ઓડિશાના ગવર્નર પદેથી રાજીનામું આપ્યા બાદ પૂર્વ મુખ્યમંત્રી રઘુવર દાસ ફરી બીજેપીનું સભ્યપદ મેળવી લીધું છે. જ્યારે દાસ ભાજપની સદસ્યતા લઈ રહ્યા હતા ત્યારે ભાજપના કાર્યકરો 'અમે પાછા આવીશું'ના નારા લગાવી રહ્યા હતા.
રઘુવર દાસની ભાજપમાં વાપસીની જરૂર કેમ પડી?
2020ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં હાર્યા બાદ રઘુવર દાસે ઝારખંડની રાજનીતિથી દૂરી લીધી હતી. એ જ વર્ષે ભાજપે રઘુવરને રાષ્ટ્રીય ઉપાધ્યક્ષની જવાબદારી આપીને દિલ્હી બોલાવ્યા. 2023 માં, રઘુવરને ઓડિશાના ગવર્નર તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા અને તેઓ ભુવનેશ્વર ગયા. રઘુવર 2024ના મધ્યમાં યોજાયેલી લોકસભા ચૂંટણી અને અંતમાં યોજાયેલી ઝારખંડ વિધાનસભા ચૂંટણીથી દૂર રહ્યા હતા. રસપ્રદ વાત એ છે કે બંને ચૂંટણીમાં ભાજપને ભારે નુકસાન થયું છે. ભાજપે લોકસભા ચૂંટણીમાં 3 અને વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં 5 બેઠકો ગુમાવી હતી.
વિધાનસભા ચૂંટણી પછી તરત જ રઘુવર દાસ ઝારખંડના રાજકારણમાં સક્રિય થઈ ગયા. રઘુવરે ડિસેમ્બર 2024માં રાજ્યપાલ પદ પરથી રાજીનામું આપ્યું હતું. ભુવનેશ્વરથી રઘુવર સીધા રાંચી પહોંચ્યા, જ્યાં તેમણે નવેસરથી રાજનીતિ કરવાની જાહેરાત કરી.
ઝારખંડના સંગઠનમાં જૂથવાદ
ઝારખંડમાં ભારતીય જનતા પાર્ટીની હારનું મુખ્ય કારણ સંગઠનનો આંતરિક જૂથવાદ હતો. ઉમેદવારોની જાહેરાત બાદ લગભગ બે ડઝન બેઠકો પર બળવાખોરો મેદાનમાં ઉતર્યા હતા, જેના કારણે મોટા નેતાઓ છેવટ સુધી ડેમેજ કંટ્રોલમાં વ્યસ્ત રહ્યા હતા.
બળવાખોર નિરંજન રાયે ભાજપના દિગ્ગજ નેતા બાબુ લાલ મરાંડીની બેઠક પરથી પણ ચૂંટણી લડી હતી. તેમને મનાવવા માટે આસામના મુખ્યમંત્રી હિમંતા બિસ્વા સરમા પોતે ધનવર પહોંચ્યા હતા. સમજાવટ દરમિયાન સરમા રાયને હેલિકોપ્ટરમાં લઈ ગયા.
સાથીદાર AJSUએ પણ સંકલનના અભાવની ફરિયાદ કરી હતી. AJSUનું કહેવું છે કે સંકલનના અભાવે ઘણી બેઠકો પર હાર થઈ છે.
બિન-આદિવાસી મતો પણ વેરવિખેર
2014 માં, મુખ્યમંત્રી બન્યાના બે વર્ષ પછી, રઘુવર દાસે વિધાનસભામાં આદિવાસીઓની જમીન સંબંધિત CNT-SPT એક્ટમાં ફેરફારો કર્યા. આ નિર્ણય બાદ સમગ્ર ઝારખંડના આદિવાસીઓ સરકાર વિરુદ્ધ અવાજ ઉઠાવી રહ્યા છે. તે સમયે રાજ્યપાલે પણ આમાં હસ્તક્ષેપ કરવો પડ્યો હતો.
હેમંત સોરેનની પાર્ટીએ પાણી, જંગલ અને જમીનના મુદ્દે સમગ્ર ચૂંટણીમાં રઘુવર દાસ સામે મોરચો ખોલ્યો હતો. હેમંતે કહ્યું કે રઘુવર આદિવાસીઓની જમીન લૂંટવા માંગે છે. હેમંતની અપીલની ચૂંટણીમાં અસર જોવા મળી હતી. 2019 માં, JMM ગઠબંધનને 81 માંથી 48 બેઠકો મળી હતી.
ભાજપને માત્ર 25 બેઠકો મળી હતી. રઘુવર પોતે જમશેદપુર પૂર્વ બેઠક પરથી હારી ગયા છે. આ હાર બાદ ભાજપે બાબુ લાલ મરાંડી અને અન્ય નેતાઓ દ્વારા આદિવાસીઓને રીઝવવાના પ્રયાસો શરૂ કર્યા હતા, પરંતુ તેને પહેલા 2024ની લોકસભા અને પછી વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં ઝટકો લાગ્યો હતો.
ભાજપ આદિવાસી વિસ્તારોમાં પ્રવેશ કરી શકી નથી. ઉલટાનું બિન-આદિવાસી મતો પણ ભાજપ પાસેથી જતા રહ્યા. આ જ કારણ છે કે આ વખતે ભાજપ માત્ર 21 સીટો જીતી શકી છે.
જીવન આપનાર નેતાની જરૂર
બાબુ લાલ મરાંડી 2024માં બીજેપીનું નેતૃત્વ કરી રહ્યા હતા, પરંતુ પાર્ટી ખરાબ રીતે હારી ગઈ. કોલ્હાનથી સંથાલ પરગણા સુધી પાર્ટીને કારમી હારનો સામનો કરવો પડ્યો. આ પછી પાર્ટીનું સંગઠન સુસ્ત થઈ ગયું. હેમંત સોરેને તો એવો પણ દાવો કર્યો હતો કે ભાજપને હવે ધ્વજ ધારક નહીં મળે.
રઘુવરની વાપસીથી કાર્યકરોમાં પ્રાણ ફૂંકાતા જોવા મળી રહ્યા છે. ભાજપની સદસ્યતા લીધા બાદ રઘુવરે આ પ્રયાસ પણ કર્યો હતો. રઘુવરે રાંચીમાં કામદારોને ઘાયલ ન થવાની અપીલ કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે બધા સાથે મળીને લડશે અને જીતશે.
રઘુવરનું પરત ફરવું એ શેના માટે સંકેત છે?
મોટો સવાલ એ પણ છે કે રઘુવરની વાપસી કોના માટે રાજકીય સંકેત છે? ઝારખંડના મુખ્યમંત્રી રહી ચુકેલા રઘુવરને ભાજપના જૂના ભાતભાત માનવામાં આવે છે. સંગઠનમાં પણ તેમની મજબૂત પકડ છે, પરંતુ 2020માં બાબુ લાલ મરાંડીના આગમન પછી તેઓ અલગ પડી ગયા હતા. એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે જો રઘુવરને ઝારખંડમાં પોસ્ટ કરવામાં આવે છે, તો ભવિષ્યમાં મરાંડી ચોક્કસપણે તેનાથી અસ્વસ્થ થશે. આટલું જ નહીં, જેએમએમમાંથી ભાજપમાં સામેલ થયેલા ચંપાઈ પણ કોલ્હનથી આવે છે, જે રઘુવરના જ વિસ્તાર છે. આ બધા સિવાય રઘુવરને રાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ તૈનાત કરવાની ચર્ચા છે.
