બિહારના રાજકારણમાં કેટલાક નામ એવા છે, જેનો ઉલ્લેખ થતાં જ સત્તા, દબદબો અને વિવાદોની ચર્ચા શરૂ થઈ જાય છે. આવું જ એક નામ છે અનંત કુમાર સિંહ, જેમને લોકો 'છોટે સરકાર' તરીકે ઓળખે છે.
મોકામાના આ બાહુબલી નેતાની જીવનકથા કોઈ ફિલ્મી પટકથાથી ઓછી નથી. એક તરફ તેમના પરિવારનો રાજકીય વારસો, બીજી તરફ અનેક ગુનાહિત કેસો, જેલવાસ અને ચૂંટણીમાં જીતનો સિલસિલો. હવે 2026માં તેઓ ફરી ચર્ચામાં છે—દીકરીના ભવ્ય લગ્ન અને દુલારચંદ યાદવ હત્યા કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશને કારણે.
અનંત સિંહની કહાની માત્ર એક નેતાની રાજકીય સફર નથી, પરંતુ બિહારના સ્થાનિક રાજકારણમાં શક્તિ, પ્રભાવ અને વિવાદોની ગૂંથાયેલી કહાની છે.
બાળપણથી 'છોટે સરકાર' બનવા સુધીની સફર
અનંત કુમાર સિંહનો જન્મ બિહારના પટના જિલ્લાના મોકામા વિસ્તારના લદમા ગામમાં થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ ચંદ્રદીપ સિંહ છે. તેઓ ચાર ભાઈઓમાં સૌથી નાના હોવાનું જણાવાય છે. પરિવારનો વિસ્તારના રાજકારણ અને સામાજિક પ્રભાવ સાથે જૂનો સંબંધ રહ્યો છે.
1980ના દાયકામાં સ્થાનિક વર્ચસ્વની લડાઈ દરમિયાન તેમના બે મોટા ભાઈઓ ફાજો સિંહ અને બિરંચી સિંહની હત્યા થઈ હોવાનો ઉલ્લેખ વિવિધ અહેવાલોમાં મળે છે. ત્યારબાદ તેમના ત્રીજા ભાઈ દિલીપ સિંહે મોકામા વિસ્તારમાં પોતાનો રાજકીય પ્રભાવ વધાર્યો અને 1990માં ધારાસભ્ય બન્યા.
દિલીપ સિંહ જ્યારે બિહાર સરકારમાં મંત્રી હતા, ત્યારે તેમને લોકો 'સરકાર' કહીને ઓળખતા હતા. બીજી તરફ, અનંત સિંહ પરિવાર અને વિસ્તારની જવાબદારીઓ સંભાળતા હોવાથી તેમના નામ સાથે 'છોટે સરકાર' ઉપનામ જોડાયું. સમય જતાં આ ઓળખ તેમની રાજકીય છબીનો એક ભાગ બની ગઈ.
ગુનાહિત કેસો અને વિવાદોથી ઘેરાયેલી છબી
અનંત સિંહનું નામ વર્ષોથી અનેક વિવાદો સાથે જોડાતું રહ્યું છે. તેમની સામે હત્યા, અપહરણ, ખંડણી અને હથિયારો સંબંધિત સહિતના ગંભીર ગુનાઓના કેસો નોંધાયેલા છે. જોકે, અહીં એ સમજવું જરૂરી છે કે નોંધાયેલા કેસોનો અર્થ દરેક આરોપમાં દોષિત ઠર્યા એવો થતો નથી.
2019માં તેમના પૈતૃક ઘરે પોલીસના દરોડા દરમિયાન AK-47 રાઇફલ, કારતૂસ અને હેન્ડ ગ્રેનેડ મળી આવ્યાનો મામલો ભારે ચર્ચામાં રહ્યો હતો. આ કેસમાં 2022માં તેમને 10 વર્ષની સજા ફટકારવામાં આવી હતી, પરંતુ ઓગસ્ટ 2024માં પટના હાઈકોર્ટે તેમને નિર્દોષ જાહેર કર્યા હતા.
2025ની બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણી માટે રજૂ કરેલા ચૂંટણી સોગંદનામા મુજબ, અનંત સિંહે પોતાની સામે 28 ગુનાહિત કેસો જાહેર કર્યા હતા. આ આંકડો તેમના ચૂંટણી સોગંદનામા અને ADRની માહિતી પર આધારિત છે.
જેલમાં રહીને પણ ચૂંટણી જીતવાનો રેકોર્ડ
અનંત સિંહની રાજકીય સફરની શરૂઆત 2005માં થઈ હતી. તેમના ભાઈ દિલીપ સિંહની ચૂંટણીમાં હાર બાદ અનંત સિંહે જનતા દળ યુનાઇટેડ (JDU)ની ટિકિટ પર મોકામાથી ચૂંટણી લડી અને જીત મેળવી.
ત્યારથી મોકામા બેઠક પર તેમનો પ્રભાવ સતત ચર્ચામાં રહ્યો છે. તેમણે 2005 અને 2010માં JDUની ટિકિટ પર, 2015માં અપક્ષ ઉમેદવાર તરીકે અને 2020માં RJDની ટિકિટ પર જીત મેળવી હતી. 2015 અને 2020ની ચૂંટણી દરમિયાન તેઓ જેલમાં હોવા છતાં જીત્યા હોવાનો તેમનો રાજકીય ઇતિહાસ ખાસ ચર્ચાસ્પદ રહ્યો છે.
2022માં સજાને કારણે તેમનું ધારાસભ્ય પદ રદ થયું હતું. ત્યારબાદ પેટાચૂંટણીમાં તેમની પત્ની નીલમ દેવી મોકામાથી ધારાસભ્ય બન્યાં હતાં. 2025ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં અનંત સિંહ ફરી JDUની ટિકિટ પર મેદાનમાં ઉતર્યા અને મોકામા બેઠક જીતીને વિધાનસભામાં પાછા ફર્યા.
રૂ.100 કરોડથી વધુની સંપત્તિ, ઘોડા અને પ્રાણીઓનો શોખ
અનંત સિંહની ચર્ચા માત્ર રાજકારણ અને વિવાદોને કારણે જ નહીં, પરંતુ તેમની જીવનશૈલીને કારણે પણ થતી રહી છે. તેમને ઘોડા પાળવાનો ખાસ શોખ હોવાનું કહેવાય છે. અહેવાલો અનુસાર, એક સમયે તેમના ઘરે હાથી અને અજગર પણ રાખવામાં આવતાં હતાં.
તેમની સંપત્તિ અંગે વાત કરીએ તો, 2025ની ચૂંટણીમાં રજૂ કરેલા સોગંદનામા મુજબ અનંત સિંહ અને તેમના પરિવારની જાહેર કરેલી સંપત્તિ આશરે ₹100.61 કરોડ છે. આ જ સોગંદનામામાં આશરે ₹25.99 કરોડની જવાબદારીઓ પણ દર્શાવવામાં આવી છે. એટલે તેમની સંપત્તિ અને જવાબદારીઓ બંનેને ધ્યાનમાં રાખીને આ આંકડા સમજવા જરૂરી છે.
પરિવાર: પત્ની નીલમ દેવી અને પાંચ સંતાનો
અનંત સિંહનાં પત્ની નીલમ દેવી પણ રાજકારણમાં સક્રિય રહી ચૂક્યાં છે. બંનેને પાંચ સંતાનો છે—બે દીકરીઓ રાજનંદિની અને શિવાંગી તથા ત્રણ દીકરાઓ અભિષેક, અંકિત અને અભિનવ.
પરિવારની વાત આવે ત્યારે અત્યારે સૌથી વધુ ચર્ચા તેમની નાની દીકરી શિવાંગીના લગ્નની છે. 25 નવેમ્બર 2026ના રોજ બિહારના પૈતૃક ગામ નદવાંમાં લગ્ન સમારોહ યોજાવાનો હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે.
આ લગ્નને ભવ્ય બનાવવા માટે મોટા પાયે તૈયારીઓ ચાલી રહી હોવાની ચર્ચા છે. અહેવાલો અનુસાર, લગ્નમાં 150થી વધુ પ્રકારની વાનગીઓ, 1,000થી વધુ રસોઈયા અને મોટી સંખ્યામાં મહેમાનો માટે વ્યવસ્થા કરવામાં આવી રહી છે. 40થી 50 કરોડ રૂપિયાના ખર્ચની પણ ચર્ચા છે, જોકે આ આંકડાની અનંત સિંહ કે તેમના પરિવાર તરફથી સત્તાવાર પુષ્ટિ થઈ નથી.
લગ્નમાં રાજકીય નેતાઓ ઉપરાંત ફિલ્મ અને મનોરંજન જગતની જાણીતી હસ્તીઓને આમંત્રણ અપાયાની માહિતી પણ સામે આવી છે. આમ, એક તરફ પરિવારનો આ ભવ્ય પ્રસંગ છે તો બીજી તરફ અનંત સિંહ પોતે કાયદાકીય મુશ્કેલીનો સામનો કરી રહ્યા છે.
દુલારચંદ યાદવ હત્યા કેસ: સુપ્રીમ કોર્ટનો મોટો આદેશ
અનંત સિંહની હાલની સ્થિતિમાં સૌથી મોટો વળાંક દુલારચંદ યાદવ હત્યા કેસને કારણે આવ્યો છે. 2025ની બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણી દરમિયાન મોકામામાં જન સૂરાજ પાર્ટીના સમર્થક દુલારચંદ યાદવની હત્યા થઈ હતી. આ કેસમાં અનંત સિંહની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. માર્ચ 2026માં પટના હાઈકોર્ટે તેમને જામીન આપ્યા હતા.
પરંતુ 30 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટે તેમની જામીન રદ કરી દીધી અને તેમને 1 ડિસેમ્બર 2026 સુધીમાં સરેન્ડર કરવાનો આદેશ આપ્યો. સુપ્રીમ કોર્ટે બિહાર પોલીસને આ કેસની તપાસ ચાર મહિનામાં પૂર્ણ કરવાનો નિર્દેશ પણ આપ્યો છે. આ કેસમાં અનંત સિંહ સામેના આરોપોનો અંતિમ નિર્ણય હજુ કોર્ટમાં થવાનો બાકી છે.
આ વિવાદ વચ્ચે JDUએ અનંત સિંહ અને તેમની પત્ની નીલમ દેવીને છ વર્ષ માટે પાર્ટીમાંથી હાંકી કાઢ્યાં છે. પાર્ટીનો આ નિર્ણય પક્ષવિરોધી પ્રવૃત્તિઓના આરોપો બાદ લેવામાં આવ્યો હતો.
'છોટે સરકાર'ની કહાનીમાં હવે આગળ શું?
લદમા ગામથી શરૂ થયેલી અનંત સિંહની સફર તેમને બિહારના સૌથી ચર્ચિત રાજકીય ચહેરાઓમાં લઈ આવી છે. ભાઈ દિલીપ સિંહનો રાજકીય વારસો, 'છોટે સરકાર'ની ઓળખ, મોકામામાં ચૂંટણી જીતવાનો સિલસિલો, ગંભીર ગુનાહિત કેસો, કરોડોની જાહેર કરેલી સંપત્તિ અને હવે દીકરીના શાહી લગ્ન—આ તમામ બાબતોએ તેમને સતત સમાચારોમાં રાખ્યા છે.
પરંતુ હાલ તેમની સામે સૌથી મોટો પડકાર દુલારચંદ યાદવ હત્યા કેસ છે. એક તરફ 25 નવેમ્બરે દીકરીના લગ્નની તૈયારીઓ છે, તો બીજી તરફ 1 ડિસેમ્બર પહેલાં સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશ મુજબ સરેન્ડર કરવાની સમયમર્યાદા છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે 'છોટે સરકાર'ની આ કહાનીનો આગામી અધ્યાય કયો વળાંક લે છે.