- ચૂંટણીમાં પ્રસ્તાવક એટલે કે સમર્થક કે પ્રેરકનું એક આગવું સ્થાન છે
- પીએમ મોદીએ વારાણસીમાં ચાર પ્રસ્તાવક (ટેકેદાર) સાથે ઉમેદવારી નોંધાવી
- ચૂંટણી પંચે પણ ટેકેદાર (પ્રસ્તાવક)ની ભૂમિકાને અગત્યની ભૂમિકા ગણાવી છે
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ વારાણસી લોકસભા સીટ પરથી મંગળવારે ઉમેદવારી ફોર્મ ભર્યું હતું. પીએમ મોદીએ ફોર્મમાં ચાર પ્રસ્તાવક એટલે કે પ્રેરકના નામનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. આમાં વૈધનાથ પટેલ, ગનેશ્વર શાસ્ત્રી દ્વવિડ, સંજય સોનકર અને લાલચંદ કુશવાહાના નામ સામેલ છે. ઉલ્લેખનીય છે કે પીએમ મોદીના પ્રસ્તાવક નક્કી કરવામાં ભાજપે એક સાથે ઘણી રણનીતિ બનાવી છે. પ્રસ્તાવકો (પ્રેરકો)ના નામ નક્કી કરવામાં કાર્યકરોને ધ્યાનમાં લેવાની સાથે જાતિ સમીકરણ અને ક્ષેત્રીય સમતોલનનું ધ્યાન પણ રખાયું છે.
કોઈપણ પક્ષના ઉમેદવારનું ફોર્મ ભરવામાં પ્રસ્તાવક જરૂરી હોય છે. પ્રસ્તાવકનું નામ નક્કી કરવાને લઈ ચૂંટણી પંચનો નિયમ છે. જેને માનવું જરૂરી છે. જાણો કોણ હોય છે પ્રસ્તાવક, આનું કામ શું હોય છે. કેટલા પ્રસ્તાવક હોઈ શકે છે અને ચૂંટણીમાં આની ભૂમિકા શું હોય છે ?
કોઈપણ પક્ષના ઉમેદવારના ઉમેદવારી પત્રમાં પ્રસ્તાવક ફરજિયાત છે. પ્રસ્તાવક એટલે ટેકેદાર, પ્રેરકનું નામ નક્કી કરવા અંગે ચૂંટણી પંચના નિયમો છે, જેનું પાલન કરવું જરૂરી છે. જાણો, પ્રસ્તાવક કોણ છે, તેમનું શું કામ છે, કેટલા પ્રસ્તાવકો હોઈ શકે છે અને ચૂંટણીમાં તેમની ભૂમિકા શું છે?
સમર્થકો કોણ છે?
સુપ્રીમ કોર્ટના એડવોકેટ આશિષ પાંડેનું કહેવું છે કે પ્રસ્તાવકર્તાને લોકસભા સીટના લોકોમાંથી પસંદ કરવામાં આવે છે જ્યાંથી ચૂંટણી થવાની છે. તેમની સંખ્યા વધુ કે ઓછી હોઈ શકે છે, પરંતુ પ્રસ્તાવક બનવા માટેની પ્રથમ શરત એ છે કે તેમના માટે તે સ્થળના સ્થાનિક રહેવાસી હોવા ફરજિયાત છે. ત્યાંની મતદાર યાદીમાં તેમનું નામ સામેલ હોવું જોઈએ.
હવે ચાલો સમજીએ કે પ્રસ્તાવકની ભૂમિકા ક્યાંથી શરૂ થાય છે. દરખાસ્ત કરનાર કહે છે કે આ અમારો ઉમેદવાર છે અને આ ઉમેદવાર આ બેઠક પરથી ચૂંટણી લડશે. તેઓ રિટર્નિંગ ઓફિસરની સામે ઉમેદવારના નામની દરખાસ્ત કરે છે, તેથી તેમને દરખાસ્ત કહેવામાં આવે છે તે નોંધવું મહત્વપૂર્ણ છે કે દરખાસ્ત કરનાર માટે તે બેઠકનો રહેવાસી હોવો ફરજિયાત છે, પરંતુ આ શરત ઉમેદવાર માટે જરૂરી નથી. તે તે શહેર અથવા રાજ્યની બહારનો રહેવાસી હોઈ શકે છે.
કઈ પાર્ટીના ઉમેદવાર માટે કેટલા પ્રસ્તાવક જરૂરી ?
ઉમેદવાર માટે કેટલા પ્રસ્તાવક જરૂરી હશે, એ પક્ષના સ્ટેટસ પર નિર્ભર કરે છે. નિયમ પણ એવું કહે છે કે જો કોઈ માન્યતા મેળવેલી રાજકીય પક્ષ છે તો તેના ઉંમેદવાર માટે પ્રસ્તાવકોની સંખ્યા ઓછામાં ઓછી એક હોય છે. અહીં પ્રસ્તાવકોની સંખ્યા આનાથી વધુ હોઈ શકે છે. જેમ મંગળવારે પીએમ મોદીની ઉમેદવારી માટે પ્રસ્તાવકોની સંખ્યા ચાર હતી. તે જ સમયે, બિન-માન્યતા અને સ્વતંત્ર પક્ષના ઉમેદવારો માટે ઓછામાં ઓછા 10 પ્રસ્તાવકો હોવા જોઈએ. આ સંખ્યા આનાથી વધુ હોઈ શકે છે, પરંતુ ઓછી ન હોવી જોઈએ.
શું પ્રેરક (પ્રસ્તાવક) ઉમેદવારી નકારે છે ?
દરેક પ્રસ્તાવકને પોતાના વિશે ઘણીબધી જાણકારી આપવાની હોય છે. જેમ કે તપાસમાં પ્રસ્તાવક સાથે સંકળાયેલી જાણકારી ખોટી જોવા મળે તો એનું નામ સ્થાનિક વોટિંગ લિસ્ટ નથી મળતું તો ઉમેદવારનું ફોર્મ રદ્દ થઈ શકે છે. જેથી આની જાણકારી ખૂબ મહત્ત્વની છે.
ચૂંટણીમાં આની ભૂમિકા શું હોય છે?
ચૂંટણીમાં પ્રેરક એટલે કે પ્રસ્તાવકની કોઈ ખાસ ભૂમિકા નથી હોતી. પરંતુ આશા રખાય છે કે તેઓ પોતાના ઉમેદવારોને જ વોટ કરશે. કારણ કે, પ્રસ્તાવક જ તેમના નામનો પ્રસ્તાવ આપ્યો હતો. કારણ કે એવું ક્રોસ ચેક કરવાની કોઈ રીત નથી. નિયમ એવું પણ કહે છે કે પ્રસ્તાવક અશિક્ષિત પણ હોઈ શકે છે અને અંગૂઠાનું નિશાન લગાવીને સ્વીકાર કરે છે. જો કોઈ ઉમેદવાર એ બેઠકથી ચૂંટણી લડતો હોય તો તે પણ પ્રસ્તાવ થઈ શકે છે. આને લઈ કોઈ વાંધો નથી હોતો.
