દિવસ જાય તેમ રોજિંદી જીવન જરૂરી ચીજ વસ્તુઓના ભાવમાં વધારો થઇ રહ્યો છે. પેટ્રોલ, ડીઝલ, રાંધણ ગેસ સહિતની વિવિધ જરૂરિયાતની ચીજ વસ્તુઓ મોંઘી બની રહી છે ત્યારે હવે સીએનજી અને પીએનજીના ભાવમાં પણ વધારો થઇ શકે છે. ત્યારે આવો જાણીએ કેમ..
કેમ થઇ શકે સીએનજીમાં ભાવ વધારો
સરકારે એડમિનિસ્ટર્ડ પ્રાઇસિંગ મિકેનિઝમ (APM) હેઠળ આવતા જૂના ક્ષેત્રોમાંથી ઉત્પાદિત કુદરતી ગેસના ભાવમાં 4 ટકાનો વધારો કર્યો છે. આ ક્ષેત્રોમાંથી ઉત્પન્ન થતો ગેસ સીએનજી, વીજળી અને ખાતરોના ઉત્પાદન માટે મુખ્ય કાચો માલ છે. આવી સ્થિતિમાં, APM ગેસના ભાવમાં વધારાને કારણે CNGના ભાવમાં વધારો થઈ શકે છે.
APMના ભાવમાં વધારો
પેટ્રોલિયમ મંત્રાલય હેઠળના પેટ્રોલિયમ પ્લાનિંગ એન્ડ એનાલિસિસ સેલ (PPAC) દ્વારા જાહેર કરાયેલા એક નોટિફિકેશનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે 1 એપ્રિલથી APM ગેસનો ભાવ પ્રતિ યુનિટ $6.50 (MMBTU) થી વધારીને $6.75 પ્રતિ યુનિટ કરવામાં આવ્યો છે. APM ગેસનું ઉત્પાદન રાજ્ય માલિકીની તેલ કંપનીઓ ઓઇલ એન્ડ નેચરલ ગેસ કોર્પોરેશન (ONGC) અને ઓઇલ ઇન્ડિયા લિમિટેડ (OIL) દ્વારા કરવામાં આવે છે જે તેમને નામાંકિત ક્ષેત્રોમાંથી કરવામાં આવે છે. આ ક્ષેત્રોમાંથી ઉત્પન્ન થતો ગેસ પાઇપ્ડ રાંધણ ગેસ (PNG) બનાવવા માટે કાચા માલ તરીકે તેમજ વાહનો ચલાવવા અને ખાતર અને વીજળીના ઉત્પાદન માટે CNG તરીકે ઉપયોગમાં લેવાય છે. બે વર્ષમાં APM ગેસના ભાવમાં આ પહેલો વધારો છે. તે સરકારની રૂપરેખા મુજબ છે.
કિંમતો કેવી રીતે નક્કી થાય છે
કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે એપ્રિલ 2023માં સ્થાનિક રીતે ઉત્પાદિત કુદરતી ગેસના જથ્થાબંધ ભાવને કાચા તેલના માસિક સરેરાશ આયાત ભાવના 10 ટકા નક્કી કરવા માટે નિષ્ણાંત સમિતિના અહેવાલને સ્વીકાર્યો. જેમાં 10 લાખ બ્રિટિશ થર્મલ યુનિટ (MMBTU) દીઠ લઘુત્તમ કિંમત ચાર ડોલર અને મહત્તમ મર્યાદા 6.5 ડોલર નક્કી કરવામાં આવી હતી. આ સાથે સરકારે તેની ભલામણ બદલીને 2027 માં સંપૂર્ણ નિયમન ન થાય ત્યાં સુધી પ્રતિ યુનિટ $0.50 નો વાર્ષિક વધારો કર્યો. કેબિનેટે નિર્ણય લીધો કે બે વર્ષ સુધી દરમાં ફેરફાર કરવામાં આવશે નહીં અને
કિંમતો એક વર્ષ માટે અમલમાં રહેશે
પેટ્રોલિયમ પ્લાનિંગ એન્ડ એનાલિસિસ સેલ (PPAC) એ જણાવ્યું હતું કે 1 એપ્રિલથી 30 એપ્રિલ, 2025 માટે APM ગેસનો ભાવ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પર 10 ટકા ઇન્ડેક્સેશન એટલે કે ફુગાવાની અસરના આધારે પ્રતિ યુનિટ $7.26 હોવો જોઈએ. પરંતુ આ કિંમત એક મર્યાદાને આધીન હતી. કિંમત મર્યાદા પ્રતિ યુનિટ $6.50 થી વધારીને $6.75 કરવામાં આવી છે. આ લિમિટ એપ્રિલ, 2025થી માર્ચ, 2026 સુધી અમલમાં રહેશે અને આવતા વર્ષે એપ્રિલમાં પ્રતિ યુનિટ $0.25નો વધારો થશે.
પહેલા કયા આધારે નક્કી થતી કિંમત?
એપ્રિલ 2023 પહેલા, APM શાસન હેઠળના ક્ષેત્રોમાંથી ઉત્પાદિત ગેસની કિંમત એક ફોર્મ્યુલાના આધારે અર્ધ-વાર્ષિક ધોરણે નક્કી કરવામાં આવતી હતી. આ નિર્ણય ચાર ગેસ ટ્રેડિંગ સેન્ટરો પર સરેરાશ આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવોના આધારે એક ફોર્મ્યુલા હેઠળ લેવામાં આવ્યો હતો. કુલ ઘરેલુ ગેસ ઉત્પાદનમાં APM ગેસનો હિસ્સો 70 ટકા છે. ઘરોમાં CNG અને પાઇપ દ્વારા રાંધણ ગેસ પૂરો પાડવા માટે શહેરના ગેસ વિતરકોને APM ગેસ પૂરો પાડવામાં આવે છે. આ તેમના વેચાણના 60 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે. એપ્રિલ, 2023 ના નિર્ણય પછી, APM ગેસના ભાવ માસિક ધોરણે સુધારવામાં આવે છે, પરંતુ તે મહત્તમ અને લઘુત્તમ ભાવોને આધીન છે. મહત્તમ કિંમત હવે પ્રતિ યુનિટ US$6.75 છે.
