પહેલગામ આતંકવાદી હુમલા બાદ ભારતની સંભવિત કાર્યવાહીના ડરથી, પાકિસ્તાને અધિકૃત કાશ્મીરમાં નિયંત્રણ રેખા (LoC) પર હાઇ એલર્ટ જાહેર કર્યું છે. આ દરમિયાન, બંને દેશોની સૈન્ય તાકાત પર ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ છે. વિશ્વભરની સેનાઓની તાકાતનું મૂલ્યાંકન કરતી સંસ્થા ગ્લોબલ ફાયર પાવરે 2025 માટે એક નવું રેન્કિંગ બહાર પાડ્યું છે. આ રેન્કિંગમાં, ભારત વિશ્વની ચોથી સૌથી શક્તિશાળી સેના છે. જ્યારે પાકિસ્તાન ત્રણ સ્થાન નીચે સરકીને ૧૨માં સ્થાને પહોંચી ગયું છે.
ભારતની કાર્યવાહીથી પાકિસ્તાન ચિંતિત
જમ્મુ અને કાશ્મીરના પહેલગામમાં થયેલા આતંકવાદી હુમલાએ ફરી એકવાર ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે લશ્કરી તાકાતની તુલના ચર્ચામાં લાવી દીધી છે. મંગળવાર, 22 એપ્રિલના રોજ, જમ્મુ અને કાશ્મીરના પહેલગામના બૈસરન વિસ્તારમાં થયેલા આતંકવાદી હુમલામાં 26 લોકો માર્યા ગયા હતા અને ઘણા ઘાયલ થયા હતા. આ વખતે હુમલાખોરોએ સામાન્ય પ્રવાસીઓને નિશાન બનાવ્યા હતા. જેના કારણે દેશભરમાં ગુસ્સો ફેલાયો છે. પાકિસ્તાન સમર્થિત આતંકવાદી સંગઠન 'ધ રેઝિસ્ટન્સ ફ્રન્ટ' (TRF) એ આ હુમલાની જવાબદારી સ્વીકારી છે. જોકે પાકિસ્તાને આ હુમલામાં કોઈપણ સંડોવણીનો ઇનકાર કર્યો છે. પરંતુ ભારતમાં સોશિયલ મીડિયા પર પાકિસ્તાન વાયુસેનાની શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિઓ અંગે ઘણા દાવા કરવામાં આવી રહ્યા છે. પાકિસ્તાને તેના કબજા હેઠળના વિસ્તારમાં નિયંત્રણ રેખા (LoC) પર હાઇ એલર્ટ જાહેર કર્યું છે. ભારતીય ગુપ્તચર સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ભારત તરફથી કોઈપણ સંભવિત બદલાની કાર્યવાહીના ડરથી આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે. આ બધા વચ્ચે, ફરી એકવાર એક મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્ન ઉભો થયો છે. અને તે એ છે કે, પાકિસ્તાનની લશ્કરી શક્તિ કેટલી મજબૂત છે અને તે ભારત સામે ટકી શકે છે?
ગ્લોબલ ફાયરપાવર ઇન્ડેક્સમાં ક્રમાંકમાં ઘટાડો
ગ્લોબલ ફાયરપાવર ઇન્ડેક્સ 2025 મુજબ, પાકિસ્તાનની લશ્કરી તાકાતમાં સતત ઘટાડો થયો છે. 2023માં પાકિસ્તાન 7મા ક્રમે હતું. 2024માં, તે 9માં સ્થાને સરકી ગયો. હવે 2025 માં, તે ટોચના 10 માંથી બહાર નીકળી ગયો છે અને 12મા સ્થાને પહોંચી ગયો છે. જો આપણે ભારતની વાત કરીએ તો, તે વિશ્વની ચોથી સૌથી શક્તિશાળી સેના છે. 2025-26માં ભારતનું સંરક્ષણ બજેટ ₹6.8 લાખ કરોડ સુધી પહોંચી ગયું છે. જે ગયા વર્ષ કરતાં 9.5% વધુ છે. પાકિસ્તાનનું બજેટ 2,281 અબજ રૂપિયા છે, જેમાં આ વર્ષે 159 અબજ રૂપિયાનો વધારો કરવામાં આવ્યો છે.
સૈન્ય શક્તિ: સંખ્યાત્મક સરખામણી
સૈનિકોની સંખ્યાની વાત કરીએ તો, ભારત 14.55 લાખ સક્રિય સૈનિકોની દ્રષ્ટિએ બીજા સ્થાને છે. જ્યારે રિઝર્વ ફોર્સ લગભગ 11.55 લાખ છે. જ્યારે પાકિસ્તાન પાસે ફક્ત 6.54 સક્રિય સૈનિકો અને ફક્ત 5.5 લાખ અનામત દળ છે. ભારતમાં લગભગ 25.27 લાખ અર્ધલશ્કરી દળો છે જ્યારે પાકિસ્તાન પાસે ફક્ત 5 લાખ અર્ધલશ્કરી દળો છે. ભારત પાસે ફક્ત વધુ સૈનિકો જ નથી, પરંતુ તાલીમ અને ટેકનોલોજીમાં પણ તે આગળ છે.
સેના: ટેન્ક અને તોપખાનામાં ભારત આગળ
ભારત પાસે 4,201 ટેન્ક છે જેમાં T-90 ભીષ્મ અને અર્જુન જેવા અદ્યતન ટેન્કનો સમાવેશ થાય છે. પાકિસ્તાન પાસે લગભગ 2,627 ટેન્ક છે જેમાં અલ-ખાલિદ, T-80UD અને અલ-ઝરારનો સમાવેશ થાય છે. ભારત પાસે 1,48,594 સશસ્ત્ર વાહનો છે. જ્યારે પાકિસ્તાન પાસે ઘણી ઓછી સંખ્યા છે. જોકે, જ્યારે સ્વ-સંચાલિત તોપખાના પ્રણાલીઓની વાત આવે છે, ત્યારે પાકિસ્તાન પાસે ભારત કરતાં વધુ છે.
વાયુસેના: ભારત સંખ્યા અને ગુણવત્તામાં આગળ છે
ભારત પાસે કુલ 2229 વિમાન છે. જ્યારે પાકિસ્તાન પાસે 1399 છે. ભારત પાસે 513 ફાઇટર જેટ છે, જ્યારે પાકિસ્તાન પાસે 328 છે. એર ટેન્કની વાત કરીએ તો, ભારત પાસે 6 અને પાકિસ્તાન પાસે 4 છે. ભારતના વાયુસેનામાં સુખોઈ, રાફેલ, મિરાજ જેવા આધુનિક ફાઇટર જેટનો સમાવેશ થાય છે, જ્યારે પાકિસ્તાન JF-17 થંડર, F-16 અને મિરાજ પર નિર્ભર છે.
નેવી: 'બ્લુ વોટર' વિરુદ્ધ 'ગ્રીન વોટર'
ભારતની નૌકાદળને 'બ્લુ વોટર નેવી' કહેવામાં આવે છે, એટલે કે, એક એવી દળ જે સમુદ્રના કોઈપણ ખૂણામાં કાર્ય કરી શકે છે. ભારત પાસે બે વિમાનવાહક જહાજો (INS વિક્રમાદિત્ય અને INS વિક્રાંત) છે. 293 જહાજો સાથે, ભારતની નૌકાદળ પાકિસ્તાન કરતા ઘણી મોટી અને અદ્યતન છે. ભારત પાસે 18 સબમરીન છે, જ્યારે પાકિસ્તાન પાસે 8 છે. પાકિસ્તાન પાસે કોઈ વિમાનવાહક જહાજ નથી અને તેની નૌકાદળને 'ગ્રીન વોટર નેવી' કહેવામાં આવે છે, જે ફક્ત તેના પોતાના દરિયાઈ ક્ષેત્રમાં જ કાર્ય કરી શકે છે.
નૌકાદળ શક્તિમાં કોનો હાથ ઉપર છે?
પરમાણુ શક્તિમાં પાકિસ્તાન ક્યાં સ્થાન ધરાવે છે?
પાકિસ્તાન પાસે 150થી વધુ પરમાણુ શસ્ત્રો હોવાનો અંદાજ છે. જ્યારે ભારત પાસે પણ મજબૂત પરમાણુ કવચ છે. જોકે બંને દેશોની નીતિ 'નો ફર્સ્ટ યુઝ' પર આધારિત છે, આ પાસું તેમને પરમાણુ શક્તિઓની શ્રેણીમાં મૂકે છે. તો મુખ્ય વાત એ છે કે પાકિસ્તાનની સૈન્ય શક્તિને અવગણી શકાય નહીં, ખાસ કરીને આતંકવાદી નેટવર્ક અને સરહદી કામગીરીમાં તેની ભૂમિકાને ધ્યાનમાં લેતા. પરંતુ પરંપરાગત લશ્કરી ક્ષમતાઓ, બજેટ અને વ્યૂહાત્મક પહોંચની દ્રષ્ટિએ, ભારત ઘણું મજબૂત, વધુ સંગઠિત અને વધુ આધુનિક છે.
