- દેશના 543 લોકસભા સીટોના હજારો ઉમેદવારોનું ભાવિ EVMમાં કેદ થશે
- કેરળની પરાવુર વિધાનસભા સીટ પર EVMનું પરિક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું
- 2004ની લોકસભાની ચૂંટણી પહેલી ચૂંટણી સંપૂર્ણપણે EVMથી કરાઈ હતી
આ ચૂંટણીનો સમય છે, તેથી જો ઈલેક્ટ્રોનિક વોટિંગ મશીન એટલે કે EVMનો કોઈ ઉલ્લેખ ન હોય તો તે તદ્દન નિરર્થક હશે. આજે ભારતમાં લોકશાહીની ખરી તાકાત EVM મશીન છે, જે દરેક નાગરિકના મતને રેકોર્ડ કરે છે. આ સાથે જ દેશભરની 543 લોકસભા સીટો માટે ચૂંટણી લડી રહેલા હજારો ઉમેદવારોનું ભાવિ પણ આ EVMમાં સીલ થઈ ગયું છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે દેશમાં કઈ કંપનીઓ આ મશીનો બનાવે છે? તે કંપનીનું વળતર કેવું રહ્યું? એટલું જ નહીં, દેશમાં ઈવીએમનો ઈતિહાસ શું રહ્યો છે?
સૌ પ્રથમ EVM નો ઉપયોગ ક્યાં થયો હતો?
જો દેશમાં ઈવીએમના ઈતિહાસની વાત કરીએ તો આ વાત 1982 સુધીની છે. ચૂંટણી દરમિયાન ધાંધલધમાલ અટકાવવા અને બૂથ કેપ્ચરિંગ જેવી સમસ્યાઓનો સામનો કરવા માટે ઈવીએમના કોન્સેપ્ટ પર લાંબા સમયથી ચર્ચા થઈ રહી હતી. ત્યારબાદ 1982 આવ્યું, જ્યારે કેરળની પરાવુર વિધાનસભા સીટ પર ઈવીએમનું પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું.
2001ની વિધાનસભા ચૂંટણીથી ચૂંટણીની પદ્ધતિ બદલાઈ
જો કે, આમાં ઘણી સમસ્યાઓ હતી અને EVM વિકસિત થતાં સુધીમાં, 2001માં એવો સમય આવ્યો, જ્યારે તમિલનાડુ, કેરળ, પુડુચેરી અને પશ્ચિમ બંગાળની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં EVMનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. પછી આ દરેક બૂથ પર સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા હતા. તે પહેલા, 1998ની લોકસભા ચૂંટણી દરમિયાન કેટલાક બૂથ પર તેનો ટ્રાયલ કરવામાં આવ્યો હતો. 2004માં યોજાયેલી લોકસભાની ચૂંટણી પહેલી ચૂંટણી હતી જે સંપૂર્ણપણે ઈવીએમ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવી હતી.
2013માં EVMમાં VVPAT પણ ઉમેરવામાં આવ્યું
જો કે, EVM વિશે શંકાઓ ઊભી થતી રહી અને વર્ષ 2013માં તેમાં VVPAT પણ ઉમેરવામાં આવ્યું. 2014ની ચૂંટણીમાં, કેટલાક EVM મશીનો સાથે પેપર પ્રિન્ટર (VVPAT) જોડવામાં આવ્યું હતું, જેમાં પડેલા મત પણ કાગળના સ્વરૂપમાં એકત્રિત કરવામાં આવે છે. 2019ની લોકસભા ચૂંટણીમાં દેશની દરેક સીટ પર EVMની સાથે VVPAT મશીનો લગાવવામાં આવ્યા હતા. આ બધું EVM વિશે છે, હવે ચાલો જાણીએ તે કંપની વિશે જે તેમને બનાવે છે…
2 સરકારી કંપનીઓ EVM બનાવે છે
દેશની માત્ર બે સરકારી કંપનીઓ ઈલેક્ટ્રોનિક્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા અને ભારત ઈલેક્ટ્રોનિક્સ પાસે ઈવીએમના ઉત્પાદનની જવાબદારી છે. તેમાંથી ભારત ઈલેક્ટ્રોનિક્સ પણ સ્ટોક એક્સચેન્જમાં લિસ્ટેડ છે. હાલમાં તેનો હિસ્સો 236.50 રૂપિયાની આસપાસ છે, પરંતુ જો તમે છેલ્લી ચૂંટણીથી તેનું વળતર જુઓ તો તમે વિચારશો કે તેણે શું સારું વળતર આપ્યું છે?
2019માં આ કંપનીના શેરની કિંમત માત્ર 29.38 રૂપિયા
પાંચ વર્ષ પહેલા એટલે કે 2019માં આ કંપનીના શેરની કિંમત માત્ર 29.38 રૂપિયા હતી. 2023 ની શરૂઆતમાં, તેના શેરની કિંમતમાં અચાનક વધારો થવા લાગ્યો અને તેણે માત્ર 5 વર્ષમાં 702 ટકા વળતર આપ્યું. BELની ખાસ વાત એ છે કે તેના શેરના ભાવમાં સતત વૃદ્ધિ જોવા મળી રહી છે.
ભારત સિવાય પણ અનેક દેશોમાં EVM સપ્લાય
ભારત ઉપરાંત આ બંને કંપનીઓ અન્ય ઘણા દેશોમાં પણ ઈવીએમ સપ્લાય કરે છે. જો કે, મોટાભાગના પશ્ચિમી દેશોમાં હજુ પણ મતદાન પ્રક્રિયા બેલેટ પેપર દ્વારા પૂર્ણ થાય છે.
