
ભારતના પશ્ચિમ બંગાળના કૂચ બિહાર જિલ્લામાં એક એવું અનોખું ગામ આવેલું છે, જે ભૌગોલિક રીતે તો ભારતમાં છે, પરંતુ ત્યાંના કાયદા, શાસન અને વ્યવસ્થા બાંગ્લાદેશ દ્વારા સંચાલિત થાય છે. આ ગામનું નામ છે 'દહગ્રામ-અંગરપોટા'. આ વિસ્તાર આશરે 18.5 ચોરસ કિલોમીટરમાં ફેલાયેલો છે અને ચારે બાજુથી ભારતીય સીમાઓથી ઘેરાયેલો હોવા છતાં, તે અધિકૃત રીતે બાંગ્લાદેશનો હિસ્સો છે.

આ ગામની સૌથી મોટી ખાસિયત તેની સ્વાયત્તતા છે. અહીં રહેતા 20,000 થી વધુ લોકો બાંગ્લાદેશી નાગરિકો છે. અહીંના ઘરો પર બાંગ્લાદેશનો રાષ્ટ્રધ્વજ લહેરાય છે અને લોકો બાંગ્લાદેશી બંધારણ અને કાયદાનું પાલન કરે છે. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે, ભારતીય સરહદની અંદર હોવા છતાં, અહીં ભારતીય રૂપિયો ચાલતો નથી.

બજારોમાં રાશનથી લઈને અન્ય જીવનજરૂરી વસ્તુઓ માટે બાંગ્લાદેશી 'ટાકા'નો ઉપયોગ થાય છે. એટલું જ નહીં, અહીં ભારતીય ટેલિકોમ કંપનીઓના નેટવર્ક પણ કામ કરતા નથી; લોકો સંદેશાવ્યવહાર માટે બાંગ્લાદેશી મોબાઈલ નેટવર્ક પર નિર્ભર છે.

1992 પહેલા, આ ગામના લોકો માટે જીવન ખૂબ જ મુશ્કેલ હતું. બાંગ્લાદેશની મુખ્ય ભૂમિથી અલગ હોવાને કારણે, તેમને શિક્ષણ કે તબીબી સારવાર જેવી પાયાની સુવિધાઓ માટે ભારતીય અધિકારીઓની મંજૂરી લેવી પડતી હતી. આ સમસ્યાના ઉકેલ માટે, ભારત અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચે એક ઐતિહાસિક સમજૂતી થઈ અને 'તીન બિઘા કોરિડોર' અસ્તિત્વમાં આવ્યો. 178 મીટર લાંબો અને 85 મીટર પહોળો આ માર્ગ દહગ્રામ-અંગરપોટાને બાંગ્લાદેશની મુખ્ય ભૂમિ સાથે જોડે છે. ૨૦૧૧ પછી, આ કોરિડોરને 24 કલાક ખુલ્લો રાખવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો, જેથી સ્થાનિક રહેવાસીઓ માટે જીવન સરળ બન્યું

દહગ્રામ-અંગરપોટા પ્રવાસીઓ માટે કોઈ સામાન્ય પર્યટન સ્થળ નથી. સુરક્ષાના કારણોસર, આ સમગ્ર વિસ્તાર BSF અને બાંગ્લાદેશી સુરક્ષા દળોની કડક દેખરેખ હેઠળ રહે છે. કોઈ પણ સામાન્ય ભારતીય નાગરિક કે વિદેશી પ્રવાસી સરકારી પરવાનગી વિના અહીં પ્રવેશ કરી શકતા નથી. જો કોઈ ભારતીયને અહીં જવું હોય, તો તેમણે જિલ્લા વહીવટીતંત્ર અને સુરક્ષા એજન્સીઓ પાસેથી ખાસ લેખિત મંજૂરી મેળવવી પડે છે.

દહગ્રામ-અંગરપોટા એ ભૌગોલિક અને રાજકીય રીતે વિશ્વના સૌથી રસપ્રદ વિસ્તારોમાંનું એક છે, જે સાબિત કરે છે કે સરહદો માત્ર રેખાઓ નથી, પણ લોકોના જીવનને પ્રભાવિત કરતા જટિલ માળખાં છે.