પીએમ મોદીએ ગઈકાલે જણાવ્યું હતું કે ભારત વિશ્વનો સૌથી મોટો સોનાનો આયાતકાર દેશ છે. સરકારે સોનું ખરીદવા માટે મોટા પ્રમાણમાં વિદેશી ચલણ ખર્ચવું પડે છે. આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને, આપણે એક વર્ષ માટે સોનાની ખરીદી કરવાની યોજનાઓ મુલતવી રાખવાનો વિચાર કરવો જોઈએ.
તાંબાને ભવિષ્યનું સોનું ગણાવ્યું
પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ ગલ્ફ કટોકટીથી ઉદ્ભવતા આંતરરાષ્ટ્રીય પડકારોનો સામનો કરવામાં મદદ કરવા માટે જનતાને તેમની વપરાશની આદતોમાં સંયમ રાખવાની અપીલ કરી છે. આ અપીલ દરમિયાન તેમણે એવું પણ સૂચન કર્યું હતું કે લોકોએ આગામી વર્ષ માટે સોનું ખરીદવાનું ટાળવું જોઈએ, કારણ કે આવી ખરીદીઓ માટે નોંધપાત્ર ડોલર અનામતનો પ્રવાહ જરૂરી છે, જેનાથી દેશના વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર પર અસર પડે છે. ત્યારે હવે સવાલ એ થાય કે ભારતમાં ખરેખર કેટલું સોનું ઉત્પન્ન થાય છે, અને તાંબાને પીએમ મોદીએ "ભવિષ્યનું સોનું" તરીકે ગણાવ્યું છે તેની શું સ્થિતિ છે.
વિદેશી હૂંડિયામણ બચાવવા સોનું ન ખરીદીએ
સોના અંગે, પીએમ મોદીએ પુનરોચ્ચાર કર્યો કે ભારત વિશ્વનો સૌથી મોટો આયાતકાર દેશ છે. સરકાર તેને ખરીદવા માટે નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં વિદેશી ચલણ ખર્ચવા મજબૂર છે. પરિણામે તેમણે દલીલ કરી હતી કે, આપણે સોનાની ખરીદી એક વર્ષ માટે મુલતવી રાખવી જોઈએ. આમ કરીને, આપણે અબજો ડોલરના વિદેશી હૂંડિયામણ બચાવી શકીએ છીએ.
તેવી જ રીતે, તેમણે તાંબાને "ભવિષ્યનું સોનું" તરીકે નિયુક્ત કર્યું. તેમણે નોંધ્યું કે ડિજિટલ યુગમાં, તાંબુ ઇલેક્ટ્રિક વાહનો અને સૌર પેનલમાં એક અનિવાર્ય ઘટક બની ગયું છે. તેથી, તેમણે દેશની તાંબાની જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરવા માટે આયાત પર આધાર રાખવાને બદલે સ્વદેશી ખાણકામ પર વધુ ભાર મૂકવાનો આગ્રહ કર્યો.
સોનું અને કોપરનું કેટલુ ઉત્પાદન ?
ભારતમાં કેટલુ સોનું થાય છે તે વિશે બીજેપી સાંસદ ડોક્ટર હેમંત વિષ્ણુ સાવરાએ કેન્દ્ર સરકારને સવાલ કર્યો હતો. જેના જવાબમાં સરકારે જણાવ્યું કે છેલ્લા 5 વર્ષમાં દેશમાં સોનાનું ઉત્પાદન સતત વધી રહ્યું છે. આવો જાણીએ 2021થી લઇને 2025 સુધીમાં કોપર અને સોનાનું કેટલુ ઉત્પાદન થયું.
| વર્ષ | ગોલ્ડ/કિલોગ્રામ | કૉપર/ટન |
| 2020-21 | 1127 | 108718 |
| 2021-22 | 1407 | 115313 |
| 2022-23 | 1433 | 112745 |
| 2023-24 | 1586 | 125230 |
| 2024-25 | 1627 | 105012 |
28 સોના અને 11 કોપર બ્લોક્સની ફાળવણી
તેના પ્રતિભાવમાં, કેન્દ્રએ જણાવ્યું હતું કે સરકારે વિવિધ ખનિજો (સોનું અને તાંબુ સહિત) ના સ્થાનિક ઉત્પાદનને વધારવા માટે ઘણા પગલાં લીધાં છે. આ પગલાંમાં 'એક્સપ્લોરેશન લાઇસન્સ' શાસનનો સમાવેશ થાય છે, જે મહત્વપૂર્ણ અને ઊંડાણવાળા વિસ્તારોમાં ખનિજો માટે પ્રારંભિક સર્વેક્ષણ અને શોધને મંજૂરી આપે છે. આ કાર્ય નોટિફાઇડ પ્રાઇવેટ એક્સપ્લોરેશન એજન્સીઓ (NPEAs) દ્વારા હાથ ધરવામાં આવે છે, જેને નેશનલ મિનરલ એક્સપ્લોરેશન એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ટ્રસ્ટ (NMEDT) ના ભંડોળ દ્વારા સમર્થન આપવામાં આવે છે. સરકારે નોંધ્યું હતું કે, 2015 થી, 11 કોપર બ્લોક્સ અને 28 ગોલ્ડ બ્લોક્સનું સફળતાપૂર્વક હરાજી કરવામાં આવી છે.
તાંબાના ઉત્પાદનમાં વધઘટ
તાંબાના ઉત્પાદન અંગે, કોપર ઓર ખાણકામ કામગીરીના ઉત્પાદન અને સલામતી બંનેને વધારવા માટે અત્યાધુનિક 'પેસ્ટ ફિલ' ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. જ્યારે 2020-21માં તાંબાનું ઉત્પાદન 108,718 ટન હતું, તે 2021-22માં વધીને 115,313 ટન થયું. 2022-23માં ઉત્પાદન 112,745 ટન અને 2023-24માં 125,230 ટન સુધી પહોંચ્યું. જોકે, 2024-25માં ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થયો, જેમાં માત્ર 105,012 ટન તાંબાનું ઉત્પાદન થયું.
