આ દેશમાં ઘરમાં જો ચંપલ કે શૂઝ પહેર્યા તો લાગશે મસમોટો દંડ, કારણ જાણીને ચોંકી જશો!
આ પ્રાચીન જાપાની પરંપરાને સ્થાનિક ભાષામાં 'કુત્સુ વો નુગુ' કહેવામાં આવે છે, જેનો સરળ અર્થ જૂતા ઉતારવો એવો થાય છે.જાપાનીઓ માટે આ નિયમ માત્ર સ્વચ્છતા પૂરતો સીમિત નથી, પરંતુ તે પરસ્પર આદર અને ઘરની પવિત્રતા જાળવવાનો એક ભાગ છે.જાપાનમાં કોઈના ઘરે જૂતા પહેરીને પ્રવેશ કરવો તે અત્યંત અપમાનજનક અને ગંભીર અસભ્યતાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.
જાપાની સ્થાપત્યમાં ઘરના મુખ્ય પ્રવેશદ્વાર પર એક ખાસ જગ્યા હોય છે, જેને 'ગેનકાન' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.આ વિસ્તાર ઘરના બાકીના ભાગ કરતા થોડો નીચો બનાવવામાં આવે છે, જેથી બહારની ગંદકી અંદર ન ફેલાય.દરેક વ્યક્તિએ ગેનકાનમાં જ જૂતા ઉતારવા પડે છે અને ત્યાર બાદ જ ઇન્ડોર ચંપલ પહેરીને આગળ વધવું પડે છે.
આ નિયમો ફક્ત ખાનગી ઘરો પૂરતા મર્યાદિત નથી, પરંતુ જાપાનની તમામ શાળાઓ અને કોલેજોમાં પણ કડક રીતે લાગુ કરવામાં આવે છે.શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં વિદ્યાર્થીઓએ પ્રવેશતાની સાથે જ બહારના જૂતા ઉતારીને નિયત જગ્યાએ મૂકવા ફરજિયાત છે.શાળા વહીવટીતંત્ર દ્વારા વિદ્યાર્થીઓને વિશેષ ઇન્ડોર શૂઝ આપવામાં આવે છે, જેનો ઉપયોગ કેમ્પસની અંદર જ કરવાનો રહે છે.
વિદ્યાર્થીઓને આપવામાં આવતા આ ઇન્ડોર જૂતાને જાપાની ભાષામાં 'ઉવાબાકી' કહેવામાં આવે છે, જે શિસ્તનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.આ વ્યવસ્થાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય બહારની ધૂળ અને ગંદકીને વર્ગખંડોમાં પ્રવેશતી અટકાવીને શૈક્ષણિક વાતાવરણને સ્વચ્છ રાખવાનો છે.નાનપણથી જ આ પ્રકારના નિયમો વિદ્યાર્થીઓમાં પોતાની આસપાસની જગ્યાને સાફ રાખવાની જવાબદારીની ભાવના વિકસાવે છે.
જાપાનમાં સ્વચ્છતા પ્રત્યેની કડકતાનો અંદાજ એ વાત પરથી લગાવી શકાય છે કે ઘરો અને રેસ્ટોરન્ટમાં પણ અલગ ચપ્પલ હોય છે.બાથરૂમ કે વોશરૂમનો ઉપયોગ કરતી વખતે, વ્યક્તિએ ત્યાંના ખાસ બાથરૂમ ચપ્પલ પહેરવા પડે છે અને બહારના ચપ્પલ દૂર રાખવા પડે છે.આ પ્રકારની ઝીણવટભરી વ્યવસ્થા જાપાનને વિશ્વના સૌથી સ્વચ્છ દેશોની યાદીમાં મોખરે રાખવામાં મદદરૂપ થાય છે.
જાપાનની આ અનોખી સંસ્કૃતિ વિશ્વના અન્ય દેશો માટે સ્વચ્છતા અને શિસ્તનું એક શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.આધુનિક ટેકનોલોજી સાથે જોડાયેલા હોવા છતાં, જાપાનીઓ પોતાની પરંપરાઓને ખૂબ જ ગંભીરતાથી જાળવી રાખે છે.નિશ્ચિત નિયમોનું પાલન અને સ્વચ્છતા પ્રત્યેની તેમની પ્રતિબદ્ધતા જ તેમને વિશ્વમાં એક અજોડ ઓળખ અપાવે છે.