નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ 1 ફેબ્રુઆરીએ કેન્દ્રીય બજેટ રજૂ કરવા જઈ રહ્યા છે. "મેક ઇન ઇન્ડિયા" અભિયાન હેઠળ સરકાર ઉત્પાદન ક્ષેત્ર પર વિશેષ ભાર મૂકી રહી છે ત્યારે તબીબી ઉપકરણ ઉદ્યોગ (Medical Device Industry) આ બજેટ પાસેથી નિર્ણાયક રાહતની અપેક્ષા રાખી રહ્યો છે.
આયાત ડ્યુટીમાં વધારો કરવાની માંગ
બજેટમાં તબીબી ઉપકરણોની આયાત પરનો ટેરિફ વર્તમાન 7.5% થી વધારીને 10-15% કરવામાં આવે જેથી સ્થાનિક ઉત્પાદનને ખરેખર પ્રોત્સાહન મળશે. સરકારી ખરીદીમાં ગુણવત્તાને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ, અને વિદેશી મંજૂરીઓ કરતાં ICMED પ્રમાણપત્રને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ. તેમણે જણાવ્યું હતું કે ભારત તેની ક્ષમતાઓ,ઉત્પાદન શક્તિ અને વિશ્વાસને વાસ્તવિક સફળતામાં પરિવર્તિત કરી શકે છે અને મેડિકલ ટેક હબ બની શકે છે.
સ્થાનિક તબીબીના પ્રોત્સાહન કરવામાં આવે
સરકાર પાસેથી પ્રાથમિક માંગ એ છે કે સ્થાનિક તબીબી ઉપકરણ ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવા અને તેનું રક્ષણ કરવા માટે ઓછામાં ઓછી 10-15% ની મૂળભૂત કસ્ટમ્સ ડ્યુટી ફરજિયાત હોવી જોઈએ. હાલમાં, આ ક્ષેત્ર આશરે 70% આયાત પર નિર્ભર છે, અને આયાત વાર્ષિક 10% થી વધુ વધી રહી છે. જો સ્થાનિક ઉદ્યોગોને ટેરિફ દ્વારા સુરક્ષિત નહીં કરવામાં આવે વધુ મુશ્કેલ બની શકે છે. જો બીજી માંગ એ છે કે ગ્રાહકોને લાભ આપવા માટે કસ્ટમ્સ ડ્યુટી ઘટાડવી એ ઉકેલ નથી. ડ્યુટી ઘટાડાના ફાયદા સીધા જનતા સુધી પહોંચતા નથી. તેથી, સરકારે MRPs (મહત્તમ છૂટક કિંમતો) પર દેખરેખ રાખવી જોઈએ, અને જ્યાં પણ કિંમતો ગેરવાજબી રીતે ઊંચી હોય, ત્યાં તેને ઘટાડવી જોઈએ જેથી દર્દીઓને સીધો ફાયદો થઈ શકે.
FTA અને આંતરરાષ્ટ્રીય પડકારો
યુરોપ સાથે મુક્ત વેપાર કરાર (FTA)ની ચર્ચા કરતા,તેમણે સ્પષ્ટતા કરી કે યુરોપમાં ભારતીય તબીબી ઉપકરણોની નિકાસ પર પહેલાથી જ શૂન્ય ડ્યુટી છે. વાસ્તવિક સમસ્યા બિન-ડ્યુટી અવરોધો અને ભારે નિયમનકારી ખર્ચ છે. તેથી, ઉદ્યોગ ઇચ્છે છે કે ભારતના ICMED પ્રમાણપત્ર (મ્યુચ્યુઅલ રેકગ્નિશન એગ્રીમેન્ટ) ને યુરોપમાં માન્યતા આપવામાં આવે, જેનાથી CE પ્રમાણપત્રનો ખર્ચ ઓછો થાય. વધુમાં, રાજીવ નાથે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી કે ચીન જેવા દેશો FTA ના આડમાં યુરોપ દ્વારા ભારતમાં તેમના ઉત્પાદનોની આયાત કરવાનું શરૂ કરી શકે છે.
GST અને કર સુધારા
ત્રીજી માંગ કાર્યકારી મૂડી સમસ્યાને ઉકેલવા માટે GST રિફંડ પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવવાની હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે સરકારે એક અઠવાડિયાના રિફંડનું વચન આપ્યું હતું, પરંતુ હાલમાં તેમાં 3-4 મહિનાનો સમય લાગી રહ્યો છે. વધુમાં, ભારતે રોકાણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સિંગાપોર અને કેનેડા જેવા દેશોની જેમ મૂડી માલ અને સેવાઓ પર પણ GST રિફંડ આપવું જોઈએ.એસએસ ઇનોવેશન્સ ઇન્ટરનેશનલ (હેલ્થકેર સેક્ટર) ના સ્થાપક અને ચેરમેન ડૉ. સુધીર શ્રીવાસ્તવે જણાવ્યું હતું કે મેડિકલ ટેકનોલોજી અને સર્જિકલ રોબોટિક્સ ક્ષેત્રો પણ કેન્દ્રીય બજેટની રાહ જોઈ રહ્યા છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે ભારત પાસે મજબૂત તબીબી કુશળતા, શ્રેષ્ઠ એન્જિનિયરિંગ ક્ષમતાઓ અને ખર્ચ-અસરકારક ઉકેલો પહોંચાડવાની ક્ષમતા છે, જે દેશને વૈશ્વિક મેડિકલ ટેક હબ બનાવી શકે છે. આ હાંસલ કરવા માટે, સ્વદેશી સંશોધન અને વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવું, સ્થાનિક સ્તરે તબીબી સાધનોના ભાગોનું ઉત્પાદન કરવું અને AI-આધારિત આરોગ્યસંભાળ તકનીકો અપનાવવી જરૂરી છે. સ્થાનિક તબીબી ઉપકરણો પર GSTમાં રાહત, R&D પર કર મુક્તિ, સસ્તી મૂડીની ઉપલબ્ધતા અને અગન નિર્ણય ભારતને તબીબી તકનીકમાં વૈશ્વિક સ્તરે અગ્રણી બનાવવા માટે તૈયાર છે.
આ પણ વાંચો - Union Budget 2026: Automobile ક્ષેત્રમાં કાર, ટાયર અને હેલ્મેટ ઉત્પાદકોની શું છે માંગણી? જાણો
