કેરળના ગૃહમંત્રી રમેશ ચેન્નીથલાએ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) જ્ઞાનેશ કુમાર સામે લાંચ માંગવાના નવા આક્ષેપો અંગે પ્રાથમિક તપાસના આદેશ આપ્યા છે. આ મામલો લગભગ બે દાયકા પહેલા 'કેરળ સ્ટેટ ટ્રાન્સપોર્ટ પ્રોજેક્ટ' (KSTP) હેઠળ થયેલા રસ્તાના બાંધકામ કાર્ય સાથે સંબંધિત છે.
જ્ઞાનેશ કુમાર પર કોણે લગાવ્યો આરોપ
સાજન નામના એક ભૂતપૂર્વ કોન્ટ્રાક્ટરે આક્ષેપ કર્યો છે કે, તે સમયે રાજ્યના જાહેર બાંધકામ વિભાગ (PWD)ના સચિવ તરીકે ફરજ બજાવતા જ્ઞાનેશ કુમારે કામના ચૂકવણા (પેમેન્ટ) મંજૂર કરવાના બદલામાં ₹૨ કરોડની લાંચ માંગી હતી. આ ફરિયાદના આધારે, 'વિજિલન્સ એન્ડ એન્ટી-કરપ્શન બ્યુરો' (VACB) ને આ કેસની તપાસ કરવા માટે નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે.
લાંચ ક્યારે માગી હોવાનો આરોપ ?
આ ઘટના તે સમયની છે જ્યારે જ્ઞાનેશ કુમાર કેરળમાં PWD સચિવ તરીકે તૈનાત હતા. ફરિયાદી સાજન, કોલ્લમ જિલ્લાના ચડાયામંગલમનો રહેવાસી છે. વિજિલન્સ એન્ટી-કરપ્શન બ્યુરોના ડાયરેક્ટરને આપેલી ફરિયાદમાં તેણે આક્ષેપ કર્યો છે કે, KSTP હેઠળ રસ્તાના બાંધકામનું કામ પૂર્ણ થઈ ગયું હોવા છતાં, સંબંધિત કંપનીને મળવાપાત્ર ચૂકવણા અટકાવી દેવામાં આવ્યા હતા. સાજનના જણાવ્યા અનુસાર, એન્જિનિયરોએ લગભગ ₹17 કરોડના બિલ મંજૂર કર્યા હોવા છતાં, ચૂકવણા માટેના ચેક જારી કરવામાં આવ્યા ન હતા.
પોતાની ફરિયાદમાં સાજને મલેશિયન કંપની 'PATI-BEL' અને તેના કોન્ટ્રાક્ટરોનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. તેણે આક્ષેપ કર્યો છે કે કંપનીના પ્રોજેક્ટ એન્જિનિયર, જે મલેશિયાના નાગરિક છે અને તેમનું નામ 'લી સી બીન' (Lee See Been) છે, તેમણે તેને જણાવ્યું હતું કે જ્ઞાનેશ કુમાર ₹2 કરોડની લાંચ ચૂકવવામાં ન આવે ત્યાં સુધી પેમેન્ટના ચેક આપવાનો ઇનકાર કરી રહ્યા હતા. સાજનનો દાવો છે કે કંપનીના મેનેજમેન્ટે ચેક મેળવવા માટે લાંચ ચૂકવવાની મંજૂરી આપી ન હતી. તેણે વધુમાં જણાવ્યું કે તેણે સંબંધિત વ્યક્તિઓને અમુક રકમ ચૂકવીને મામલો ઉકેલવાનું સૂચન કર્યું હતું, પરંતુ કંપનીએ આ માટે સંમતિ આપી ન હતી.
ફરિયાદીએ શું કહ્યું ?
ફરિયાદીના જણાવ્યા અનુસાર, ચૂકવણામાં થયેલા વિલંબને કારણે 'PATI-BEL' કંપની સાથે સંકળાયેલા કોન્ટ્રાક્ટરો અને મજૂરોને ભારે આર્થિક મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. સાજને દાવો કર્યો છે કે 'લી સી બીન' એ કોન્ટ્રાક્ટરો અને મજૂરોને બાકી રકમ ચૂકવવા માટે બેંગલુરુમાં કંપનીના અન્ય એક પ્રોજેક્ટના ભંડોળનો ઉપયોગ કર્યો હતો. તેમણે આક્ષેપ કર્યો હતો કે ચૂકવણી રોકી રાખવાને કારણે અને લાંચની કથિત માંગને લીધે લી સી બીન (Lee See Been) પર દબાણ સતત વધી રહ્યું હતું. સાજને આ ઘટનાક્રમને 2006 માં લી દ્વારા કરવામાં આવેલી આત્મહત્યા સાથે જોડ્યો છે.
ભૂતપૂર્વ કર્મચારીઓના નિવેદનો નોંધવાની માગ
સાજનનો આક્ષેપ છે કે મૃત્યુ પહેલાં લખાયેલી કથિત સુસાઈડ નોટમાં લી સી બીને જ્ઞાનેશ કુમારની ભૂમિકાનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે દાવો કર્યો કે મલેશિયામાં રહેતા લીના પરિવારના સભ્યોએ પણ કંપનીના કર્મચારીઓને આ અંગે જાણ કરી હતી. ફરિયાદીએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે 2006 માં આ બાબતે થયેલી અગાઉની વિજિલન્સ તપાસ દરમિયાન, ન તો તેમને કે ન તો લાંચની માંગ વિશે સીધી જાણકારી ધરાવતા અન્ય વ્યક્તિઓને પૂછપરછ માટે બોલાવવામાં આવ્યા હતા. સાજને તપાસ એજન્સી સમક્ષ લીના પરિવારના સભ્યો, કંપનીના ભૂતપૂર્વ કર્મચારીઓ અને અન્ય સાક્ષીઓના નિવેદનો નોંધાવવામાં મદદ કરવાની તૈયારી દર્શાવી છે.
આ નવી ફરિયાદ બાદ, વિજિલન્સ વિભાગે પ્રાથમિક તપાસના આધારે કેસ નોંધવા માટે ગૃહ વિભાગ પાસે પરવાનગી માંગી હતી. અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, કાયદાકીય સલાહ મળ્યા બાદ ગૃહમંત્રી રમેશ ચેન્નીથલાએ પ્રાથમિક તપાસનો આદેશ આપ્યો છે. KSTP પ્રોજેક્ટ સંબંધિત આક્ષેપોની તપાસ પહેલેથી જ એક વિજિલન્સ ટીમ કરી રહી છે;. એવી અપેક્ષા છે કે સાજનની નવી ફરિયાદમાં ઉઠાવવામાં આવેલા મુદ્દાઓને પણ આ ચાલુ તપાસના દાયરામાં આવરી લેવામાં આવશે. આ તપાસમાં એ પણ તપાસવામાં આવી શકે છે કે શું અગાઉની તપાસ દરમિયાન આક્ષેપોના કેટલાક મહત્વપૂર્ણ પાસાઓ પર ધ્યાન આપવામાં આવ્યું ન હતું.
PWD સચિવ હતા જ્ઞાનેશ કુમાર
ઉલ્લેખનીય છે કે, કેરળ પ્રદેશ કોંગ્રેસ સમિતિ (KPCC)ના નેતા મલાયિનકીઝુ વેણુગોપાલે ફરિયાદ નોંધાવ્યા બાદ, ગૃહમંત્રીએ અગાઉ 4 ઓક્ટોબરે આ મામલે વિજિલન્સ તપાસનો આદેશ આપ્યો હતો. તેમના આક્ષેપો KSTP પહેલ હેઠળ PATI-BEL કન્સોર્ટિયમ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા MC રોડ અપગ્રેડ પ્રોજેક્ટમાં કથિત ભ્રષ્ટાચાર સાથે સંબંધિત હતા. જ્યારે આ પ્રોજેક્ટ ચાલી રહ્યો હતો, ત્યારે જ્ઞાનેશ કુમાર કેરળના જાહેર બાંધકામ વિભાગ (Public Works Department)માં સચિવ તરીકે ફરજ બજાવતા હતા.
આ પહેલાં, લી સી બીનના મૃત્યુ બાદ 2006માં પણ આ મામલે વિજિલન્સ તપાસ શરૂ કરવામાં આવી હતી. જોકે, અહેવાલો અનુસાર, તે તપાસ બાદમાં કોઈ પણ આગળની કાર્યવાહી કર્યા વિના બંધ કરી દેવામાં આવી હતી; તે સમયે આક્ષેપો સાબિત થઈ શક્યા ન હતા. હવે, એક નવી ફરિયાદ મળ્યા બાદ, એવી શક્યતા છે કે અગાઉની તપાસની પદ્ધતિ અને તે પ્રક્રિયા દરમિયાન એકત્ર કરાયેલા તથ્યોની ફરીથી સમીક્ષા કરવામાં આવશે. વિજિલન્સ તપાસમાં ફરિયાદીના આક્ષેપો, કથિત સુસાઈડ નોટ (આત્મહત્યા પૂર્વેની નોંધ) અને અન્ય સાક્ષીઓ દ્વારા કરવામાં આવેલા દાવાઓની તપાસ કરવામાં આવશે.
SIRના વિરોધ વચ્ચે વધુ એક આરોપ
જ્ઞાનેશ કુમાર સામેના આ નવા આક્ષેપો એવા સમયે સામે આવ્યા છે જ્યારે કોંગ્રેસ સહિતના વિરોધ પક્ષો દેશભરમાં મતદાર યાદીઓની 'સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન' (SIR) પ્રક્રિયાને લઈને મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરનો વિરોધ કરી રહ્યા છે. જોકે, એ નોંધવું જોઈએ કે હાલની ફરિયાદ અને SIR અંગે ચાલી રહેલો રાજકીય વિરોધ આ બંને અલગ-અલગ બાબતો છે. જ્ઞાનેશ કુમાર પર લાંચ માંગવાના જે આક્ષેપો થયા છે તેની હજુ સુધી પુષ્ટિ થઈ નથી અને આ મામલો તપાસ હેઠળ છે. મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારે આ આક્ષેપો અંગે હજુ સુધી કોઈ પ્રતિક્રિયા આપી નથી.