કેન્દ્રીય ગૃહપ્રધાન અમિત શાહ સોમવારે રાજ્યસભામાં સેન્ટ્રલ આર્મ્ડ પોલીસ ફોર્સિસ (જનરલ એડમિનિસ્ટ્રેશન) બિલ, 2026 રજૂ કરશે. આ બિલ BSF, CRPF, ITBP અને CISF જેવા અર્ધલશ્કરી દળોમાં IG અને તેનાથી ઉપરના હોદ્દા પર IPS અધિકારીઓના પ્રતિનિયુક્તિ માટે નિયમો સ્થાપિત કરે છે.
6 મહિનાની અંદર કેડર સમીક્ષા કરવાનો નિર્દેશ
આ બિલ સુપ્રીમ કોર્ટના મે 2025ના નિર્ણય બાદ રજૂ કરવામાં આવી રહ્યું છે, જેમાં CAPFમાં IPS અધિકારીઓના ડેપ્યુટેશનમાં ઘટાડો અને 6 મહિનાની અંદર કેડર સમીક્ષા કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો. કોર્ટે એ પણ નોંધ્યું હતું કે ઉચ્ચ હોદ્દા પર બાહ્ય નિમણૂકો CAPF અધિકારીઓમાં પ્રમોશનમાં સ્થિરતા લાવી રહી છે, જે સંભવિત રીતે મનોબળને અસર કરી શકે છે. આ દરમિયાન કેટલાક નિવૃત્ત CAPF અધિકારીઓએ આ મુદ્દા પર ગૃહ મંત્રાલય સામે સુપ્રીમ કોર્ટમાં અવમાનના અરજી દાખલ કરી છે, જેમાં આરોપ લગાવવામાં આવ્યો છે કે કોર્ટના નિર્દેશોનું પાલન કરવામાં આવ્યું નથી.
આ બિલમાં શું છે?
આ બિલનો ઉદ્દેશ્ય સેન્ટ્રલ આર્મ્ડ પોલીસ ફોર્સિસ (CAPF)માં અધિકારીઓની ભરતી, પ્રતિનિયુક્તિ, બઢતી અને સેવા શરતોને એક સમાન કાયદા હેઠળ નિયંત્રિત કરવાનો છે. હાલમાં CRPF, BSF, ITBP અને SSB જેવા દળો અલગ અલગ કાયદા હેઠળ કાર્ય કરે છે. સરકાર માને છે કે સમાન માળખાનો અભાવ વહીવટી સમસ્યાઓ અને સેવા વિવાદોમાં ફાળો આપે છે. બિલમાં IG-સ્તરના 50% હોદ્દા IPS અધિકારીઓથી ભરવાનો પ્રસ્તાવ છે. વધુમાં ADG-સ્તરના ઓછામાં ઓછા 67% હોદ્દા IPS અધિકારીઓને આપવામાં આવશે. SDG અને DG-સ્તરના બધા હોદ્દા ડેપ્યુટેશન દ્વારા ભરવામાં આવશે.
જાણો શું છે સમગ્ર વિવાદ?
આ સમગ્ર વિવાદ CAPF વિરુદ્ધ IPSની આસપાસ ફરે છે. CAPFમાં બે પ્રકારના અધિકારીઓ હોય છે: IPS (ભારતીય પોલીસ સેવા) અધિકારીઓ, જેમને સરકાર દ્વારા અમુક સમય માટે CAPFમાં નિયુક્ત કરવામાં આવે છે અને કેડર અધિકારીઓ, જેમની સીધી CAPFમાં ભરતી કરવામાં આવે છે. UPSC દ્વારા આયોજિત CAPF (AC) પરીક્ષા દ્વારા કેડર અધિકારીઓની ભરતી કરવામાં આવે છે. આ સમગ્ર વિવાદ CAPF વિરુદ્ધ IPS પર કેન્દ્રિત છે.
CAPFમાં બે પ્રકારના અધિકારીઓ હોય છે. પ્રથમ, IPS (ભારતીય પોલીસ સેવા) અધિકારીઓ, જેમને સરકાર દ્વારા અમુક સમય માટે CAPFમાં નિયુક્ત કરવામાં આવે છે. બીજું, કેડર અધિકારીઓ, જેમની સીધી CAPFમાં ભરતી કરવામાં આવે છે. UPSC દ્વારા આયોજિત CAPF (AC) પરીક્ષા દ્વારા કેડર અધિકારીઓની ભરતી કરવામાં આવે છે.
બિલ પસાર થયા પછી શું બદલાશે?
સંસદીય કાર્યસૂચિ મુજબ પ્રસ્તાવિત કાયદાનો ઉદ્દેશ્ય CRPF, BSF, ITBP, CISF અને SSB જેવા દળોના અલગ-અલગ નિયમોને એકીકૃત કરવાનો છે, જેનાથી વહીવટી જટિલતાઓ અને વારંવાર થતા મુકદ્દમામાં ઘટાડો થાય છે. સરકારની દલીલ છે કે IPS અધિકારીઓની હાજરી કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો વચ્ચે વધુ સારા સંકલનને સુનિશ્ચિત કરે છે, જે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને આંતરિક વ્યવસ્થા માટે જરૂરી છે.
આ પણ વાંચો : PM Modi In Lok sabha: અત્યાર સુધી 3.75 લાખ ભારતીયોને પરત લાવ્યા, યુદ્ધ વચ્ચે સરકારે શું પગલા લીધા?
