ભારતનું ફાર્માસ્યુટિકલ ક્ષેત્ર આજે વિશ્વમાં 'ગ્લોબલ ફાર્મસી' તરીકે પોતાની ઓળખ મજબૂત કરી રહ્યું છે. તાજેતરના આંકડાઓ મુજબ, ચાલુ નાણાકીય વર્ષના ફેબ્રુઆરી સુધીમાં ભારતની ફાર્મા નિકાસ આશરે $29 બિલિયન (અંદાજે ₹2.7 લાખ કરોડ) સુધી પહોંચી ગઈ છે. વૈશ્વિક આર્થિક અસ્થિરતા અને ભૌગોલિક તણાવ છતાં, ગયા વર્ષની સરખામણીએ આ ક્ષેત્રમાં 5% થી વધુની વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે, જે ભારતીય દવા ઉદ્યોગની મજબૂતી દર્શાવે છે.
2030 સુધીમાં $130 બિલિયનનું લક્ષ્ય
ફાર્માસ્યુટિકલ્સ એક્સપોર્ટ પ્રમોશન કાઉન્સિલ ઓફ ઈન્ડિયા (PHARMEXCIL) ના ડિરેક્ટર જનરલ કે. રાજા ભાનુના જણાવ્યા અનુસાર, હાલમાં ભારતીય ફાર્મા બજારનું મૂલ્ય $60 બિલિયન છે. જો કે, જે રીતે નિકાસ અને સ્થાનિક માંગ વધી રહી છે, તે જોતા 2030 સુધીમાં આ આંકડો $130 બિલિયન સુધી પહોંચવાની પૂરેપૂરી સંભાવના છે. ખાસ કરીને ફોર્મ્યુલેશન, બાયોલોજિક્સ અને રસીઓના ઉત્પાદનમાં ભારતે વિશ્વ સ્તરે વિશ્વાસ સંપાદિત કર્યો છે.
નિકાસમાં સતત તેજીના આંકડા
નાણાકીય વર્ષ 2026 ના એપ્રિલથી ફેબ્રુઆરી સુધીના સમયગાળામાં ભારતે $28.29 બિલિયનની નિકાસ કરી છે. આ પ્રગતિ પાછળ મુખ્યત્વે આયુષ પ્રોડક્ટ્સ અને આધુનિક બાયોલોજિક્સનો ફાળો રહ્યો છે. અગાઉના વર્ષે પણ વેપારમાં વધઘટ અને કિંમતોના દબાણ છતાં 9.4% નો વાર્ષિક વધારો જોવા મળ્યો હતો. જે સાબિત કરે છે કે અમેરિકા કે યુરોપના ટેરિફ વોર (ટેક્સ યુદ્ધ) ની અસર ભારતીય ફાર્મા સેક્ટર પર નહિવત છે.
સ્થાનિક બજારમાં કઈ દવાઓનો દબદબો રહ્યો?
માર્કેટ રિસર્ચ ફર્મ 'ફાર્મારેક' ના રિપોર્ટ અનુસાર, માત્ર નિકાસ જ નહીં પણ ભારતીય સ્થાનિક બજાર (IPM) માં પણ ફેબ્રુઆરી મહિનામાં 11% નો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે.
ડાયાબિટીસ વિરોધી દવાઓ:** 15.5% વૃદ્ધિ
હૃદયરોગ (કાર્ડિયો) ની દવાઓ:** 14.8% વૃદ્ધિ
એન્ટી-ઈન્ફેક્ટિવ (ચેપ વિરોધી) દવાઓ:** 7.6% વૃદ્ધિ
ફાર્મારેકના વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ શીતલ સપલેના જણાવ્યા મુજબ, નવી પ્રોડક્ટ્સનું લોન્ચિંગ અને દવાઓના વેચાણના વોલ્યુમમાં થયેલો વધારો આ તેજીનું મુખ્ય કારણ છે.
વાર્ષિક ટર્નઓવરની સ્થિતિ
માર્ચ 2025 થી ફેબ્રુઆરી 2026 દરમિયાન ભારતીય ફાર્મા માર્કેટનું વાર્ષિક ટર્નઓવર (MAT) 8.4% વધીને ₹2.44 લાખ કરોડથી વધુ નોંધાયું છે. છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં દવાઓની માંગમાં સતત વધારો થતા યુનિટ વેચાણમાં પણ 0.7% નો સુધારો જોવા મળ્યો છે.
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ભારતની ગુણવત્તાયુક્ત અને વ્યાજબી કિંમતની દવાઓને કારણે આગામી વર્ષોમાં ભારત વિશ્વના અન્ય દેશો માટે ફાર્મા હબ તરીકે વધુ મજબૂત બનીને ઉભરશે.
