કેન્દ્ર સરકારે કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27માં સંરક્ષણ મંત્રાલય માટે ₹7.85 લાખ કરોડ ફાળવ્યા છે, જે અત્યાર સુધીનું સૌથી મોટું રક્ષા બજેટ છે. ગયા નાણાકીય વર્ષ 2025-26માં આ ફાળવણી ₹6.81 લાખ કરોડ હતી. એટલે કે, એક જ વર્ષમાં નોંધપાત્ર વધારો કરવામાં આવ્યો છે. આ નિર્ણય ભારત સામે ઉભા થતા સુરક્ષા પડકારો, સરહદી તણાવ અને વૈશ્વિક અસ્થિર પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને લેવામાં આવ્યો છે.
સતત તણાવને કારણે ભારતે પોતાની લશ્કરી
ઓપરેશન સિંદૂર, ચીનની વધતી આક્રમક નીતિ અને પાકિસ્તાન સાથેના સતત તણાવને કારણે ભારતે પોતાની લશ્કરી તૈયારીને વધુ મજબૂત બનાવવાની જરૂરિયાત અનુભવી છે. આ પરિસ્થિતિમાં નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે ડિફેન્સ માટે રેકોર્ડ ફાળવણી કરી છે, જેને સુરક્ષા નિષ્ણાતો એક દૂરદર્શી અને સમયોચિત પગલું ગણાવે છે.
આધુનિકીકરણ અને આત્મનિર્ભર ભારત પર ભાર
આ બજેટનો મુખ્ય હેતુ માત્ર ખર્ચ વધારવાનો નથી, પરંતુ ભારતીય સશસ્ત્ર દળોને આધુનિક બનાવવાનો છે. નવા ફાઇટર જેટ, મિસાઇલ સિસ્ટમ્સ, ડ્રોન ટેકનોલોજી, અદ્યતન તોપખાના અને નૌકાદળ માટે આધુનિક જહાજોની ખરીદી પર વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવ્યું છે. ખાસ કરીને મૂડી ખર્ચ (Capital Expenditure)માં નોંધપાત્ર વધારો કરવામાં આવ્યો છે, જેથી લાંબા ગાળાની લશ્કરી ક્ષમતાઓ વિકસાવી શકાય. સરકાર આત્મનિર્ભર ભારતના વિઝન હેઠળ 75% થી વધુ ડિફેન્સ સાધનો દેશની અંદરથી ખરીદવાની નીતિ પર કામ કરી રહી છે. આ પગલાથી સ્થાનિક ડિફેન્સ ઉદ્યોગને પ્રોત્સાહન મળશે, રોજગારી વધશે અને આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટશે.
સૈનિકોના કલ્યાણ સાથે કોઈ સમાધાન નહીં
સંરક્ષણ બજેટનો મોટો હિસ્સો સૈનિકોના પગાર, પેન્શન અને ઓપરેશનલ ખર્ચ માટે ફાળવવામાં આવે છે. સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સૈનિકોની સુવિધાઓ અને કલ્યાણ સાથે કોઈ સમાધાન કરવામાં નહીં આવે. દેશની સુરક્ષા માટે દિવસ-રાત સરહદ પર તૈનાત જવાનોને શ્રેષ્ઠ સુવિધાઓ આપવી સરકારની જવાબદારી છે.
ડ્રોન, મિસાઇલ અને ફાઇટર જેટ પર ખાસ ધ્યાન
આધુનિક યુદ્ધમાં ટેકનોલોજીનું મહત્વ ઘણું વધી ગયું છે. તેથી ડ્રોન, માનવરહિત પ્રણાલીઓ (Unmanned Systems), સાયબર સુરક્ષા અને અદ્યતન રડાર સિસ્ટમ્સ પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે. તાજેતરના વૈશ્વિક યુદ્ધો અને સંઘર્ષોમાં ડ્રોન ટેકનોલોજી નિર્ણાયક સાબિત થઈ છે, જેને ધ્યાનમાં રાખીને ભારત પણ આ ક્ષેત્રમાં મોટું રોકાણ કરી રહ્યું છે.
દરિયાઈ સુરક્ષા મજબૂત કરવાની તૈયારી
ભારતની દરિયાઈ સીમાઓની સુરક્ષા માટે નૌકાદળને વધુ મજબૂત બનાવવામાં આવી રહ્યું છે. એરક્રાફ્ટ કેરિયર્સ માટે નવા ફાઇટર જેટ, સ્ટીલ્થ સબમરીન અને અદ્યતન નૌકાદળ જહાજો પર કામ ચાલી રહ્યું છે. આ પગલાં ભારતની સમુદ્રી શક્તિમાં નોંધપાત્ર વધારો કરશે.
રક્ષા બજેટ સતત વધતું રહ્યું છે
છેલ્લા દાયકામાં ભારતનું સંરક્ષણ બજેટ સતત વધતું આવ્યું છે, જે દર્શાવે છે કે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સરકારની ટોચની પ્રાથમિકતા છે.
રક્ષા બજેટનો ક્રમ:
- 2026-27 : ₹7.85 લાખ કરોડ
- 2025-26 : ₹6.81 લાખ કરોડ
- 2024-25 : ₹6.21 લાખ કરોડ
- 2023-24 : ₹5.93 લાખ કરોડ
- 2022-23 : ₹5.25 લાખ કરોડ
- 2021-22 : ₹4.78 લાખ કરોડ
- 2020-21 : ₹4.71 લાખ કરોડ
- 2019-20 : ₹4.31 લાખ કરોડ
- 2018-19 : ₹4.04 લાખ કરોડ
- 2017-18 : ₹3.59 લાખ કરોડ
- 2016-17 : ₹2.58 લાખ કરોડ
- 2015-16 : ₹2.46 લાખ કરોડ
- 2014-15 : ₹2.29 લાખ કરોડ
- 2013-14 : ₹2.03 લાખ કરોડ
સંરક્ષણ બજેટ 2026-27
સંરક્ષણ બજેટ 2026-27 સ્પષ્ટ સંદેશ આપે છે કે ભારત પોતાની સુરક્ષા, લશ્કરી આધુનિકીકરણ અને આત્મનિર્ભર સંરક્ષણ ઉત્પાદન માટે સંપૂર્ણ રીતે પ્રતિબદ્ધ છે. આ બજેટ ઓપરેશન સિંદૂર જેવી કામગીરી માટે મજબૂત આધાર બનશે અને ભવિષ્યના પડકારો સામે દેશને તૈયાર કરશે.
આ પણ વાંચો : India Defence Budget 2026 : ₹7.8 લાખ કરોડ ફાળવણી, રાફેલ અને યુએવી પર વિશેષ ધ્યાન
