છ દેશોએ મતદાનમાં ભાગ લીધો નહીં, જ્યારે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ એકમાત્ર દેશ હતો જેણે તેની વિરુદ્ધ મતદાન કર્યું.
શું છે મર્કેટર પ્રોજેક્શન ?
સદીઓથી વિશ્વભરમાં લોકો જે નકશાનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે તે ઘણીવાર ઘણા દેશો અને ખંડોને તેમના વાસ્તવિક કદ કરતા ઘણા મોટા અથવા નાના દર્શાવે છે. હવે, "નકશાને સુધારો" નામની એક નવી આંતરરાષ્ટ્રીય ઝુંબેશ માંગ કરી રહી છે કે વિશ્વના નકશા જમીનના વાસ્તવિક કદને સચોટ અને ચોક્કસ રીતે પ્રતિબિંબિત કરે છે. આ સમગ્ર વિવાદ મર્કેટર પ્રોજેક્શન પર આધારિત નકશાઓની આસપાસ ફરે છે. આ નકશો 1569માં ફ્લેમિશ નકશાકાર અને ગણિતશાસ્ત્રી ગેરાર્ડસ મર્કેટર દ્વારા બનાવાયો હતો.
ગ્રીનલેન્ડ વિરુદ્ધ આફ્રિકા
ગ્રીનલેન્ડ અને આફ્રિકા મર્કેટર નકશા પર લગભગ સમાન કદના દેખાય છે. વાસ્તવમાં, આફ્રિકાનો વિસ્તાર આશરે 3 કરોડ ચોરસ કિલોમીટર છે. જ્યારે ગ્રીનલેન્ડનો વિસ્તાર માત્ર 2.16 મિલિયન ચોરસ કિલોમીટર છે. આનો અર્થ એ છે કે આફ્રિકા વાસ્તવમાં ગ્રીનલેન્ડ કરતા લગભગ 14 ગણો મોટો છે. તેવી જ રીતે, કેનેડા, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, રશિયા અને યુરોપિયન દેશો નકશા પર તેમના વાસ્તવિક કદ કરતા ઘણા મોટા દેખાય છે.
આફ્રિકાની માંગણીઓ
આફ્રિકન દેશો દલીલ કરે છે કે દાયકાઓથી ઉપયોગમાં લેવાતા આ નકશાઓએ અજાણતાં વિકાસશીલ અને આફ્રિકન દેશોના કદને ઘટાડીને તેમની વૈશ્વિક છબી અને મહત્વને ઓછું કર્યું છે. 'કરેક્ટ ધ મેપ' પહેલનો ઉદ્દેશ્ય મર્કેટર નકશા પર સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધ મૂકવાનો નથી. પરંતુ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને સામાન્ય ઉપયોગ માટે 'સમાન ક્ષેત્ર પ્રક્ષેપણ' જેવા મોડેલોને અપનાવવા માટે દબાણ કરવાનો છે.
નવા નકશામાં કયા દેશોનું કદ બદલાશે?
નાના દેખાતા દેશો અને વિસ્તારો:
ગ્રીનલેન્ડ, કેનેડા, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, યુનાઇટેડ કિંગડમ, નોર્વે, સ્વીડન, ફિનલેન્ડ અને મોટાભાગના યુરોપિયન દેશો નકશા પર તેમના વાસ્તવિક પ્રમાણમાં દેખાશે.
મોટા દેખાતા દેશો અને વિસ્તારો:
આફ્રિકન ખંડ, બ્રાઝિલ, ઇન્ડોનેશિયા અને દક્ષિણ અમેરિકાના ઘણા દેશો મર્કેટર નકશાની તુલનામાં ઘણા મોટા અને તેમના વાસ્તવિક કદમાં દેખાશે.
ભારતનું સ્થાન:
ભારત વિષુવવૃત્તની નિકટતાને કારણે, મર્કેટર અને સમાન ક્ષેત્ર બંને નકશા લગભગ સમાન પ્રમાણમાં દેખાશે. ભારતે સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં 'નકશાને સુધારો' ઠરાવને ટેકો આપ્યો છે. પરંતુ તેણે પોતાનું વલણ ખૂબ જ સ્પષ્ટ પણ કર્યું છે. ભારતે જણાવ્યું હતું કે, તેના સમર્થનનો અર્થ એ નથી કે ભારત 'સમાન પૃથ્વી' અથવા કોઈપણ ચોક્કસ પ્રક્ષેપણને અંતિમ તરીકે સ્વીકારે છે. દરેક નકશો અલગ અલગ હેતુઓ માટે બનાવવામાં આવે છે.
સરહદો અને પ્રદેશો પર ચેતવણી:
ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે એક કડક સંદેશ જારી કરીને જણાવ્યું હતું કે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતા અથવા પ્રસ્તાવિત કોઈપણ વિશ્વ નકશામાં ભારતના સત્તાવાર અને વાસ્તવિક નકશા અનુસાર જમ્મુ અને કાશ્મીર અને લદ્દાખના કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોનું ચિત્રણ કરવું જોઈએ. ભારતે સ્પષ્ટ કર્યું કે તેની સાર્વભૌમત્વ અને સરહદોનું કોઈપણ ખોટું અથવા ભ્રામક ચિત્રણ કોઈપણ સંજોગોમાં સ્વીકાર્ય રહેશે નહીં.
અમેરિકાએ કેમ કર્યો વિરોધ ?
ઠરાવ વિરુદ્ધ મતદાન કરનાર એકમાત્ર અમેરિકા હતો. અમેરિકાએ આ પહેલને "વૈચારિક એજન્ડા" ગણાવી. અમેરિકાએ દલીલ કરી હતી કે આવી ચર્ચાઓ પર ઊર્જા અને સમય બગાડવાને બદલે, સંયુક્ત રાષ્ટ્રએ આંતરરાષ્ટ્રીય શાંતિ, સુરક્ષા અને આર્થિક સમૃદ્ધિ જેવા વધુ ગંભીર મુદ્દાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ.
પાકિસ્તાનનું શું છે વલણ ?
પાકિસ્તાને UNGA ખાતે "નકશો સુધારો" ઠરાવને ટેકો આપ્યો. પાકિસ્તાને સ્પષ્ટતા કરી કે તે ફક્ત ખંડો અને દેશોના ભૂમિ સ્વરૂપોનું સચોટ પ્રતિનિધિત્વ કરવાના હેતુથી આ પહેલને સમર્થન આપે છે. તરફેણમાં મતદાન કર્યા પછી, પાકિસ્તાનના પ્રતિનિધિએ જણાવ્યું કે તેમનો ટેકો એ હકીકત પર શરતી હતો કે નવો નકશો અથવા મોડેલ કોઈપણ વિવાદિત પ્રદેશની કાનૂની સ્થિતિને બદલશે નહીં અથવા અસર કરશે નહીં. પાકિસ્તાને ખાતરી કરવાનો પ્રયાસ કર્યો કે ઠરાવના ભૌગોલિક પુનર્નિર્માણથી કાશ્મીર જેવા વિવાદિત મુદ્દાઓ પર તેની રાજકીય સ્થિતિ અથવા દાવાઓ પર કોઈ કાનૂની અસર નહીં પડે.
નિષ્કર્ષઃ
યુએન મહાસભામાં લાવવામાં આવેલો 'કરરેક્ટ ધ મેપ' પ્રસ્તાવ માત્ર ભૂગોળ સુધારવાની બાબત નથી, પરંતુ તે વૈશ્વિક રાજનીતિ અને સાર્વભૌમત્વ સાથે જોડાયેલો એક મોટો મુદ્દો છે. જ્યાં આફ્રિકી દેશો સદીઓ જૂની આકૃતિઓ સુધારીને પોતાનું વાસ્તવિક સ્થાન મેળવવા માંગે છે. આ વૈશ્વિક ફેરફારો વચ્ચે પણ ભારતની નીતિ સ્પષ્ટ છે. વિશ્વનો નકશો ભલે ગમે તે મોડેલ પર બને, ભારતની ભૌગોલિક અખંડિતતા અને સરહદોનું સન્માન સૌથી ઉપર રહેશે.
આ પણ વાંચોઃ ઘડિયાળ નહીં બદલાય, પણ બદલાશે સમયની સિસ્ટમ! જાણો 'વન નેશન, વન ટાઈમ'નું સત્ય