
ભારત તેની ક્રૂડ ઓઇલની જરૂરિયાતના 85 થી 90 ટકા હિસ્સો રશિયા, ઇરાક અને સાઉદી અરેબિયા જેવા 40 થી વધુ દેશોમાંથી આયાત કરે છે.આ આયાતી ક્રૂડ ઓઇલને પહેલા રિફાઇનરીમાં શુદ્ધ કરવામાં આવે છે, જ્યાં તેમાંથી પેટ્રોલ, ડીઝલ અને અન્ય ઇંધણ તૈયાર થાય છે.

એક લિટર પેટ્રોલનો મૂળ ભાવ (ક્રૂડ ખરીદી અને રિફાઇનિંગ ખર્ચ) આશરે ₹52.84 જેટલો થાય છે જે રિફાઇનરીમાંથી બહાર આવે છે.ત્યારબાદ તેમાં ટ્રાન્સપોર્ટેશન ખર્ચ અને ડીલરનું કમિશન ઉમેરતા પેટ્રોલ પંપ સુધી પહોંચતા તેની કિંમતમાં પ્રથમ વધારો જોવા મળે છે.

પેટ્રોલની છૂટક કિંમતમાં સૌથી મોટો હિસ્સો ટેક્સનો હોય છે, જેમાં કેન્દ્ર સરકાર એક્સાઇઝ ડ્યુટી વસૂલે છે અને રાજ્ય સરકારો વેટ અથવા સેસ લગાવે છે.ઉદાહરણ તરીકે દિલ્હીમાં એક્સાઇઝ ડ્યુટી તરીકે ₹21.90 અને વેટ તરીકે ₹15.40 જેવી મોટી રકમ ગ્રાહક પાસેથી ટેક્સ સ્વરૂપે લેવામાં આવે છે.

પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકાર માટે આવકનો સૌથી મહત્વનો અને વિશાળ સ્ત્રોત છે, જેમાંથી મળેલી રકમ વિકાસ કાર્યોમાં વપરાય છે.નાણાકીય વર્ષ 2023-2024માં પેટ્રોલિયમ ક્ષેત્રે કુલ ટેક્સ વસૂલાત ₹7.5 લાખ કરોડને પાર કરી ગઈ છે, જે સરકારની આર્થિક સ્થિતિ માટે અત્યંત મહત્વની છે.

આ કુલ આવકમાંથી કેન્દ્ર સરકારે એક્સાઇઝ ડ્યુટી દ્વારા આશરે ₹3 લાખ કરોડ મેળવ્યા છે, જ્યારે રાજ્યોને વેટના માધ્યમથી ₹3 લાખ કરોડથી વધુની આવક થઈ છે.ગ્રાહકો પેટ્રોલ માટે જે ચૂકવણી કરે છે, તેનો નોંધપાત્ર ભાગ કરના રૂપમાં સરકારના તિજોરીમાં જમા થાય છે, જે દેશનું અર્થતંત્ર ચલાવવામાં મદદ કરે છે.

છેવટે, પેટ્રોલ પંપ પર તમે જે કિંમત ચૂકવો છો તેમાં ક્રૂડ ઓઇલની કિંમત, રિફાઇનિંગ ખર્ચ, કમિશન અને કેન્દ્ર-રાજ્ય સરકારના વિવિધ ટેક્સનો સમાવેશ થાય છે. આમ, પેટ્રોલનો ભાવ નક્કી કરવામાં ટેક્સનો હિસ્સો ખૂબ જ પ્રભાવી રહે છે, જે સીધી રીતે સરકારની કમાણી સાથે જોડાયેલો છે.