Union Budget 2025: આજે આર્થિક સર્વે રજૂ થશે, શા માટે છે જરૂરી?

PM નરેન્દ્ર મોદીની આગેવાની હેઠળની સરકારનું કેન્દ્રીય બજેટ (બજેટ 2025) આવતીકાલે રજૂ કરવામાં આવશે અને તે પહેલા આજે દેશનો આર્થિક સર્વે આવશે, જેમાં ભારતના આર્થિક સર્વેક્ષણનો સંપૂર્ણ હિસાબ રજૂ કરવામાં આવશે. આ એક ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ દસ્તાવેજ છે, જે બજેટની રજૂઆતના એક દિવસ પહેલા સંસદના ટેબલ પર મૂકવામાં આવે છે. આ સાથે બજેટ સિઝન પણ શરૂ થશે. નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ આવતીકાલે 1 ફેબ્રુઆરી 2025 ના રોજ બજેટ રજૂ કરતા પહેલા આજે આર્થિક સર્વે રજૂ કરશે.

આર્થિક સર્વે શું છે?

આર્થિક સર્વે એ નાણાકીય દસ્તાવેજ છે. આર્થિક સર્વેક્ષણના 3 ભાગ છે. પ્રથમ ભાગમાં ભારતીય અર્થવ્યવસ્થાને લગતી મહત્વની બાબતોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. તેમાં અર્થવ્યવસ્થાની વૃદ્ધિની સંભાવનાઓ, પડકારો અને તેને વેગ આપવા માટે લેવામાં આવતા પગલાં વિશેની માહિતી શામેલ છે. તો બીજા ભાગમાં, વિવિધ ક્ષેત્રોની કામગીરી અને તેને સંબંધિત ડેટા છે. જ્યારે ત્રીજા ભાગમાં રોજગાર, મોંઘવારી, આયાત-નિકાસ, બેરોજગારી અને ઉત્પાદન જેવી અન્ય મહત્વપૂર્ણ માહિતી છે.

1 દિવસ પહેલા આર્થિક સર્વેની પરંપરા

દેશમાં પ્રથમ આર્થિક સર્વે 1950-51માં રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. બજેટના એક દિવસ પહેલા રજૂ કરવાની પરંપરા 1964થી શરૂ થઈ હતી. આના માધ્યમથી જનતાને માત્ર અર્થવ્યવસ્થાની સાચી સ્થિતિ જ નહીં પરંતુ સરકારને અનેક પડકારો વિશે પણ જણાવવામાં આવે છે અને તેને કેવી રીતે દૂર કરી શકાય તે પણ સર્વેમાં જણાવવામાં આવ્યું છે.

E-Survey રોકાણકારોની નજર

સર્વેક્ષણમાંથી સામાન્ય લોકોને માત્ર મોંઘવારી અને બેરોજગારીના આંકડા જ નહીં પરંતુ રોકાણ, બચત અને ખર્ચ અંગેના વિચારો પણ મળે છે. ધારો કે સરકારનું ધ્યાન ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર છે તો આ ક્ષેત્ર રોકાણકારોને આકર્ષી શકે છે. મતલબ કે આનાથી સેક્ટર મુજબની શક્યતાઓનો ખ્યાલ આવે છે. આ સર્વેમાં માત્ર સરકારની નીતિઓ વિશે જ માહિતી આપવામાં આવતી નથી, પરંતુ આર્થિક સર્વે સરકારની નીતિઓ વિશે પણ ભવિષ્યના આર્થિક દૃષ્ટિકોણ વિશે પણ જણાવે છે, તેથી જ તેને બજેટ પહેલાં રજૂ કરવાની પરંપરા છે.

આર્થિક સર્વે કોણ તૈયાર કરે છે?

આર્થિક સર્વે બહાર પાડતા પહેલા નાણામંત્રીની મંજૂરી લેવી પડે છે, ત્યારબાદ નાણામંત્રી સંસદમાં આર્થિક સર્વે રજૂ કરે છે. ત્યાર બાદ મુખ્ય આર્થિક સલાહકાર ચાલુ નાણાકીય વર્ષની વિગતો રજૂ કરે છે. નાણા મંત્રાલયનો અર્થશાસ્ત્ર વિભાગ મુખ્ય આર્થિક સલાહકારની દેખરેખ હેઠળ આર્થિક સર્વે તૈયાર કરે છે.