ગુજરાત સરકારના સામાજિક ન્યાય અને અધિકારીતા વિભાગના નેજા હેઠળની આ સફળતા માત્ર એક વહીવટી પ્રક્રિયા નથી, પરંતુ એક બાળકના ઉજ્જવળ ભવિષ્ય માટેની માનવીય સંવેદનાનું ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ છે.
આ બાળકની કિસ્મત તેને અમેરિકાના આધુનિક શહેર લોસ એન્જલસ સુધી લઈ ગઈ
સુરેન્દ્રનગરની સરકારી વિશિષ્ટ દત્તક સંસ્થા માટે ૧૩ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬નો દિવસ સુવર્ણ અક્ષરે લખાશે. જિલ્લામાં ત્યજી દેવાયેલી હાલતમાં મળી આવેલા એક નવજાત શિશુને જ્યારે બાળ કલ્યાણ સમિતિના આદેશથી ચિલ્ડ્રન હોમમાં આશ્રય આપવામાં આવ્યો, ત્યારે કદાચ કોઈએ કલ્પના નહોતી કરી કે, આ બાળકની કિસ્મત તેને અમેરિકાના આધુનિક શહેર લોસ એન્જલસ સુધી લઈ જશે. આ સંસ્થામાંથી અત્યાર સુધી અનેક બાળકો દેશના વિવિધ પરિવારોમાં દત્તક ગયા છે, પરંતુ આ પ્રથમ અવસર છે જ્યારે કોઈ બાળક આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વિદેશી ભૂમિ પર નવા જીવનની શરૂઆત કરવા જઈ રહ્યું છે. બે વર્ષ સુધી સંસ્થાના અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓએ જે બાળકને માતૃત્વની હૂંફ આપીને ઉછેર્યું, તેને વિદાય આપતી વખતે સૌની આંખોમાં હર્ષના આંસુ હતા.
આ પ્રક્રિયામાં બાળકના હિતને સર્વોપરી રાખવામાં આવ્યું હતું
દત્તક વિધાનની પ્રક્રિયા એ માત્ર ભાવનાત્મક જ નહીં, પરંતુ અત્યંત જટિલ અને કાયદેસરની પ્રક્રિયા છે. ધી જુવેનાઇલ જસ્ટિસ એક્ટ-૨૦૧૫ અને એડોપ્શન રેગ્યુલેશન-૨૦૨૨ હેઠળ આ સમગ્ર કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવી હતી. કેન્દ્ર સરકારની સેન્ટ્રલ એડોપ્શન રિસોર્સ ઓથોરિટી (CARA) દ્વારા ઓનલાઇન પોર્ટલ મારફતે પારદર્શક રીતે નોંધણી કરવામાં આવી હતી. કેલિફોર્નિયા સ્થિત NRI દંપતીએ જ્યારે આ બાળકને દત્તક લેવાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી, ત્યારે AFAA (ઓથોરાઇઝ્ડ ફોરેન એડોપ્શન એજન્સી) દ્વારા તેમની આર્થિક, સામાજિક અને માનસિક સજ્જતાની કડક તપાસ કરવામાં આવી હતી. આ પ્રક્રિયામાં બાળકના હિતને સર્વોપરી રાખવામાં આવ્યું હતું.
આંતરરાષ્ટ્રીય દત્તકની પ્રક્રિયામાં સુરક્ષા અને કાયદેસરતાના અનેક સ્તરો હોય છે
CARA દ્વારા તમામ દસ્તાવેજોની ચકાસણી બાદ જ્યારે 'નો ઓબ્જેક્શન સર્ટિફિકેટ' (NOC) આપવામાં આવ્યું, ત્યારે સ્થાનિક સ્તરે જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ અને કલેક્ટરશ્રી દ્વારા કાયદેસરનો આખરી આદેશ પસાર કરવામાં આવ્યો હતો. આ પ્રક્રિયામાં જિલ્લા સમાજ સુરક્ષા અધિકારી એમ.વી. ડાભી અને જિલ્લા બાળ સુરક્ષા અધિકારી અજય મોટકાના સતત માર્ગદર્શન હેઠળ જિલ્લા બાળ સુરક્ષા એકમે રાત-દિવસ મહેનત કરી હતી, જેથી બાળકને કાયદેસર રીતે સુરક્ષિત પરિવાર મળી શકે. સંસ્થાના મેનેજર રંજનબેન ડાભી અને તેમની ટીમે બાળકની કસ્ટડી સોંપતી વખતે તમામ જરૂરી તબીબી અને કાયદાકીય અહેવાલો દંપતીને સુપ્રત કર્યા હતા.
નિરાધાર બાળકની આંગળી પકડીને તેને શ્રેષ્ઠ ભવિષ્ય તરફ દોરી જાય છે
આ ઘટના એ વાતની પ્રતીતિ કરાવે છે કે, સરકાર માત્ર કાયદાનું પાલન નથી કરતી, પણ એક વાલી તરીકે દરેક નિરાધાર બાળકની આંગળી પકડીને તેને શ્રેષ્ઠ ભવિષ્ય તરફ દોરી જાય છે. લોસ એન્જલસના આ NRI દંપતી દ્વારા બાળકને અપનાવવું એ વિશ્વબંધુત્વની ભાવનાને પણ ઉજાગર કરે છે. ગુજરાત સરકારના આ ભગીરથ પ્રયાસોને કારણે આજે એ બાળક પાસે માત્ર રહેવા માટે ઘર નથી, પરંતુ ઉચ્ચ શિક્ષણ, ઉત્તમ આરોગ્ય અને એક સુરક્ષિત વાતાવરણની ખાતરી છે. સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાના વહીવટી તંત્રએ આ બાળકને વિદાય આપતા તેના સુખમય અને તેજસ્વી ભવિષ્ય માટે અંતરપૂર્વકની શુભેચ્છાઓ પાઠવી છે.
શું છે CARA?
ભારત સરકારના મહિલા અને બાળ વિકાસ મંત્રાલય હેઠળ કાર્યરત CARA એ એક એવી વૈધાનિક સંસ્થા છે, જે દેશમાં થતા દરેક દત્તક વિધાન પર કાયદાકીય દેખરેખ રાખે છે. તેની મુખ્ય જવાબદારી એ સુનિશ્ચિત કરવાની છે કે દરેક નિરાધાર કે તરછોડાયેલા બાળકને સુરક્ષિત અને પ્રેમાળ પરિવાર મળે. આ પ્રક્રિયાની શરૂઆત 'કેરિંગ્સ' પોર્ટલ પર ઓનલાઇન નોંધણીથી થાય છે, જ્યાં દત્તક લેવા ઈચ્છતા માતા-પિતાએ પોતાના તમામ દસ્તાવેજો સબમિટ કરવા પડે છે. ત્યારબાદ, અધિકૃત એજન્સી દ્વારા તે દંપતીના સામાજિક અને આર્થિક સ્તરની તપાસ કરવા માટે 'હોમ સ્ટડી રિપોર્ટ' તૈયાર કરવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા અત્યંત પારદર્શક છે, જેમાં બાળકની પસંદગીથી લઈને તેની તબીબી તપાસ સુધીના તમામ તબક્કાઓ ઓનલાઇન સિસ્ટમ દ્વારા વરિષ્ઠતાના ધોરણે નક્કી થાય છે.
જ્યારે કોઈ બાળક અને પરિવારનું સચોટ મેચિંગ થાય છે
ત્યારે કાયદાકીય પ્રક્રિયાના ભાગરૂપે જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ અથવા કલેક્ટર સમક્ષ અરજી કરવામાં આવે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય દત્તક લેવાના કિસ્સામાં, જેમ કે સુરેન્દ્રનગરના બાળકના કિસ્સામાં બન્યું, CARA દ્વારા વિશેષ 'નો ઓબ્જેક્શન સર્ટિફિકેટ' આપવામાં આવે છે અને વિદેશી એજન્સી (AFAA) સાથે સમન્વય સાધીને બાળકની સુરક્ષાની ખાતરી કરવામાં આવે છે. કલેક્ટરશ્રીના આખરી આદેશ બાદ જ બાળક વિધિવત રીતે નવા માતા-પિતાને સોંપવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા ત્યાં પૂરી નથી થતી, પરંતુ બાળક નવા ઘરમાં સ્થાયી થયા પછી પણ આગામી બે વર્ષ સુધી તેના વિકાસ અને સુખાકારીના અહેવાલો નિયમિતપણે CARAને મોકલવામાં આવે છે. આમ, CARA એ માત્ર એક વહીવટી માધ્યમ નથી, પરંતુ તે બાળકના અધિકારોનું રક્ષણ કરતું એક મજબૂત કવચ છે.
આ પણ વાંચો : Banaskantha News : એક જાજમ, એક રિવાજ, વાવ થરાદમાં આંજણા ચૌધરી પટેલ સમાજનું સામાજિક બંધારણ ઘડાયું, લેવાયા આ મોટા નિર્ણયો
