AirForceમાંથી લડાકુ વિમાન મિગ 21ની વિદાય, જાણો યુદ્ધમાં વીરતાનો ઇતિહાસ
છ દાયકાની સેવા પછી શુક્રવારે મિગ-21 વિમાનને સેવાનિવૃત્ત કરવામાં આવશે. મિગ-21 ને ઔપચારિક રીતે વિદાય આપવા માટે ચંદીગઢમાં એક સમારોહનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. મિગ-21 એ ભારતના હવાઈ સંરક્ષણ ઇતિહાસમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે. ત્યારે આવો જાણીએ મિગ 21એ યુદ્ધમાં કેવી રીતે દુશ્મનો સામે લડવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી
મિગ-21 એક પ્રખ્યાત ફાઇટર એરક્રાફ્ટ છે. તે ૧૯૫૦ના દાયકામાં સોવિયેત યુનિયનમાં વિકસાવવામાં આવ્યું હતું. તેની પહેલી ઉડાન 1955માં થઈ હતી. તે વિશ્વનું પહેલું સુપરસોનિક જેટ ફાઇટર હતું, જે અવાજની ગતિ કરતાં વધુ ઝડપથી ઉડવા માટે જાણીતુ હતુ. તે ઝડપથી ચઢી શકતું હતું અને સરળતાથી દુશ્મનના વિમાનોને અટકાવી શકતું હતું. પરંતુ મિગ-૨૧ની વાર્તા ફક્ત અકસ્માતો વિશે નથી. તે બહાદુરી અને વિજયની લાંબી વાર્તા છે. તેણે અનેક યુદ્ધોમાં તેના દુશ્મનોને હરાવ્યા છે.
ભારતે 1963માં તેનું પહેલું મિગ-21 ખરીદ્યું હતું. 1962ના ચીન યુદ્ધ પછી તેની વાયુસેનાને મજબૂત બનાવવા માટે તે જરૂરી હતું. 1966 થી 1980 સુધી ભારતે 872 મિગ-21 ખરીદ્યા. નાસિકમાં હિન્દુસ્તાન એરોનોટિક્સ લિમિટેડે તેનું ઉત્પાદન શરૂ કર્યું. તે ભારતનું પહેલું સુપરસોનિક ફાઇટર હતું. શરૂઆતમાં ઊંચાઈ પર અવરોધ માટે ઉપયોગમાં લેવાતા, પછીથી તેનો વિસ્તાર નજીકના યુદ્ધ અને જમીન પર હુમલા સુધી થયો.
1965ના યુદ્ધમાં, મિગ-21 વિમાનોની સંખ્યા ઓછી હતી અને પાઇલટ તાલીમ અધૂરી હતી. જોકે તેમણે રક્ષણાત્મક ઉડાનોનો અનુભવ પૂરો પાડ્યો. Gnat પછી, મિગ-21 એ તેની શ્રેષ્ઠતા દર્શાવી. આ યુદ્ધ મિગ-21 માટે શીખવાની તક હતી. 1971નું યુદ્ધ મિગ-21નો સુવર્ણ યુગ હતો. ભારતીય વાયુસેના મિગ-21 એ પશ્ચિમી મોરચા પર હવાઈ શ્રેષ્ઠતા પ્રાપ્ત કરી. તેઓએ ચાર પાકિસ્તાની F-104 સ્ટારફાઇટર્સ, બે શેનયાંગ F-6, એક F-86 સેબર અને એક C-130 હર્ક્યુલસને તોડી પાડ્યા. બે F-104 વિમાનોની પુષ્ટિ થઈ.
ઉપખંડના પ્રથમ સુપરસોનિક હવાઈ યુદ્ધમાં, મિગ-21 એફએલ એ તેની GSh-23 તોપથી પાકિસ્તાની F-104 વિમાનને તોડી પાડ્યું. મિગ-21 એ F-104 ને હરાવ્યું, ત્યારબાદ પાકિસ્તાને બધા F-104 વિમાનોને જમીન પર ઉતારી દીધા. વધુમાં, મિગ-21 એ પાકિસ્તાનની અંદર રાત્રે ઓછી ઊંચાઈ પર હુમલા કર્યા.
અમૃતસરથી ઉડાન ભરીનેતેણે ઢાકામાં ગવર્નર હાઉસ પર 500 કિલો વજનના બોમ્બ ફેંક્યા. મિગ-21 એ બહુમુખી ભૂમિકા ભજવી અને યુદ્ધમાં ભારતની જીતમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી. મિગ-21 એ ઘણા દેશોના વાયુસેનામાં સેવા આપી. તે વિયેતનામ યુદ્ધ, મધ્ય પૂર્વમાં સંઘર્ષો અને ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધમાં લડ્યું
ઉત્તર વિયેતનામ વાયુસેનાએ વિયેતનામ યુદ્ધ (1966-1972) દરમિયાન મિગ-21 ઉડાવ્યા. તેઓ અમેરિકન વિમાનો સામે ખૂબ અસરકારક સાબિત થયા. વિયેતનામના પાઇલટ્સે 103 F-4 ફેન્ટમ્સ સહિત 165 દુશ્મન વિમાનોને તોડી પાડ્યા, પરંતુ 65 મિગ-21પોતે ગુમાવ્યા. 60 વર્ષથી વધુ સેવા આપ્યા પછી મિગ-21ન 2025માં નિવૃત્ત થવાનું છે. તે ભારતીય વાયુસેનાનો મુખ્ય આધાર હતો. પાઇલોટ્સ તેને પોતાનો વિશ્વસનીય સાથી માનતા હતા. ગરમીમાં એર કન્ડીશનીંગનો અભાવ અને ઊંચી લેન્ડિંગ ગતિ હોવા છતાં તે ઉત્તમ ગતિ અને ચઢાણ ક્ષમતા ધરાવતું હતું.