દેશભરમાં ફરી એક વખત રૂપિયા 2000ની નોટ ચર્ચામાં છે. રિઝર્વ બેન્ક ઓફ ઇન્ડિયાએ આંકડો જાહેર કર્યો છે કે નોટબંધી જેવી પ્રક્રિયાના લગભગ દોઢ વર્ષ બાદ પણ બજારમાં 5817 કરોડ રૂપિયા મૂલ્યની 2000 રૂપિયાની નોટો હજુ સુધી પાછી નથી આવી. આ ખુલાસો એવા સમયે થયો છે જ્યારે વધારે લોકો માની ચૂક્યા હતા કે આ નોટ પૂરી રીતે સિસ્ટમથી બહાર થઇ ચૂકી છે.

RBIએ શનિવારે જાહેર કરેલા પોતાના નિવેદનમાં જણાવ્યું કે 19 મે 2023ના રોજ જ્યારે ₹2000ના નોટોને ચલણમાંથી પાછા ખેંચવાની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી, ત્યારે તેમની કુલ કિંમત ₹3.56 લાખ કરોડ હતી. હવે તે ઘટીને માત્ર ₹5817 કરોડ રહી ગઈ છે. એટલે કે, RBIના જણાવ્યા મુજબ 98.37% ₹2000ના નોટો બેંકિંગ સિસ્ટમમાં પરત આવી ગયા છે.

2000ની નોટ હજુ પણ માન્ય

RBIએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે 2000ના નોટ હજી પણ કાનૂની ચલણ છે, એટલે કે કોઈપણ લેવડ વડમાં તેને સ્વીકારવામાં આવી શકે છે. જોકે, આ નોટની છપાઈ બંધ કરી દેવામાં આવી છે અને બેંકો હવે તેને ફરીથી બહાર નખી પાડી રહી કેન્દ્રીય બેંકે જણાવ્યું કે 19 મે 2023થી RBIના 19 પ્રાદેશિક કચેરીઓમાં આ નોટોને જમા કરવા અથવા બદલવાની સુવિધા આપવામાં આવી છે. 9 ઓક્ટોબર 2023થી આ પ્રક્રિયા જનતા માટે વધુ સરળ બનાવવામાં આવી છે. લોકો હવે ઇન્ડિયા પોસ્ટ મારફતે પણ તેમના રૂપિયા 2000ના નોટ કોઈપણ RBI કચેરીમાં મોકલીને પોતાના બેંક ખાતામાં જમા કરી શકે છે. આ કચેરીઓ અમદાવાદ, બેંગલુરુ, બેલાપુર, ભોપાલ, ભુવનેશ્વર, ચંડીગઢ, ચેન્નઈ, ગુવાહાટી, હૈદરાબાદ, જયપુર, જમ્મુ, કાનપુર, કોલકાતા, લખનૌ, મુંબઈ, નાગપુર, નવી દિલ્હી, પટણા અને તિરુવનંતપુરમમાં સ્થિત છે.

આ નોટો ક્યાં હોઈ શકે?

RBIએ જણાવ્યું છે કે તે સમયાંતરે રૂપિયા 2000ના નોટોની વાપસીની સ્થિતિ અંગે અપડેટ આપતું રહેશે. નિષ્ણાતો કહે છે કે કેટલાક નોટો હજી પણ ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં અથવા રોકડ આધારિત વેપાર વ્યવસાયોમાં અટવાયેલા હોઈ શકે છે. તદુપરાંત, કેટલાક લોકો આ નોટોને સ્મૃતિરૂપે અથવા કલેક્શન આઇટમ તરીકે રાખી રહ્યા છે.