ભારતમાં ડિજિટલ ક્રાંતિના પ્રણેતા એવા યુનિફાઇડ પેમેન્ટ્સ ઇન્ટરફેસ (UPI) એ નાણાકીય વર્ષ 2026 (FY26) માં એક અભૂતપૂર્વ સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે. સમગ્ર વર્ષ દરમિયાન UPI પ્લેટફોર્મ પર કુલ ₹308 લાખ કરોડથી વધુના નાણાકીય વ્યવહારો નોંધાયા છે. આ આંકડો માત્ર આર્થિક પ્રગતિ જ નહીં, પરંતુ ભારતના સામાન્ય નાગરિકોમાં ડિજિટલ વ્યવહારો પ્રત્યેની અતૂટ શ્રદ્ધા અને લોકપ્રિયતા પણ દર્શાવે છે.
માર્ચ 2026 રહ્યો રેકોર્ડબ્રેક વ્યવહારોનો મહિનો
નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (NPCI) ના તાજેતરના ડેટા અનુસાર, માર્ચ 2026 નો મહિનો UPI ના ઇતિહાસમાં અત્યાર સુધીનો સૌથી સફળ મહિનો રહ્યો છે. આ એક જ મહિનામાં આશરે ₹30 લાખ કરોડના વ્યવહારો પ્રક્રિયા હેઠળ લેવામાં આવ્યા હતા. આનો અર્થ એ થયો કે દેશમાં દરરોજ સરેરાશ ₹1 લાખ કરોડના વ્યવહારો માત્ર મોબાઈલના એક ક્લિક પર થઈ રહ્યા છે. માર્ચ મહિનામાં કુલ 22.6 અબજ વ્યવહારો નોંધાયા હતા, જે એક સ્વતંત્ર માસિક રેકોર્ડ છે.
વૃદ્ધિ દરમાં સ્થિરતા છતાં વિસ્તરણ ચાલુ
જોકે, છેલ્લા કેટલાક વર્ષોની સરખામણીએ UPI ના વૃદ્ધિ દરમાં થોડો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. નાણાકીય વર્ષ 2026 માં વ્યવહાર મૂલ્યમાં 18.5 ટકાનો વધારો થયો છે, જે અગાઉના વર્ષોમાં 30 થી 40 ટકા સુધી રહેતો હતો. નિષ્ણાતોના મતે, આ ઘટાડો સ્વાભાવિક છે કારણ કે UPI હવે તેના 'સેચ્યુરેશન' પોઈન્ટ તરફ વધી રહ્યું છે અને મોટાભાગની વસ્તી તેનો ઉપયોગ કરતી થઈ ગઈ છે. હવે આ સિસ્ટમ નાના શહેરો અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ઊંડે સુધી પ્રસરી રહી છે.
નાના વેપારીઓનું યોગદાન અને વ્યવહારની પદ્ધતિ
UPI ની આ સફળતા પાછળ નાના વેપારીઓ અને ગલી-મહોલ્લાના દુકાનદારોનો મોટો હાથ છે. કુલ વ્યવહારોની સંખ્યામાં વેપારી ચુકવણીઓનો હિસ્સો 62 ટકા જેટલો મોટો છે. જોકે, આમાંના મોટાભાગના વ્યવહારો ₹500 થી ઓછી રકમના હોય છે. બીજી તરફ, વ્યક્તિ-થી-વ્યક્તિ (P2P) વ્યવહારોની સંખ્યા ઓછી હોવા છતાં, તેની કિંમત મોટી હોવાથી તે કુલ મૂલ્યમાં મોટું યોગદાન આપે છે.
આ પણ વાંચોઃ રાજસ્થાનનું 'મિની સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ',માર્બલના પહાડોમાં પ્રવાસીઓનો અદભૂત જમાવડો
