ભારતીય શેરબજારમાં રોકાણ કરનારાઓ માટે ચાલુ ઑક્ટોબર મહિનો સમસ્યાઓ લઈને આવ્યો છે. સમગ્ર ઑક્ટોબર દરમિયાન શેરબજારમાં ભારે ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. માર્કેટમાં આટલું લાંબુ કરેક્શન જોવા મળ્યું છે કે કોરોનાના સમયગાળા દરમિયાન શેરબજારમાં આવેલા ઘટાડા પછી આ અત્યાર સુધીનો સૌથી ખરાબ મહિનો રહ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં મોટો પ્રશ્ન એ છે કે શેરબજારના સારા દિવસો ક્યાં ગાયબ થઈ ગયા? શું ભારતનું નાણું ચીન કે અમેરિકા કે બીજે ક્યાંક જઈ રહ્યું છે? શું બજારને હજુ પણ ખરાબ સમયનો સામનો કરવો પડી શકે છે?
ઑક્ટોબરના આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો આ મહિનામાં BSE સેન્સેક્સ અત્યાર સુધીમાં 5 ટકા ઘટ્યો છે. એનએસઈ નિફ્ટીની સ્થિતિ પણ આવી જ છે. આવી સ્થિતિમાં બજારનો ઘટાડો ઘણી બાબતોનો સંકેત આપી રહ્યો છે, તો બીજી તરફ રોકાણકારો માટે પણ તે એક કોયડો બની ગયો છે. પરિસ્થિતિ એવી છે કે લોકો સવારમાં સ્નાન કરે છે, તૈયાર થઈ જાય છે અને આજે બજારમાં થોડો સ્ટોક ચાલશે એવી આશાએ વેપાર કરવા બેસી જાય છે અને સાંજ સુધીમાં તેમનો પોર્ટફોલિયો વધુ બગડતો જોઈને નિરાશામાં તેને બંધ કરી દે છે.
કોરોનામાં માર્કેટ ડૂબ્યું
ભારતીય માર્કેટમાં સૌથી મોટો ઘટાડો માર્ચ-2020માં જોવા મળ્યો હતો, જ્યારે કોરોના દરમિયાન લૉકડાઉનની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. આ ઘટાડો 23 ટકા હતો. આ પહેલા જ્યારે કોરોનાની અફવાઓ શરૂ થઈ હતી, ત્યારે ફેબ્રુઆરી-2020માં સેન્સેક્સમાં 6 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો હતો. આ પછી ઓક્ટોબર-2024માં સૌથી વધુ 5 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે. અગાઉ આટલો મોટો ઘટાડો માત્ર જૂન-2022માં એટલે કે પાંચ ટકા નોંધાયો હતો.
છેલ્લા ચાર વર્ષમાં સેન્સેક્સમાં ઘણી વખત ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, પરંતુ તે 4 ટકાથી ઉપર ગયો નથી. મે-2020, નવેમ્બર-2021, ડિસેમ્બર-2022 અને સપ્ટેમ્બર-2022 એવા મહિના હતા જ્યારે બજારમાં 4 ટકા સુધીનો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો.
રૂપિયા 29 લાખ કરોડ ધોવાયા
દેશમાં શેરબજારમાં વર્ષ-2022 પછી જે વૃદ્ધિ શરૂ થઈ હતી તે ઓક્ટોબર-2024માં પૂરી થશે તેવું લાગી રહ્યું છે. આ સમયગાળા દરમિયાન આઈપીઓ માર્કેટમાં સૌથી સારી તેજી જોવા મળી હતી. કોરોના પછીના સમયગાળામાં દેશના અત્યાર સુધીના 3 સૌથી મોટા IPO આવ્યા છે. હ્યુન્ડાઈ મોટર ઈન્ડિયા, એલઆઈસી અને પેટીએમના આઈપીઓએ બજારમાંથી સૌથી વધુ નાણાં એકઠા કર્યા હતા.
આ દરમ્યાન બજાજ હાઉસિંગ ફાયનાન્સ, જિયો ફાયનાન્સિયલ સર્વિસિસ, ઓલા ઇલેક્ટ્રિક અને ટાટા ટેક્નોલોજીસ જેવી કંપનીઓના શેર IPO પછી પ્રીમિયમ પર લિસ્ટ થયા અને રોકાણકારોના ખિસ્સામાં ઘણા પૈસા નાખ્યા. પરંતુ ઑક્ટોબર-2024માં, શેરબજારના વાતાવરણે રોકાણકારોને છીનવી લીધા અને લગભગ 29 લાખ કરોડ રૂપિયાનું ધોવાણ થયું. વાસ્તવમાં, સેન્સેક્સ પર લિસ્ટેડ તમામ કંપનીઓની કુલ માર્કેટ મૂડીમાં બુધવારે બજાર બંધ થયું ત્યાં સુધી રૂપિયા 29 લાખ કરોડનો ઘટાડો થયો છે.
શું ભારતમાંથી ચીનમાં પૈસા ગયા છે?
મળતી માહિતી અનુસાર ઑક્ટોબર મહિનામાં શેરબજારમાંથી રૂપિયા 82,000 કરોડ ઉપાડવામાં આવ્યા છે. વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો જેઓ IPO અને ઇક્વિટીમાં ભારે રોકાણ કરી રહ્યા હતા, તેમણે ઓક્ટોબર મહિનામાં ભારતીય બજારમાંથી આટલા પૈસા પાછા ખેંચી લીધા છે.
અમેરિકામાંથી નાણાં પાછા નથી આવતા?
એફપીઆઈ પાછી ખેંચવાનું બીજું કારણ અમેરિકામાં પ્રમુખપદની ચૂંટણી હોવાનું માનવામાં આવે છે. અહીં કમલા હેરિસ અને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વચ્ચે જોરદાર સ્પર્ધા જોવા મળી રહી છે. વિશ્વના સૌથી ધનાઢ્ય વ્યક્તિ એલોન મસ્ક સહિત અન્ય ઘણા મોટા ઉદ્યોગપતિઓ, જેઓ એક મોટા મૂવર તરીકે બજારમાં પ્રભુત્વ ધરાવે છે, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને જાહેરમાં ટેકો આપી રહ્યા છે.
આ રીતે, અમેરિકન શેરબજાર વધુ સારા દેખાવની આશામાં વિશ્વભરમાંથી નાણાં ત્યાં સ્થળાંતર થઈ રહ્યા છે. અમેરિકામાં ફુગાવો ઘટ્યો છે અને ત્યાંની સેન્ટ્રલ બેંક, ફેડરલ રિઝર્વે પણ વ્યાજદરમાં ઘટાડો કરવાની શ્રેણી શરૂ કરી છે. આ કારણે પણ ઓક્ટોબરમાં FPI ના નાણાં ભારતીય શેરબજારમાંથી બહાર ગયા છે.
સેબીની આ જાહેરાતની અસર
તાજેતરમાં માર્કેટ રેગ્યુલેટર સેબીએ ફ્યુચર્સ એન્ડ ઓપ્શન્સ સંબંધિત નિયમોમાં ફેરફારની પણ જાહેરાત કરી છે. સેબીના આ પગલાને શેરબજારમાં મોટા ફેરફારોનું કારણ પણ માનવામાં આવી રહ્યું છે. સેબીએ બિઝનેસમાં નાના વેપારીઓની ભૂમિકાને મર્યાદિત કરવા અને પૈસાનું રોકાણ કરતા લોકોને જોખમથી બચાવવા માટે ઘણા નિયમોમાં ફેરફાર કર્યા છે.
સોના અને ચાંદીમાં આંતરરાષ્ટ્રીય માહોલ જેવી સ્થિતિ
ભારતીય શેરબજારમાં આવેલા ફેરફારો પૈકી એક આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સર્જાયેલ તણાવનું વાતાવરણ છે. ઇઝરાયલ અને ઇરાન વચ્ચેનું યુદ્ધ પશ્ચિમ એશિયામાં અસ્થિરતામાં વધારો કર્યો છે, જે રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચેના યુદ્ધને કારણે વર્ષ-2022થી ચાલુ છે. દરમિયાન રોકાણકારોએ સુરક્ષિત રોકાણ માટે સોના અને ચાંદીમાં રોકાણ વધાર્યું છે. ભારતમાં પણ જ્યાં સોનાની કિંમત 80,000 રૂપિયા પ્રતિ 10 ગ્રામને વટાવી ગઈ છે, ત્યાં ચાંદીની કિંમત 1 લાખ રૂપિયા પ્રતિ કિલોગ્રામને વટાવી ગઈ છે. આ રીતે, આ પણ શેરબજારમાં ઘટાડાનું કારણ બન્યું છે.
Disclaimer: શેરબજારમાં કોઈપણ પ્રકારનું રોકાણ કરતાં પહેલા પોતાના માર્કેટ એક્સપર્ટની સલાહ જરૂર લેવી.
