ભારત અને બ્રિટન વચ્ચે થયેલા વેપાર કરારને લઈને સ્કોચ વ્હિસ્કીની આયાતનો વિવાદ સામે આવ્યો છે. ભારતીય ટેક્સ અધિકારીઓ દારૂ બનાવતી વિદેશી કંપનીઓ Diageo અને Pernod Ricardની તપાસ કરી રહ્યા છે. તપાસમાં એ જાણવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે કે બંને કંપનીઓએ બ્રિટનથી આયાત કરેલા સ્કોચ વ્હિસ્કીના જથ્થાબંધ અર્કને યોગ્ય કેટેગરીમાં દર્શાવ્યો હતો કે નહીં. આ વર્ગીકરણના આધારે કંપનીઓએ ઓછો આયાત ટેક્સ ચૂકવ્યો હોવાની શંકા છે. જોકે, તપાસમાં કંપનીઓએ ખોટું કર્યું હોવાનું હજુ સાબિત થયું નથી.
વિવાદની શરૂઆત ક્યાંથી થઈ?
ભારત અને બ્રિટન વચ્ચેનો વેપાર કરાર 15 જુલાઈ, 2026થી અમલમાં આવ્યો હતો. આ કરાર હેઠળ ચોક્કસ પ્રકારની સ્કોચ વ્હિસ્કીની આયાત પર લાગતો ટેક્સ 150%થી ઘટાડીને 75% કરવામાં આવ્યો હતો. આગામી 10 વર્ષમાં આ ટેક્સ ઘટાડીને 40% સુધી લાવવાની યોજના પણ છે. પરંતુ વિવાદ એ વાતનો છે કે આ છૂટ બ્રિટનથી મોટા જથ્થામાં આયાત કરવામાં આવતા સ્કોચના અર્ક પર પણ લાગુ પડે કે નહીં. ભારતીય તપાસ અધિકારીઓ પ્રમાણે અહેવાલોમાં જણાવાયું છે કે આ અર્કને અલગ કસ્ટમ્સ કેટેગરીમાં ગણવો જોઈએ અને તેના પર 150% ટેક્સ લાગવો જોઈએ. બીજી તરફ, કંપનીઓનું માનવું છે કે બ્રિટનથી આયાત કરવામાં આવતા આ અર્કને પણ વેપાર કરાર હેઠળ ઓછી ડ્યૂટીનો લાભ મળવો જોઈએ.
Diageo અને Pernodની ઓફિસોમાં તપાસ
આ મહિને ટેક્સ અધિકારીઓએ નવી દિલ્હી નજીક આવેલી Pernod Ricardની ભારતીય હેડઓફિસની મુલાકાત લઈને અધિકારીઓની પૂછપરછ કરી હતી અને સ્કોચની આયાત સંબંધિત દસ્તાવેજોની તપાસ કરી હતી. બીજી તરફ, Diageoની ભારતીય કંપની United Spiritsએ શેરબજારને આપેલી જાણકારીમાં જણાવ્યું હતું કે સત્તાવાળાઓએ વિવિધ સ્થળોએ આવેલી તેની ઓફિસોમાં તપાસ કરી હતી. અધિકારીઓ એ તપાસી રહ્યા છે કે ઓછો ટેક્સ ચૂકવવા માટે આયાત કરાયેલા સ્કોચના અર્કનું ખોટું વર્ગીકરણ કરવામાં આવ્યું હતું કે નહીં. બંને કંપનીઓએ જણાવ્યું છે કે તેઓ તપાસમાં અધિકારીઓને સહકાર આપી રહી છે અને જરૂરી દસ્તાવેજો તથા માહિતી પૂરી પાડી છે.
Royal Stag અને Blenders Pride સાથે શું સંબંધ?
આ વિવાદ સમજવા માટે એ જાણવું જરૂરી છે કે કંપનીઓ બ્રિટનથી તૈયાર બોટલોમાં જ સ્કોચ વ્હિસ્કી આયાત કરતી નથી. તેઓ મોટા જથ્થામાં સ્કોચનો અર્ક પણ આયાત કરે છે. ત્યારબાદ ભારતમાં આ અર્કને અન્ય ઘટકો સાથે મિક્સ કરીને વિવિધ બ્રાન્ડ્સનું ઉત્પાદન કરવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા સાથે Royal Stag, Blenders Pride અને McDowell’s જેવી લોકપ્રિય બ્રાન્ડ્સ જોડાયેલી છે. તેથી સ્કોચના અર્ક પર કેટલો ટેક્સ લાગશે તે મુદ્દો કંપનીઓના આયાત ખર્ચ અને તેમના વ્યવસાય માટે મહત્વનો છે. ભારતનું દારૂ બજાર આશરે 65 અબજ ડોલરનું છે અને બ્રિટન ભારતના આયાતી દારૂના બજારમાં મોટો હિસ્સો ધરાવે છે.
વેપાર સંગઠને સરકાર પાસે શું માગ્યું?
Diageo અને Pernod Ricardનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા ISWAIએ વાણિજ્ય મંત્રીને પત્ર લખીને આ મુદ્દે તાત્કાલિક સ્પષ્ટતા કરવાની માગ કરી છે. સંગઠનનું કહેવું છે કે જો જથ્થાબંધ સ્કોચના અર્કને ઓછી ડ્યૂટીનો લાભ નહીં મળે, તો ભારત-બ્રિટન વેપાર કરારમાં નક્કી કરાયેલી છૂટનો કંપનીઓને વ્યવહારમાં લાભ નહીં મળે. તેનાથી વેપારીઓમાં અનિશ્ચિતતા વધી શકે છે. બીજી તરફ, બ્રિટિશ સરકારે પણ જણાવ્યું છે કે આ મુદ્દાનો ઉકેલ લાવવા માટે તે ભારત સરકાર સાથે ચર્ચા કરી રહી છે.
હાલ આ વિવાદનો મુખ્ય સવાલ એ જ છે કે વેપાર કરાર હેઠળ સ્કોચ વ્હિસ્કી માટે નક્કી કરાયેલી 75% ડ્યૂટી જથ્થાબંધ આયાત કરાયેલા અર્ક પર પણ લાગુ પડશે કે નહીં. સરકાર આ અંગે સ્પષ્ટતા કરે ત્યાર બાદ જ કંપનીઓને કયો ટેક્સ ચૂકવવો પડશે તે બાબત વધુ સ્પષ્ટ થશે.
આ પણ વાંચો: Auto News: હવે ડ્રાઈવરની બેદરકારી કે નહીં બને જીવનું જોખમ; તમામ નવી કારો માટે ઓટોમેટિક બ્રેકિંગ સિસ્ટમ અનિવાર્ય!
