અમદાવાદમાં 12 જૂન, 2025ના રોજ થયેલી એર ઇન્ડિયા AI-171 વિમાન દુર્ઘટના સંબંધિત અરજીઓ પર સુપ્રીમ કોર્ટે સુનાવણી મુલતવી રાખી છે. સર્વોચ્ચ અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સ્વતંત્ર તપાસ સમિતિ અથવા કોર્ટ ઑફ ઇન્ક્વાયરીની રચના અંગે કોઈ નિર્ણય લેતા પહેલાં તે વિમાન દુર્ઘટના તપાસ બ્યૂરો (AAIB)ના અંતિમ તપાસ અહેવાલની રાહ જોશે. આ નિર્ણયથી દુર્ઘટનાનાં કારણો અને તપાસની આગળની દિશા નક્કી કરવામાં અંતિમ અહેવાલ મહત્ત્વનો બની રહેશે.
AAIBના અંતિમ અહેવાલની રાહ જોશે સુપ્રીમ કોર્ટ
સુપ્રીમ કોર્ટમાં થયેલી સુનાવણી દરમિયાન સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું કે વિમાન દુર્ઘટનાની તપાસ માટે અલગ સમિતિની જરૂર છે કે નહીં, તે નક્કી કરતાં પહેલાં હાલની તપાસનાં તારણો જાણવા જરૂરી છે. આથી અદાલત પહેલાં AAIBનો વિગતવાર અહેવાલ તપાસશે અને ત્યાર બાદ સ્વતંત્ર તપાસની માગણી અંગે વિચારણા કરશે.
સરકારે અગાઉ અદાલતને જાણ કરી હતી કે AAIBના અંતિમ અહેવાલનો મુસદ્દો તૈયાર કરવાની પ્રક્રિયા અંતિમ તબક્કામાં છે. સરકારના જણાવ્યા મુજબ, આ અહેવાલ ઑક્ટોબર 2025ના અંત સુધીમાં સોંપવામાં આવવાનો હતો. જોકે, અહેવાલની અંતિમ સ્થિતિ અને તેને અદાલતમાં રજૂ કરવાની તારીખ અંગેની તાજી માહિતી અલગથી ચકાસવી જરૂરી છે.
સ્વતંત્ર તપાસ સમિતિની રચનાની માગણી
અમદાવાદમાં થયેલી આ દુર્ઘટનામાં મોટી સંખ્યામાં લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા હતા. આ ઘટનાને પગલે દુર્ઘટનાનાં કારણો, વિમાનની સુરક્ષા વ્યવસ્થા અને તપાસની પારદર્શિતા અંગે અનેક સવાલો ઊભા થયા હતા. આ જ મુદ્દાઓને ધ્યાનમાં રાખીને સ્વતંત્ર તપાસ સમિતિ અથવા કોર્ટ ઑફ ઇન્ક્વાયરીની રચના કરવાની માગણી સાથે અરજીઓ કરવામાં આવી છે.
અરજદારોની માગણી અંગે નિર્ણય લેતાં પહેલાં અદાલત હાલ ચાલી રહેલી સત્તાવાર તપાસનાં તારણો જાણવા માગે છે. AAIBનો અહેવાલ દુર્ઘટનાની પરિસ્થિતિ, સંભવિત કારણો અને સુરક્ષા સંબંધિત મુદ્દાઓ સમજવામાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી શકે છે.
મૃતક પાઇલટ અંગે પણ ચર્ચા
અગાઉની સુનાવણીઓ દરમિયાન મૃતક પાઇલટ કમાન્ડર સુમિત સભરવાલને દુર્ઘટના માટે જવાબદાર ઠેરવવા અંગેનો મુદ્દો પણ ચર્ચામાં આવ્યો હતો. જોકે, દુર્ઘટનાનું ચોક્કસ કારણ નક્કી કરવા માટે તપાસના પુરાવા અને સત્તાવાર તારણો મહત્ત્વનાં રહેશે. અંતિમ તપાસ અહેવાલ સામે આવ્યા પહેલાં કોઈ એક વ્યક્તિને જવાબદાર ગણવી યોગ્ય નથી.
કૉકપિટ વૉઇસ રેકૉર્ડર અંગે ગુપ્તતા
આ મામલાની સંવેદનશીલતાને ધ્યાનમાં રાખીને કૉકપિટ વૉઇસ રેકૉર્ડર અને તપાસ અહેવાલને સીલબંધ કવરમાં રજૂ કરવાનો નિર્દેશ અગાઉ આપવામાં આવ્યો હતો. કૉકપિટ વૉઇસ રેકૉર્ડર વિમાનના કૉકપિટમાં થયેલી વાતચીતની માહિતી આપે છે, જે દુર્ઘટના પહેલાંની પરિસ્થિતિ સમજવામાં ઉપયોગી બની શકે છે.
હવે આગળ શું?
હાલ સુપ્રીમ કોર્ટનો અભિગમ એ છે કે પહેલાં AAIBના અંતિમ અહેવાલની તપાસ કરવામાં આવે અને ત્યાર બાદ સ્વતંત્ર તપાસ સમિતિની જરૂરિયાત અંગે નિર્ણય લેવાય. અહેવાલમાં શું તારણો સામે આવે છે અને અદાલત તેના આધારે શું નિર્દેશ આપે છે તેના પર હવે સૌની નજર રહેશે.
આ મામલે આગળની કાર્યવાહી માટે અંતિમ તપાસ અહેવાલ મહત્ત્વનો દસ્તાવેજ બની શકે છે. જોકે, અહેવાલની તપાસ કર્યા પછી જ દુર્ઘટનાનાં કારણો અને વધારાની તપાસની જરૂરિયાત અંગે વધુ સ્પષ્ટતા થઈ શકશે.
