જાણો હોળીની આગલી રાત્રે ચંદ્રનો રંગ લાલ કેમ થશે? બ્લડ મૂન પાછળનું વિજ્ઞાન એક ક્લિકમાં સમજો
હોળીની આગલી રાત્રે આકાશ એક અનોખા અવકાશી દૃશ્યનું સાક્ષી બનવા જઈ રહ્યું છે. આ દિવસે વર્ષનું પહેલું પૂર્ણ ચંદ્રગ્રહણ જોવા મળશે, જેમાં ચંદ્રનો રંગ બદલાયેલો દેખાશે.
પૂર્ણ ચંદ્રગ્રહણ ત્યારે થાય છે જ્યારે પૃથ્વી સૂર્ય અને ચંદ્રની સીધી રેખામાં હોય છે અને તેનો પડછાયો ચંદ્ર પર પડે છે. આ સ્થિતિમાં, પૃથ્વી સૂર્યપ્રકાશને ચંદ્ર સુધી પહોંચતા અટકાવે છે. જો કે, પૃથ્વીનું વાતાવરણ એક વિશાળ લેન્સની જેમ કાર્ય કરે છે.
સૂર્યપ્રકાશ પૃથ્વીની ધારથી વિચલિત થઈને ચંદ્ર સુધી પહોંચે છે. આ પ્રક્રિયાને રેલે સ્કેટરિંગ કહેવામાં આવે છે.આ પ્રક્રિયામાં, ટૂંકા-તરંગલંબાઈવાળા વાદળી અને વાયોલેટ પ્રકાશ વાતાવરણમાં વિખેરાઈ જાય છે. લાંબા-તરંગલંબાઈવાળા લાલ પ્રકાશ વધુ મુસાફરી કરીને ચંદ્ર સુધી પહોંચે છે. આ જ કારણ છે કે ચંદ્ર સૂર્યાસ્ત જેવો લાલ રંગ મેળવે છે અને "બ્લડ મૂન" જેવો દેખાય છે.
દરેક પૂર્ણ ચંદ્રગ્રહણમાં, ચંદ્ર પૃથ્વીના ઊંડા પડછાયામાં પ્રવેશ કરે છે, જેને અમ્બ્રા કહેવાય છે. પરંતુ 3 માર્ચ, 2026 નું ગ્રહણ વૈજ્ઞાનિક રીતે ખાસ છે કારણ કે આ વખતે ચંદ્ર પૃથ્વીના અમ્બ્રા ની ઉપરની ધારમાંથી પસાર થશે. ખગોળ શાસ્ત્રીઓના જણાવ્યા અનુસાર, આ સ્થિતિમાં, ચંદ્ર સુધી પહોંચતો પ્રકાશ પૃથ્વીના ધૂળવાળા નીચલા વાતાવરણમાંથી નહીં, પણ ઉપરના સ્ટ્રેટોસ્ફિયરમાંથી પસાર થશે.
આ ઉપલા સ્તરમાંથી પસાર થતો પ્રકાશ ઓઝોન સ્તરથી સીધો પ્રભાવિત થાય છે. આ જ કારણ છે કે આ વખતે ચંદ્ર પર ઘેરા લાલ રંગની એક અલગ નેવી બ્લુ ધાર દેખાઈ શકે છે. આનાથી વધુ વિરોધાભાસી દૃશ્ય બને છે જે નરી આંખે જોવું મુશ્કેલ છે.
આ પ્રક્રિયા પછી બાકી રહેલો પ્રકાશ ઘેરો વાદળી અથવા પીરોજ રંગનો હોય છે. આ જ કારણ છે કે પૃથ્વીના પડછાયાની ધાર પર નેવી બ્લુ અથવા પીરોજ બેન્ડ જોઈ શકાય છે. ભારતીય સમય મુજબ સાંજે 5:03 વાગ્યે ગ્રહણની ટોચ પર લાલ અને કાળા પડછાયાઓના જંક્શન પર આ વાદળી પટ્ટી સૌથી વધુ સ્પષ્ટ રીતે દેખાશે.