ભારતીય વીમા નિયામક અને વિકાસ પ્રાધિકરણ (IRDAI) હવે આરોગ્ય વીમા બાદ મોટર વીમાની વેચાણ વ્યવસ્થા અને કમિશનના માળખા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે. નિયામક દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલા નવા પ્રસ્તાવો અમલમાં આવે તો કાર અને બાઇક ખરીદનારા ગ્રાહકોને વીમો લેતી વખતે વધુ વિકલ્પો મળી શકે છે. અત્યાર સુધી નવી કાર કે બાઇક ખરીદતી વખતે મોટાભાગના ગ્રાહકો વાહનના ડીલર પાસેથી જ વીમો લેતા હોય છે. આવી સ્થિતિમાં અલગ-અલગ વીમા કંપનીઓની પૉલિસી, તેના પ્રીમિયમ અને સુવિધાઓની સરખામણી કરવી ઘણી વખત મુશ્કેલ બને છે. હવે આ વ્યવસ્થામાં ફેરફાર થવાની શક્યતા છે.
મોટર વીમાના કમિશન પર IRDAIની નજર
IRDAIએ પોતાના જાહેર પરામર્શ દસ્તાવેજ 'Recalibrating Economics of Insurance Distribution'માં મોટર વીમાના વેચાણ સાથે સંકળાયેલા ઊંચા કમિશન અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. નિયામકના જણાવ્યા અનુસાર, મોટર વીમામાં વિવિધ કિસ્સાઓમાં કમિશન 13 ટકાથી લઈને 50 ટકા સુધી હોઈ શકે છે, જ્યારે સરેરાશ કમિશન આશરે 24 ટકા છે.
વાહન ઉત્પાદકો સાથે સંકળાયેલા દલાલો અને મોટર વીમા સેવા પ્રદાતાઓ (MISPs) મારફતે થતા વીમાના વેચાણમાં પણ કમિશનનો દર નોંધપાત્ર છે. આ માધ્યમોમાં સરેરાશ કમિશન આશરે 24 ટકા છે, જે કેટલાક કિસ્સાઓમાં 31 ટકા સુધી પહોંચી શકે છે.
નાણાકીય વર્ષ 2024-25 દરમિયાન આ માધ્યમો દ્વારા આશરે રૂ. 29,000 કરોડનું વીમા પ્રીમિયમ એકત્રિત કરવામાં આવ્યું હતું. તેમાંથી લગભગ રૂ. 7,050 કરોડ કમિશન તરીકે ચૂકવવામાં આવ્યા હતા. IRDAIએ સવાલ ઉઠાવ્યો છે કે ખાસ કરીને સરળ વીમા પૉલિસીઓમાં આટલો ઊંચો કમિશન ખર્ચ કેટલો યોગ્ય છે.
ગ્રાહકોને મળશે વીમા ખરીદવાના વધુ વિકલ્પો
IRDAIના પ્રસ્તાવનો મુખ્ય હેતુ ગ્રાહકોને વીમો ખરીદવા માટે વધુ વિકલ્પો પૂરા પાડવાનો છે. હાલમાં નવી કાર કે બાઇક ખરીદતી વખતે ડીલર મારફતે જ વીમો લેવાની પ્રથા સામાન્ય છે. પરિણામે ગ્રાહકોને અન્ય વીમા કંપનીઓની પૉલિસી અને પ્રીમિયમની સરખામણી કરવાની પૂરતી તક મળતી નથી.
નવા પ્રસ્તાવ મુજબ, નવા અને જૂના વાહનોની વીમા પૉલિસીઓ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર ઉપલબ્ધ કરાવવાનું સૂચન કરવામાં આવ્યું છે. આ માટે માર્કેટ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સંસ્થાઓ (MII) અને 'બીમા સુગમ' જેવા ડિજિટલ મંચની ભૂમિકા મહત્ત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
આ વ્યવસ્થા અમલમાં આવે તો વાહન માલિકો ડીલર ઉપરાંત અન્ય માધ્યમો દ્વારા પણ વીમો ખરીદી શકશે. તેઓ વિવિધ કંપનીઓની પૉલિસી, પ્રીમિયમ અને સુવિધાઓની સરખામણી કરીને પોતાની જરૂરિયાત મુજબ પસંદગી કરી શકશે.
ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર વસૂલાત મર્યાદિત રાખવાનો પ્રસ્તાવ
IRDAIએ બિનનફાકારક ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર ગ્રાહકો પાસેથી વસૂલવામાં આવતી ફી અંગે પણ પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો છે. આ મુજબ, આવા પ્લેટફોર્મ પર સંચાલન ખર્ચની ભરપાઈ માટે વીમા પ્રીમિયમના પાંચ ટકાથી વધુ ફી વસૂલવામાં ન આવે તેવું સૂચવાયું છે.
જોકે, આ તમામ બાબતો હાલમાં પ્રસ્તાવના તબક્કામાં છે. જો નવા નિયમો મંજૂર થઈને અમલમાં આવશે, તો મોટર વીમા બજારમાં સ્પર્ધા, પારદર્શિતા અને ગ્રાહકોને મળતા વિકલ્પોમાં ફેરફાર થઈ શકે છે. આનાથી વાહન ખરીદનારાઓને વીમો લેતી વખતે વધુ માહિતી અને પસંદગીની તક મળવાની સંભાવના છે.
