ભારતમાં સોનાનો ભંડાર કેટલો છે, સોનાનું ખાણકામ હજુ પણ ક્યાં થઈ રહ્યું છે?

1/6

છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી, સોના અને ચાંદી બંનેના ભાવ સતત વધી રહ્યા છે. બજારમાં આ કિંમતી ધાતુઓના ભાવમાં કોઈ ઘટાડો થયો નથી. તેના બદલે, દરરોજ નવા રેકોર્ડ બની રહ્યા છે. ચાંદીના ભાવ સર્વકાલીન ઉચ્ચતમ સ્તરે પહોંચી ગયા છે, જ્યારે સોનાના ભાવ પણ ઝડપથી નવી ટોચ પર પહોંચી રહ્યા છે. આજે, 14 ઓક્ટોબર, 2025 ના રોજ, દેશના મુખ્ય બુલિયન બજારોમાં 24 કેરેટ સોનું પ્રતિ ગ્રામ ₹12,883 ના ભાવે વેચાઈ રહ્યું છે. ઊંચી કિંમત હોવા છતાં, ભારત સોનાના પ્રેમ માટે વિશ્વભરમાં જાણીતું છે. શું તમે જાણો છો કે ભારતમાં કેટલું સોનું છે અને દેશમાં હજુ પણ ક્યાં સોનાનું ખાણકામ થાય છે? 

2/6

રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાના 2025ના અહેવાલ મુજબ, દેશમાં કુલ 879.58 મેટ્રિક ટન સોનું છે. આમાંથી 511.99 ટન સ્થાનિક સ્તરે રાખવામાં આવ્યું છે, જ્યારે આશરે 348.62 ટન વિદેશમાં રાખવામાં આવ્યું છે (જેમ કે બેંક ઓફ ઈંગ્લેન્ડ અને બેંક ફોર ઈન્ટરનેશનલ સેટલમેન્ટ્સ પાસે). આંતરરાષ્ટ્રીય સોનાનો દર ઊંચો રહેવાને કારણે આ સોનાની કિંમત સતત વધી રહી છે. રૂપિયાના અવમૂલ્યનથી પણ તેનું મૂલ્ય વધુ વધ્યું છે.

3/6

ભારત વિશ્વના ટોપના સોનાના ખરીદદારોમાં સામેલ હોવા છતાં, સોનાના ઉત્પાદનમાં તેનો હિસ્સો ખૂબ ઓછો છે. ભારતમાં ફક્ત થોડી જ સક્રિય સોનાની ખાણો છે, જેમાંથી સૌથી મોટી અને જૂની કર્ણાટકમાં હુટ્ટી સોનાની ખાણો છે.

4/6

રાયચુર જિલ્લામાં સ્થિત, આ ખાણ વાર્ષિક આશરે 1,700 કિલો સોનાનું ઉત્પાદન કરે છે. રાજ્ય સરકાર આગામી દોઢ વર્ષમાં ઉત્પાદન વધારીને પ્રતિ વર્ષ 5,000 કિલો કરવાની યોજના ધરાવે છે. હુટ્ટી સોનાની ખાણો કર્ણાટક સરકાર દ્વારા સંચાલિત છે અને તે ભારતનું એકમાત્ર મોટું કાર્યરત સોનાની ખાણકામ એકમ છે.

5/6

વધુમાં, કોલાર ગોલ્ડ ફિલ્ડ્સ (KGF) એક સમયે ભારતની સૌથી મોટી સોનાની ખાણ હતી, પરંતુ તે 2001 માં બંધ થઈ ગઈ હતી. સરકાર હવે તેના જૂના પૂંછડીઓ (ખાણકામ પછી બાકી રહેલો કાટમાળ) માંથી સોનું કાઢવાની નવી યોજના પર કામ કરી રહી છે. અહેવાલો સૂચવે છે કે KGFના ટેલિંગ્સમાં આશરે 32 મિલિયન ટન સામગ્રી છે, જેમાં હજુ પણ સોનું છે. જો આધુનિક ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને પ્રક્રિયા કરવામાં આવે તો, દર વર્ષે આશરે 700 થી 750 કિલો સોનું કાઢી શકાય છે.

6/6

વધુમાં, રાજસ્થાન, ઝારખંડ અને આંધ્રપ્રદેશ જેવા રાજ્યોમાં સોનાની ખાણો કાં તો સંશોધનના તબક્કામાં છે અથવા ખાણકામ શરૂ થવાના આરે છે. રાજસ્થાનના બાંસવાડા જિલ્લાના ભુખિયા-જગપુરા બ્લોકમાં સોનાના ભંડારો ઓળખવામાં આવ્યા છે. ઝારખંડના કુંદરકોચા વિસ્તારમાં પણ મર્યાદિત સોનાની શોધ ચાલી રહી છે.