
પેપર લીક માફિયાઓનો સફાયો કરવા માટે આ વખતે ભારતીય વાયુસેના (IAF) ના વિમાનો દ્વારા પ્રશ્નપત્રોને એરલિફ્ટ કરીને અલગ-અલગ શહેરોમાં પહોંચાડવામાં આવી રહ્યા છે. જમીન પર સુરક્ષાની કમાન CISF, CRPF અને સ્થાનિક પોલીસના હાથમાં છે, જે ટૂ-લેયર સિક્યોરિટી હેઠળ ટ્રેઝરી બેંકોમાંથી પરીક્ષા કેન્દ્રો સુધી પેપર પહોંચાડશે. વળી 21 જૂને પરીક્ષાને લઇને ટેલિગ્રામ પર પણ અસ્થાયી રૂપે પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. ત્યારે અન્ય દેશોમાં આ રીતની પરીક્ષાઓ યોજાય ત્યારે કેવી સ્થિતિ હોય છે તે વિશે જાણીએ.

જો તમને એમ લાગતું હોય કે ભારતમાં માત્ર ટેલિગ્રામ બંધ થવું એ બહુ મોટી વાત છે, તો ઉત્તર આફ્રિકાના દેશ અલ્જીરિયાનો કાયદો જાણીને તમે ચોંકી જશો. અહીં 'બેકાલોરિયેટ' (હાઈસ્કૂલ ડિપ્લોમા) ની પરીક્ષાઓ દરમિયાન સરકાર કોઈ એક એપ નહીં, પણ આખા દેશનું ઇન્ટરનેટ જ થોડા કલાકો માટે સંપૂર્ણપણે બંધ (બ્લેકઆઉટ) કરી દે છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી આ સિલસિલો સતત ચાલી રહ્યો છે. પરીક્ષાના દિવસોમાં સવાર અને બપોરના સમયે ફેસબુક, વોટ્સએપ અને ટેલિગ્રામ જેવી તમામ મેસેજિંગ એપ્સ બ્લોક કરી દેવાય છે, જેથી ઓનલાઈન આન્સર-કી કે પેપર વાયરલ થવાની કોઈ શક્યતા જ ન રહે.

મિડલ ઈસ્ટના દેશ સીરિયામાં પણ રાષ્ટ્રીય પરીક્ષાઓની વિશ્વસનીયતા જાળવી રાખવા માટે ડિજિટલ લોકડાઉનનો આશરો લેવામાં આવે છે. પરંતુ અહીંની પદ્ધતિ થોડી અનોખી છે.

સીરિયાની સરકારી ટેલિકોમ કંપની પરીક્ષા શરૂ થવાના થોડા દિવસો પહેલાં પોતાના સત્તાવાર સોશિયલ મીડિયા પેજ પર એક પ્રોપર ટાઈમટેબલ જાહેર કરે છે. આ શિડ્યુલમાં સ્પષ્ટ લખેલું હોય છે કે કઈ તારીખે, કયા વિષયની પરીક્ષા દરમિયાન, કેટલા કલાક માટે દેશભરમાં ઇન્ટરનેટ કનેક્ટિવિટી બંધ રાખવામાં આવશે.

ચીનનું 'ગાઓકાઓ' વિશ્વની સૌથી અઘરી અને સૌથી મોટી પરીક્ષાઓમાં સ્થાન ધરાવે છે. જ્યારે ભારતની NEET પરીક્ષામાં લગભગ 2.4 મિલિયન વિદ્યાર્થીઓ ભાગ લે છે, ત્યારે દર વર્ષે 13 મિલિયનથી વધુ વિદ્યાર્થીઓ આ ચીની પરીક્ષામાં પોતાનું નસીબ અજમાવે છે. ગાઓકાઓ રાજ્ય ગુપ્તતાનો દરજ્જો ધરાવે છે. પ્રશ્નપત્રો તૈયાર કરવા માટે જવાબદાર પ્રોફેસરો અપ્રગટ લશ્કરી થાણાઓ અથવા ગુપ્ત સ્થળોએ સંપૂર્ણપણે અલગ હોય છે, જ્યાં ઇન્ટરનેટ અને બહારની દુનિયા સાથેનો તમામ સંપર્ક તૂટી જાય છે.

સીરિયાની જેમ જ પાડોશી દેશ ઇરાકમાં પણ શૈક્ષણિક પરીક્ષાઓ દરમિયાન કડક સૈન્ય અને ડિજિટલ નિયમો લાગુ કરવામાં આવે છે. વિદ્યાર્થીઓની યોગ્યતા સાથે કોઈ બાંધછોડ ન થાય તે માટે સરકાર તમામ સંસાધનો લગાડી દે છે. ઇરાકમાં સવારના સમયે જ્યારે વિદ્યાર્થીઓ એક્ઝામ હોલમાં પ્રવેશે છે, ત્યારે જ આખા દેશનું ઇન્ટરનેટ કનેક્શન કાપી નાખવામાં આવે છે. એટલું જ નહીં, પ્રશ્નપત્રોની ગોપનીયતા જાળવવા અને કોઈ પણ પ્રકારની ગેરરીતિ રોકવા માટે સેના અને સુરક્ષાદળોની સશસ્ત્ર ગાડીઓ સતત પરીક્ષા કેન્દ્રોની આસપાસ પેટ્રોલિંગ (ગશ્ત) કરતી જોવા મળે છે