તહેવારોની સિઝનમાં આ વખતે ખરીદી કરવી લોકોના ખિસ્સા પર ભારે પડી રહી છે. પૂજા-પાઠથી લઈને ખાવા-પીવાની ચીજવસ્તુઓ સુધી દરેક વસ્તુ માટે પહેલાં કરતાં વધુ ખર્ચ કરવો પડી રહ્યો છે. રસોડામાં વપરાતા મસાલા, દાળ-ચોખા અને ખાંડથી લઈને કાજુ-બદામ જેવા સૂકાં મેવા પણ મોંઘા થઈ ગયા છે. ધનતેરસ પર વાસણો ખરીદવા અથવા ઘર માટે ટીવી, ફ્રિજ કે વૉશિંગ મશીન લેવાનું આયોજન કરી રહેલા લોકોના બજેટ પર પણ ભાવવધારાની અસર પડી રહી છે.
ઘણી ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓના ભાવ થોડા જ દિવસોમાં ઝડપથી વધ્યા છે. બીજી તરફ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ કંપનીઓએ તહેવારોની ઑફર શરૂ થાય તે પહેલાં જ પોતાનાં ઉત્પાદનોના ભાવ વધારી દીધા છે. આવી સ્થિતિમાં ડિસ્કાઉન્ટ અને આકર્ષક ઑફર છતાં ગ્રાહકોએ ખરીદી માટે વધુ પૈસા ખર્ચવા પડી શકે છે.
ખાંડથી લઈને જીરા સુધીના ભાવવધારાએ રસોડાનું બજેટ ખોરવ્યું
કરિયાણાના બજારમાં ખાંડના ભાવમાં થતા ઉતાર-ચઢાવને કારણે ગ્રાહકોની મુશ્કેલી વધી છે. લગભગ 20 દિવસ પહેલાં ખાંડનો ભાવ પ્રતિ કિલો ₹70 સુધી પહોંચ્યો હતો, જે ઘટીને ₹50 થયો હતો. જોકે, માત્ર 3 દિવસમાં જ પ્રતિ કિલો ₹8નો વધારો થતાં ખાંડનો ભાવ ફરી વધીને ₹58 થયો છે.
મસાલાના ભાવમાં પણ રાહત મળી રહી નથી. ચોમાસું નબળું રહેવાને કારણે પાકના ઉત્પાદન પર અસર પડી છે. તેના કારણે માત્ર 15 દિવસમાં જીરું, ધાણા અને હળદરના ભાવમાં 15 ટકા સુધીનો વધારો થયો છે.
મેથીદાણાના ભાવમાં લગભગ 10 ટકાનો વધારો થયો છે. ચણા અને કાળા ચણાના ભાવ 15 ટકા વધ્યા છે, જ્યારે છેલ્લા 2 મહિનામાં ચોખાના ભાવમાં 25 ટકા સુધીનો ઉછાળો આવ્યો છે. મોંઘવારીનો માર માત્ર મોંઘા મસાલા પૂરતો મર્યાદિત નથી. રોજિંદા વપરાશની અનેક ચીજવસ્તુઓ માટે પણ હવે વધુ પૈસા ખર્ચવા પડી રહ્યા છે.
એક મહિનામાં સૂકાં મેવાના ભાવમાં મોટો ઉછાળો
તહેવારોમાં મીઠાઈ અને સૂકાં મેવાના પૅકેટ ગીફ્ટમાં આપવાની પરંપરા છે. જોકે, આ વખતે બદામ, કાજુ, પિસ્તા, અખરોટની ગીરી અને કિસમિસના ભાવમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. તેના કારણે આ ભેટ તૈયાર કરવાનો ખર્ચ પણ વધ્યો છે. પરિણામે, તહેવારોમાં સૂકાં મેવા અને મીઠાઈ ભેટ આપવી લોકોના ખિસ્સા પર વધુ બોજ નાખી રહી છે.
સપ્ટેમ્બરની સરખામણીમાં ઑક્ટોબરમાં કરિયાણાના ભાવમાં કેટલો વધારો થયો?
- બદામ: ₹900થી વધીને ₹1,200 પ્રતિ કિલો
- કાજુ: ₹1,000થી વધીને ₹1,100 પ્રતિ કિલો
- પિસ્તા: ₹1,200થી વધીને ₹1,800થી ₹1,900 પ્રતિ કિલો
- અખરોટની ગીરી: ₹1,350થી વધીને ₹1,500 પ્રતિ કિલો
- જીરું: ₹250થી વધીને ₹300થી ₹350 પ્રતિ કિલો
- ધાણા: ₹230થી વધીને ₹280 પ્રતિ કિલો
- હળદર: ₹190થી વધીને ₹250 પ્રતિ કિલો
- ખાંડ: ₹52થી વધીને ₹58 પ્રતિ કિલો
- ચોખા: ₹40થી ₹100ની કિંમતની શ્રેણીમાંથી વધીને ₹60થી ₹120 પ્રતિ કિલો
- તુવેરની દાળ: ₹130થી વધીને ₹150 પ્રતિ કિલો
આ ચીજવસ્તુઓમાં પિસ્તાના ભાવમાં સૌથી વધુ ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. સપ્ટેમ્બરમાં પ્રતિ કિલો ₹1,200માં મળતા પિસ્તાનો ભાવ હવે ₹1,800થી ₹1,900 સુધી પહોંચ્યો છે. બદામ માટે પણ ગ્રાહકોએ પ્રતિ કિલો ₹300 વધુ ચૂકવવા પડી રહ્યા છે. કાજુનો ભાવ ₹1,000થી વધીને ₹1,100 અને અખરોટની ગીરીનો ભાવ ₹1,350થી વધીને ₹1,500 પ્રતિ કિલો થયો છે. જીરું, ધાણા અને હળદરના વધતા ભાવને કારણે પણ કરિયાણાની ખરીદીનું કુલ બિલ વધી રહ્યું છે.
સૂકાં મેવા મોંઘા થતાં ગિફ્ટ પૅકના ભાવ પર પણ અસર
ભારતમાં સૂકાં મેવાની ઉપલબ્ધતા મોટા પ્રમાણમાં અફઘાનિસ્તાન, ઈરાન અને અમેરિકાથી થતી આયાત પર આધારિત છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં પુરવઠો, પાકની સ્થિતિ, ડૉલર સામે રૂપિયાની સ્થિતિ તેમજ આયાત અને પરિવહનનો ખર્ચ સ્થાનિક બજારમાં ભાવને સીધી અસર કરે છે.
રૂપિયો નબળો પડવાથી અને આયાત ઘટવાથી પણ બજાર પર દબાણ વધ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં તહેવારો દરમિયાન સૂકાં મેવાની માંગ વધતાં ભેટ માટેના બજેટ પર ભાવવધારાની અસર સ્પષ્ટ જોવા મળી રહી છે.
ચીજવસ્તુઓના ભાવ વધવા પાછળનાં કારણો શું છે?
ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓની મોંઘવારી પાછળ એકસાથે અનેક કારણો જવાબદાર છે. ડુંગળીના વધતા ભાવ, ખાદ્ય તેલની મોંઘવારી અને ચોખાના ભાવમાં વધારાને કારણે અન્ય ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓના ખર્ચ પર પણ દબાણ વધી રહ્યું છે.
ઉત્પાદનમાં ઘટાડો અને આગામી દિવસોમાં ભાવ વધુ વધવાની આશંકા વચ્ચે ખેડૂતો તથા મોટા વેપારીઓ દ્વારા માલનો જથ્થો રોકી રાખવામાં આવતો હોવાને પણ મોંઘવારીનું એક કારણ ગણાવવામાં આવે છે. તેના કારણે બજારમાં ચીજવસ્તુઓની ઉપલબ્ધતા પર અસર પડી શકે છે.
સૂકાં મેવાના કિસ્સામાં આયાત પર નિર્ભરતા, રૂપિયાની નબળાઈ અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં પુરવઠો મહત્ત્વનાં કારણો છે. બીજી તરફ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સનાં ઉત્પાદનોના ભાવ વધવા પાછળ કાચા માલના પુરવઠામાં અડચણ અને ઊર્જા સંકટને કારણભૂત ગણાવવામાં આવે છે. ઈરાન-અમેરિકા વચ્ચેના સંઘર્ષને કારણે પુરવઠા અંગે ઊભી થયેલી અનિશ્ચિતતાની પણ ઉત્પાદન ખર્ચ પર અસર પડી રહી હોવાનું કહેવાય છે.
ટીવી, ફ્રિજ અને વૉશિંગ મશીન ખરીદવાં પણ મોંઘાં
તહેવારોની સિઝનમાં ઇલેક્ટ્રોનિક્સ કંપનીઓ સામાન્ય રીતે ગ્રાહકોને આકર્ષવા માટે ડિસ્કાઉન્ટ અને ખાસ ઑફર આપે છે. જોકે, આ વખતે તહેવારોની ખરીદી શરૂ થાય તે પહેલાં જ ઉત્પાદનોના ભાવ વધી ગયા છે. કંપનીઓએ તહેવારોની સિઝન પહેલાં ફ્રિજ, ટીવી અને અન્ય ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદનોના ભાવમાં 8થી 10 ટકાનો વધારો કર્યો છે.
બજારમાં આ ઉત્પાદનોના ભાવ ગયા વર્ષની સરખામણીમાં લગભગ 10 ટકા વધુ છે. તેના કારણે ઑફર મળવા છતાં ગ્રાહકોએ પહેલાં કરતાં વધુ પૈસા ચૂકવવા પડી શકે છે. ખાસ કરીને તહેવારોના અવસરે નવું ટીવી, ફ્રિજ કે વૉશિંગ મશીન ખરીદવાનું આયોજન કરતાં પરિવારોને પોતાના બજેટમાં ફેરફાર કરવો પડી શકે છે.
ધનતેરસ પર વાસણો ખરીદવા માટે પણ બજેટ વધારવું પડશે
ધનતેરસ પર વાસણો ખરીદવા શુભ માનવામાં આવે છે. આ દિવસે સ્ટીલ, પિત્તળ, તાંબા અને અન્ય ધાતુઓનાં વાસણોની માંગ વધે છે. જોકે, આ વખતે ધાતુઓના ભાવમાં વધારો થતાં વાસણોની ખરીદી પણ મોંઘી થઈ રહી છે. તાંબા અને ઍલ્યુમિનિયમના ભાવમાં 25થી 30 ટકાનો વધારો થયો છે. સ્ટેનલેસ સ્ટીલના ભાવ પણ 15 ટકા સુધી વધ્યા છે.
ધાતુઓના ભાવમાં આવેલા ઉછાળાની અસર વાસણોના ઉત્પાદન ખર્ચ પર પડી રહી છે. તેથી ધનતેરસ પર ખરીદી કરનારા ગ્રાહકોએ ગયા વર્ષની સરખામણીમાં વધુ ખર્ચ કરવા તૈયાર રહેવું પડશે.
ખાવાની થાળી પણ મોંઘી થઈ
મોંઘવારીની અસર બજારથી લઈને ઘરના રસોડા અને જમવાની થાળી સુધી પહોંચી છે. ક્રિસિલ ઇન્ટેલિજન્સના અહેવાલ અનુસાર, સપ્ટેમ્બરમાં શાકાહારી થાળીનો ખર્ચ ગયા વર્ષના સમાન મહિનાની સરખામણીમાં 10 ટકા વધ્યો હતો. જ્યારે માંસાહારી થાળીના ખર્ચમાં 6 ટકાનો વધારો થયો હતો.
તહેવારો દરમિયાન ઘરોમાં વિવિધ વાનગીઓ બનાવવી, મહેમાનોની આગતા-સ્વાગતા કરવી અને ભેટ ખરીદવા જેવી બાબતોમાં વધારાનો ખર્ચ થતો હોય છે. આવા સમયે કરિયાણું, સૂકાં મેવા, વાસણો અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સનાં વધતાં ભાવને કારણે તહેવારોની ખરીદી પહેલાં કરતાં વધુ મોંઘી બની રહી છે.