CJI DY ચંદ્રચુડ: 'બુલડોઝર ન્યાય સ્વીકાર્ય નથી,આવું સંસ્કારી સમાજમાં ક્યાંય થતું નથી'

સુપ્રીમ કોર્ટમાં તેમના કાર્યકાળના છેલ્લા નિર્ણયમાં, CJI DY ચંદ્રચુડે 'બુલડોઝર ન્યાય'ની આકરી નિંદા કરી હતી. CJIએ કહ્યું કે 'કાયદાના શાસન હેઠળ બુલડોઝર ન્યાય બિલકુલ અસ્વીકાર્ય છે. જો આને મંજૂરી આપવામાં આવે, તો કલમ 300A હેઠળ મિલકતના અધિકારની બંધારણીય માન્યતા મૃત પત્ર બનીને રહી જશે.

CJIએ પોતાના ચુકાદામાં કહ્યું કે, 'બુલડોઝર દ્વારા ન્યાય મેળવવો ન્યાયશાસ્ત્રની કોઈપણ સંસ્કારી પ્રણાલી માટે સારો નથી

CJIએ પોતાના ચુકાદામાં કહ્યું કે, 'બુલડોઝર દ્વારા ન્યાય મેળવવો ન્યાયશાસ્ત્રની કોઈપણ સંસ્કારી પ્રણાલી માટે સારો નથી. એક ગંભીર ખતરો છે કે જો રાજ્યની કોઈપણ પાંખ અથવા અધિકારી દ્વારા ગેરકાયદેસર વર્તનને મંજૂરી આપવામાં આવશે, તો બાહ્ય કારણોસર પસંદગીના બદલો તરીકે નાગરિકોની મિલકતો તોડી પાડવામાં આવશે.'

'મકાનો તોડીને અવાજ દબાવી ન શકાય'

તેમણે કહ્યું કે નાગરિકોના અવાજને તેમની મિલકતો અને મકાનો નષ્ટ કરવાની ધમકી આપીને દબાવી ન શકાય. જો કોઈ વ્યક્તિ પાસે સૌથી મોટી સુરક્ષા હોય તો તે ઘર છે. અમે સુરક્ષા પગલાંની અમુક લઘુત્તમ મર્યાદાઓ મૂકવાનો પ્રસ્તાવ આપીએ છીએ જે નાગરિકોની મિલકતો સામે પગલાં લેવામાં આવે તે પહેલાં પૂરી કરવી જોઈએ.

'બુલડોઝરનો ન્યાય બિલકુલ અસ્વીકાર્ય'

ચુકાદામાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, 'રાજ્યએ ગેરકાયદેસર અતિક્રમણ અથવા ગેરકાયદે બાંધકામોને દૂર કરવા માટે પગલાં લેતા પહેલા કાયદાની યોગ્ય પ્રક્રિયાનું પાલન કરવું જોઈએ. કાયદાના શાસન હેઠળ બુલડોઝર ન્યાય સંપૂર્ણપણે અસ્વીકાર્ય છે. જો આને મંજૂરી આપવામાં આવે, તો કલમ 300A હેઠળ મિલકતના અધિકારની બંધારણીય માન્યતા મૃત પત્ર બનીને રહી જશે.

'અધિકારીઓ સામે પગલાં લેવા જોઈએ'

CJIએ કહ્યું કે, 'જે અધિકારીઓ આ પ્રકારની ગેરકાયદેસર ક્રિયાઓ કરે છે અથવા તેને મંજૂરી આપે છે તેમની સામે અનુશાસનાત્મક પગલાં લેવા જોઈએ. જો તેઓ કાયદાનું ઉલ્લંઘન કરે તો ફોજદારી પ્રતિબંધો લાદવા જોઈએ. જાહેર અધિકારીઓ માટે જાહેર જવાબદારી હોવી જોઈએ. સાર્વજનિક અથવા ખાનગી મિલકતના સંબંધમાં કરવામાં આવેલી કોઈપણ કાર્યવાહી કાયદાની યોગ્ય પ્રક્રિયા દ્વારા સમર્થિત હોવી જોઈએ.'

યુપી સરકારને 25 લાખનું વળતર આપવા સૂચના

ઉત્તર પ્રદેશના મહારાજગંજ જિલ્લામાં એક મકાનને તોડી પાડવા સંબંધિત કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટે 2019માં પોતાનો ચુકાદો આપ્યો હતો. રાજ્ય દ્વારા અપનાવવામાં આવેલી સમગ્ર પ્રક્રિયા 'ક્રૂર' હોવાનું માનીને, બેન્ચે ઉત્તર પ્રદેશ સરકારને વચગાળાના પગલા તરીકે, અરજદારને રૂ. 25 લાખનું વળતર ચૂકવવા નિર્દેશ આપ્યો હતો, જેનું મકાન રોડ પ્રોજેક્ટ માટે તોડી પાડવામાં આવ્યું હતું.