કેન્દ્રીય કેબિનેટે વન નેશન વન ઇલેક્શનને મંજૂરી આપી છે. જો કે, સમગ્ર દેશમાં એક સાથે ચૂંટણી યોજવી માત્ર સરકાર માટે જ નહીં પરંતુ ચૂંટણી પંચ માટે પણ સરળ રહેશે નહીં.
ભારતમાં વન નેશન વન ઇલેક્શનનો ઉત્સાહ ફરી વધવા લાગ્યો છે. મોદી કેબિનેટે એક દેશ એક ચૂંટણીને મંજૂરી આપી છે. પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ રામનાથ કોવિંદની અધ્યક્ષતામાં રચાયેલી સમિતિએ એક દેશ, એક ચૂંટણીની ભલામણોની રૂપરેખા મોદી કેબિનેટને સુપરત કરી હતી, જેને મોદી 3.0 દ્વારા લીલી ઝંડી આપવામાં આવી છે. જો કે આ અંગે લોકોમાં અનેક પ્રશ્નો છે. એક દેશ, એક ચૂંટણીનો રસ્તો સરળ નથી. તેની સામે અનેક પડકારો છે.
બંધારણીય સુધારાની જરૂરિયાત
એક દેશ, એક ચૂંટણીની સંકલ્પનાને અમલમાં મૂકવા માટે મોદી સરકારે બંધારણમાં ઘણા ફેરફારો કરવા પડશે. તેમાં 18 બંધારણીય સુધારા સામેલ છે. જોકે, ભાજપ પાસે લોકસભામાં પૂર્ણ બહુમતી નથી. આવી સ્થિતિમાં, એક દેશ એક ચૂંટણીનો અમલ કરવા માટે, ભાજપને કેટલાક વિપક્ષી પક્ષો સહિત તમામ સહયોગીઓ સાથે હાથ મિલાવવો પડી શકે છે.
સંસદીય સમિતિ અડચણરૂપ બનશે
મોદી સરકારના આ નિર્ણય પર નીતિશ કુમારની પાર્ટી જેડીયુ પહેલાથી જ સહમત છે. પરંતુ કોંગ્રેસે તેને મંજૂર કરવાનો ઇનકાર કર્યો છે. સરકારે એક દેશ, એક ચૂંટણી સંબંધિત બિલ સંસદીય સમિતિને મોકલવા પડશે, જ્યાં વિપક્ષી પાર્ટીઓના નેતાઓ પણ હાજર રહેશે. આવી સ્થિતિમાં સરકાર માટે બિલને મંજૂરી મેળવવી મુશ્કેલ બની શકે છે.
કેન્દ્ર સરકારે રાજ્યોનું પણ સમર્થન મેળવવું પડશે
એક દેશ એક ચૂંટણીને લાગુ કરવા માટે કેન્દ્ર સરકારે રાજ્યોનું પણ સમર્થન મેળવવું પડશે. ખાસ કરીને પંચાયત અને મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનની ચૂંટણીઓ કરાવવા માટે અડધા રાજ્યોની મંજૂરી મેળવવી જરૂરી છે. આવી સ્થિતિમાં લોકસભા અને વિધાનસભા ચૂંટણીની સાથે સ્થાનિક ચૂંટણીઓ કરાવવા માટે સરકારે 14 રાજ્યોની સહમતી લેવી પડશે.
વિધાનસભાના કાર્યકાળને અસર થશે
જો એક દેશ, એક ચૂંટણીની જોગવાઈ લાગુ કરવામાં આવે તો તેની સીધી અસર ઘણા રાજ્યોના વિધાનસભા કાર્યકાળ પર પડી શકે છે. જેમ કે આવતા વર્ષે દિલ્હી અને બિહારમાં ચૂંટણી યોજાવાની છે. જ્યારે આસામ, કેરળ, તમિલનાડુ અને પશ્ચિમ બંગાળની વિધાનસભાનો કાર્યકાળ 2026માં સમાપ્ત થશે. આ સિવાય ગોવા, ગુજરાત, મણિપુર, પંજાબ, ઉત્તર પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડનો વિધાનસભા કાર્યકાળ 2027માં પૂર્ણ થશે. 2029માં લોકસભાની ચૂંટણીની સાથે જ તમામ રાજ્યોની વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ ફરીથી યોજાશે, જેના કારણે આ તમામ રાજ્યોની વિધાનસભાઓ થોડા વર્ષોમાં ભંગ થઈ જશે અને નવી સરકાર 5નો કાર્યકાળ પૂર્ણ કરી શકશે નહીં. વર્ષ
ચૂંટણી પંચ માટે મુશ્કેલીઓ વધશે
વન નેશન વન ઇલેક્શનને સફળ બનાવવું ચૂંટણી પંચ માટે પણ આસાન નહીં હોય. 28 રાજ્યો અને 8 કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં 140 કરોડની વસ્તી ધરાવતા દેશમાં એક સાથે ચૂંટણી યોજવી મુશ્કેલ કામ સાબિત થશે. આ માટે ઘણા બધા EVM અને સ્ટાફ સહિત અન્ય સંસાધનોની જરૂર પડશે. ચૂંટણી પંચ માટે દેશની તમામ લોકસભા અને વિધાનસભા બેઠકો પર મતદાન કરવું અને પરિણામ જાહેર કરવું ખૂબ મુશ્કેલ હશે.
