બ્લડ મૂન શું છે અને ચંદ્ર વર્ષમાં કેટલી વાર રંગ બદલે છે?
આજે એટલે કે રવિવારે, વર્ષનું બીજું અને છેલ્લું ચંદ્રગ્રહણ થશે. આ પૂર્ણ ગ્રહણ હશે અને તે દેશમાં ગમે ત્યાં જોઈ શકાશે. આ 2022 પછી ભારતમાં દેખાતું સૌથી પૂર્ણ અને લાંબુ ચંદ્રગ્રહણ હશે. આ વખતે પૂર્ણ ચંદ્રગ્રહણ લગભગ 82 મિનિટ સુધી ચાલશે. આ સમય દરમિયાન, પૃથ્વી સૂર્ય અને ચંદ્રની વચ્ચે આવે છે, જેના કારણે પૃથ્વીનો પડછાયો ચંદ્ર પર પડે છે. આ જ કારણ છે કે ચંદ્ર લાલ કે નારંગી રંગનો દેખાય છે. આને બ્લડ મૂન કહેવામાં આવે છે. ચાલો બ્લડ મૂન વિશે વિગતવાર સમજીએ અને એક વર્ષમાં ચંદ્ર કેટલા રંગો બદલે છે તે સમજીએ.
બ્લડ મૂન, અથવા રેડ મૂન, એક ખૂબ જ અદ્ભુત ખગોળીય દૃશ્ય છે જે પૂર્ણ ચંદ્રગ્રહણ દરમિયાન દેખાય છે. જ્યારે પૃથ્વી સૂર્ય અને ચંદ્રની વચ્ચે આવે છે, ત્યારે સીધો સૂર્યપ્રકાશ ચંદ્ર સુધી પહોંચી શકતો નથી. ચંદ્ર સંપૂર્ણપણે કાળો થતો નથી, તેના બદલે તે ઘેરો લાલ અથવા તાંબા જેવો રંગમાં ફેરવાય છે. હકીકતમાં, જ્યારે સૂર્યના કિરણો પૃથ્વીના વાતાવરણમાંથી પસાર થાય છે, ત્યારે વાદળી પ્રકાશ વાતાવરણમાં વિખેરાઈ જાય છે અને લાલ અને નારંગી કિરણો આગળ વધીને ચંદ્ર સુધી પહોંચે છે. આ પ્રકાશ ચંદ્રની સપાટી પરથી પ્રતિબિંબિત થાય છે અને આપણી આંખો સુધી પહોંચે છે, જેના કારણે ચંદ્ર એક રહસ્યમય લાલ રંગ ધારણ કરે છે.
બ્લડ મૂનને ખાસ બનાવતી વાત એ છે કે તે જોવામાં માત્ર આકર્ષક જ નથી પણ સંપૂર્ણપણે સલામત પણ છે. સૂર્યગ્રહણ દરમિયાન આંખોને સુરક્ષિત રાખવા માટે ખાસ ચશ્માનો ઉપયોગ કરવો જરૂરી છે, પરંતુ તમે કોઈપણ ઉપકરણ વિના ખુલ્લી આંખોથી બ્લડ મૂનને જોઈ શકો છો.
આકાશમાં ચમકતો ચંદ્ર હંમેશા માનવજાતને આકર્ષિત કરતો રહ્યો છે. ક્યારેક તે સફેદ, ક્યારેક પીળો અને ક્યારેક લાલ દેખાય છે અને રહસ્યોથી ભરેલો લાગે છે. પરંતુ શું ખરેખર ચંદ્ર વર્ષમાં ઘણી વખત તેનો રંગ બદલે છે? વિજ્ઞાન પાસે આ પ્રશ્નનો જવાબ છે.
વાસ્તવમાં ચંદ્ર પોતે પોતાનો રંગ બદલતો નથી, તેનો વાસ્તવિક રંગ ભૂખરો છે. આપણે ચંદ્રને પૃથ્વીથી અલગ રંગોમાં જોઈએ છીએ કારણ કે તેની સપાટી પર પડતો સૂર્યપ્રકાશ પૃથ્વીના વાતાવરણમાંથી પસાર થયા પછી આપણી આંખો સુધી પહોંચે છે. વાતાવરણમાં હાજર ધૂળ, ભેજ અને વાયુઓ પ્રકાશને વિખેરી નાખે છે અને આ જ કારણ છે કે ચંદ્ર ક્યારેક સફેદ, ક્યારેક પીળો, નારંગી કે લાલ દેખાય છે.
જ્યારે ચંદ્ર આકાશમાં ઊંચો હોય છે, ત્યારે તે આપણને સફેદ અને તેજસ્વી દેખાય છે. પરંતુ જેમ જેમ તે ક્ષિતિજની નજીક આવે છે, તેમ તેમ તેનો પ્રકાશ વાતાવરણના જાડા સ્તરમાંથી પસાર થાય છે. આ સમય દરમિયાન, વાદળી પ્રકાશ વધુ ફેલાય છે અને ચંદ્ર પીળો અથવા નારંગી દેખાય છે. આ જ કારણ છે કે સૂર્યોદય અને સૂર્યાસ્ત સમયે ચંદ્રનો રંગ અલગ અલગ દેખાય છે. એવું કહી શકાય કે ચંદ્ર આપણને વર્ષ દરમિયાન ઘણી વખત જુદા જુદા રંગોમાં દેખાય છે, ક્યારેક સફેદ, ક્યારેક પીળો, ક્યારેક નારંગી અને ગ્રહણ સમયે ઘેરો લાલ.