઠકમાં કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણ, ખાદ્ય મંત્રી પ્રહલાદ જોશી અને વિવિધ ખેડૂત સંગઠનોના 80 થી 90 પ્રતિનિધિઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. ત્રણ કલાકની ચર્ચા બાદ, કેન્દ્ર સરકારે એક અઠવાડિયાની અંદર ઉચ્ચ-સ્તરીય સંયુક્ત સમિતિની રચના કરવાનો નિર્ણય લીધો. આ સમિતિ ખાસ કરીને મહારાષ્ટ્ર અને કર્ણાટકના ખેડૂતોની ચિંતાઓનું નિરાકરણ લાવશે. નવી 2026-27 સીઝન 1 ઓક્ટોબરથી શરૂ થઈ ચૂકી છે; પરિણામે, જો ખેડૂતોની નવી માંગણીઓ સ્વીકારવામાં આવે, તો ગ્રાહકોએ નજીકના ભવિષ્યમાં ખાંડના વધુ ઊંચા ભાવનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
