તમે કોલસાનો ઉપયોગ ખાતર તરીકે પણ કરી શકો છો. ચારકોલ જમીનની ફળદ્રુપતા વધારવામાં મદદરૂપ છે. તમે બજારમાંથી ચારકોલ ખરીદી શકો છો અથવા તેને ઘરે બનાવી શકો છો. ચાલો જાણીએ કે ચારકોલનો ઉપયોગ ખેતરોમાં કેવી રીતે કરી શકાય.
ચારકોલ એટલે લાકડાનો કોલસો, તમે તેનો ઉપયોગ ખાતર તરીકે પણ કરી શકો છો. ચારકોલ અથવા બાયોચાર ખેતીમાં ઘણો ફાયદો આપી શકે છે અને જમીનની ફળદ્રુપતા વધારે છે. જો તમે ઇચ્છો તો તેને ઘરે બનાવી શકો છો અથવા તેને આધુનિક રીતે બજારમાં વેચી શકો છો અથવા ખરીદી પણ શકો છો. જો ખેતરોમાં ચારકોલનો ઉપયોગ થાય તો ઉપજમાં પણ સારો એવો વધારો થઇ શકે છે.
ઘરે ચારકોલ બનાવી શકાય?
જો તમે તેને ઘરે બનાવવા માંગો છો, તો તમે ડ્રમ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરી શકો છો. જે હૈદરાબાદ સ્થિત સેન્ટ્રલ રેઈનફેડ એગ્રીકલ્ચર રિસર્ચ ઈન્સ્ટિટ્યૂટ દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવી છે. તેમાં એક ડ્રમ હોય છે જેમાં ચારકોલ તૈયાર કરવામાં આવે છે. આ પદ્ધતિમાં, બાયોમાસના અવશેષોને ડ્રમમાં રાખવામાં આવે છે અને તેને આગમાં નાખવામાં આવે છે. આ ડ્રમને 90-95 મિનિટ માટે સ્ટવ પર રાખવામાં આવે છે. પછી તેને નીચે ઉતારી તેનું ઢાંકણું બંધ કરી તેના પર ભીની માટી ઢાંકી દેવામાં આવે છે. આમાંથી ચારકોલ તૈયાર કરવામાં આવે છે.
ખેડૂતો તેમના ખેતરોમાં આ ચારકોલનો ઉપયોગ કરીને પાક ઉત્પાદન વધારી શકે છે. વાવણી પહેલા અને ઉભા પાકમાં ખેતરમાં ખેડાણ કરતી વખતે 10-15 સે.મી.ની ઊંડાઈએ ચારકોલનો છંટકાવ કરી શકાય છે. તે એક જ સમયે મોટી માત્રામાં અથવા ઘણી વખત ઓછી માત્રામાં વાપરી શકાય છે. ખાતરની થોડી માત્રામાં ઘટાડો કરીને અને તેની જગ્યાએ થોડી માત્રામાં બાયોચરનો ઉપયોગ કરીને પણ ઉપજમાં વધારો કરી શકાય છે.
જાણો ચારકોલના ફાયદા
ચારકોલ પાક માટે કેટલો ફાયદાકારક છે તે કયા તાપમાને બનાવવામાં આવે છે તેના પર આધાર રાખે છે. જો તાપમાન વધારે હોય તો તેના પોષક તત્વો મરી જાય છે, જ્યારે 500-600 ડિગ્રી સેલ્સિયસ તાપમાને બનેલો કોલસો જમીનને વધુ લાભ આપે છે. આવા કોલસાથી જમીનની ફળદ્રુપતા વધે છે. નીચા તાપમાને બનેલા ચારકોલ અથવા બાયોચરમાં પોષક તત્વો નષ્ટ થતા નથી. તેથી તે ખેતી માટે યોગ્ય માનવામાં આવે છે. ચારકોલ જમીનમાં હાજર સુક્ષ્મજીવોને વધારે છે.
પાક ઉત્પાદન વધારવા ઉપરાંત ચારકોલ ખેડૂતોની આવક વધારવામાં મદદ કરે છે. તે પાકની વાવણીથી લઈને તેના પાકવા સુધી મોટી ભૂમિકા ભજવે છે. તે પ્રારંભિક તબક્કામાં જ પાકને વધુ પોષક તત્વો પ્રદાન કરે છે, જે તેમની વૃદ્ધિમાં સુધારો કરે છે. આના કારણે છોડના મૂળ, દાંડી, ફૂલો અને ફળોમાં સારી વૃદ્ધિ જોવા મળે છે. ચારકોલ જમીનની એસિડિટી પણ ઘટાડે છે અને pH મૂલ્ય યોગ્ય રહે છે.
