બ્રિટન કરતા નાનો ચંદ્ર ઉત્સર્જિત કરી રહ્યો છે 5 લાખ કિમી લાંબો ચુંબકીય તરંગો
સંશોધનમાં જાણવા મળ્યું છે કે, નાનો બર્ફીલો ચંદ્ર 5 લાખ કિમીથી વધુ ફેલાયેલો ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક તરંગોનું નેટવર્ક બનાવે છે.
શનિનો છઠ્ઠો સૌથી મોટો ચંદ્ર, એન્સેલાડસ, કદમાં ખૂબ જ નાનો છે. તેનો વ્યાસ ફક્ત 500 કિલોમીટર છે. તે એટલો નાનો છે કે તે બ્રિટન જેવા દેશમાં સરળતાથી ફિટ થઈ શકે છે. પરંતુ વૈજ્ઞાનિકોએ હવે એક એવી શોધ કરી છે જેણે બધાને આશ્ચર્યચકિત કરી દીધા છે. તાજેતરના સંશોધનમાં જાણવા મળ્યું છે કે આ નાનો બર્ફીલો ચંદ્ર અવકાશમાં 5,00,000 કિલોમીટરથી વધુ અંતરે તેનો ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક પ્રભાવ પાડે છે, જે પૃથ્વી અને ચંદ્ર વચ્ચેના અંતર કરતા ઘણો વધારે છે.
એન્સેલાડસના દક્ષિણ ભાગની બર્ફીલી સપાટી પર મોટી તિરાડો છે. આ તિરાડોમાંથી પાણીની વરાળ અને ધૂળના કણો ફુવારાઓની જેમ સતત બહાર નીકળે છે. જ્યારે આ પાણીના અણુઓ શનિના કિરણોત્સર્ગના સંપર્કમાં આવે છે, ત્યારે તેઓ વિદ્યુત રીતે ચાર્જ થાય છે. આ એક પ્લાઝ્મા બનાવે છે જે શનિના ચુંબકીય ક્ષેત્ર સાથે જોડાય છે, ત્યારે એક અનોખું ઓસિલેશન બનાવે છે.
આ સમગ્ર પ્રક્રિયા "આલ્ફેન વિંગ્સ" નામના ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક તરંગો ઉત્પન્ન કરે છે. આ તરંગો ગિટારના તાર ખેંચતી વખતે ઉત્પન્ન થતા સ્પંદનો જેવા જ છે. આ તરંગો એન્સેલાડસમાંથી ચુંબકીય ક્ષેત્ર રેખાઓ સાથે ફેલાય છે અને શનિના ધ્રુવો સુધી પહોંચે છે. આ શોધ ફ્રેન્ચ લેબોરેટોરિયો ડી ફિઝિક ડી પ્લાઝમાના સંશોધકો દ્વારા કેસિની અવકાશયાનમાંથી જૂના ડેટાનું વિશ્લેષણ કરીને કરવામાં આવી હતી.
સંશોધન મુજબ, એન્સેલાડસ ફક્ત તરંગો ઉત્પન્ન કરતું નથી પરંતુ એક વિશાળ પાવર જનરેટર તરીકે કાર્ય કરે છે. આ તરંગો શનિના વાતાવરણ સાથે અથડાયા પછી પાછા ઉછળે છે. આ રીતે, આ તરંગો વારંવાર પ્રતિબિંબિત થાય છે અને જાળી જેવી રચના બનાવે છે. આ જાળી શનિની આસપાસના વિશાળ વિસ્તારમાં ફેલાયેલી છે.
કેસિની મિશન દરમિયાન, અવકાશયાને 36 અલગ-અલગ પ્રસંગોએ આ તરંગોમાંથી સંકેતો મળ્યા હતા. વૈજ્ઞાનિકોએ શોધી કાઢ્યું કે આ તરંગો એન્સેલાડસથી ૫૦૪,૦૦૦ કિલોમીટરના અંતર સુધી ફેલાયેલા છે. જે આ નાના ચંદ્રની ત્રિજ્યા કરતાં બે હજાર ગણા વધારે છે. સંશોધક થોમસ ચુસ્ટના મતે, આ પહેલી વાર છે જ્યારે નાના ચંદ્ર પરથી આટલી મોટી ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક અસર જોવા મળી છે.