Chhattisgarh: છત્તીસગઢ હાઈકોર્ટે મહિલા કર્મચારીઓના માતૃત્વ અધિકારો અંગે એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ગર્ભપાતને કારણે લેવામાં આવેલી રજા અને ત્યારબાદ ગર્ભાવસ્થા માટે પ્રસૂતિ રજા એ બે અલગ અલગ હક છે જે એકબીજા સાથે સમાયોજિત કરી શકાતા નથી. કોર્ટે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે મહિલા કર્મચારીને ફક્ત અપૂરતી રજા બેલેન્સના આધારે પ્રસૂતિ લાભો નકારી શકાય નહીં. આ ચુકાદો કામ કરતી મહિલાઓના અધિકારોનું રક્ષણ કરવા માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
હાઈકોર્ટે FCI ની અપીલ ફગાવી
આ કેસ ફૂડ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (FCI) ની મહિલા કર્મચારી કિરણ ગૌતમ શર્મા સાથે સંબંધિત છે. આ મામલાની સુનાવણી કરતી વખતે, મુખ્ય ન્યાયાધીશ રમેશ સિંહા અને ન્યાયાધીશ રવિન્દ્ર કુમાર અગ્રવાલની બનેલી ડિવિઝન બેન્ચે FCI ની અપીલ ફગાવી દીધી. કોર્ટે સિંગલ બેન્ચના આદેશને માન્ય રાખ્યો, જેમાં કર્મચારીને ગર્ભપાત અને પ્રસૂતિ રજા બંને સંબંધિત લાભો આપવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો.
ટ્વીન્સ બાળકો વખતે થઈ હતી મુશ્કેલી
2019 માં, કિરણ ગૌતમ શર્મા જોડિયા બાળકોના માતા બનવાના હતા. 25 એપ્રિલ, 2019 ના રોજ, સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓને કારણે, તેને એક ગર્ભ સાથે સંકળાયેલ કસુવાવડનો સામનો કરવો પડ્યો. ડોક્ટરોએ બીજા ગર્ભની સ્થિતિને "ઉચ્ચ જોખમ" તરીકે વર્ગીકૃત કરી અને લાંબા સમય સુધી બેડ રેસ્ટ કરવાની સલાહ આપી. ત્યારબાદ તેણે 3 સપ્ટેમ્બર, 2019 ના રોજ એક બાળકીને જન્મ આપ્યો.
રજા અને તબીબી ખર્ચ માટે દાવો
કર્મચારીએ કસુવાવડ અને ત્યારબાદની ગર્ભાવસ્થા બંને માટેના નિયમો અનુસાર રજાના લાભો માંગ્યા. તેણે ખાનગી હોસ્પિટલમાં થયેલા તબીબી ખર્ચ માટે વળતરની પણ વિનંતી કરી, જેમાં જણાવ્યું હતું કે તેની તબીબી સ્થિતિને કારણે લાંબા સમય સુધી આરામ અને સારવારની જરૂર હતી.
FCI એ 68 દિવસની રજાને 'અસાધારણ રજા' તરીકે વર્ગીકૃત કરી
FCI એ કર્મચારીની 68 દિવસની ગેરહાજરીને "અસાધારણ રજા" તરીકે ગણી. પરિણામે, તેને તે સમયગાળા માટે તેનો પગાર ચૂકવવામાં આવ્યો ન હતો અને તેના વેતનમાંથી ₹80,254 ની રકમ કાપવામાં આવી હતી. આ નિર્ણયને પડકારતા, કર્મચારીએ કોર્ટનો સંપર્ક કર્યો. જ્યારે મામલો હાઇકોર્ટમાં પહોંચ્યો, ત્યારે સિંગલ બેન્ચે 13 મે, 2026 ના રોજ મહિલા કર્મચારીની તરફેણમાં ચુકાદો આપ્યો. કોર્ટે ઠરાવ્યું કે તેણી ગર્ભપાત અને પ્રસૂતિ રજાના લાભો માટે હકદાર છે. તેને કુલ 90 દિવસની રજા આપવાનો અને તેના પગારમાંથી કાપવામાં આવેલી રકમ પરત કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો. વધુમાં, કોર્ટે નિયમો અનુસાર તબીબી ખર્ચની ભરપાઈ અંગે નવો નિર્ણય લેવાનો આદેશ આપ્યો.
ડિવિઝન બેન્ચે સિંગલ બેન્ચના ચુકાદાને સમર્થન આપ્યું
સિંગલ બેન્ચના આદેશ સાથે અસંમત થતાં, FCI એ ડિવિઝન બેન્ચ સમક્ષ અપીલ દાખલ કરી. કોર્પોરેશને રજા બેલેન્સ અને રજાના નિયમો ટાંકીને પોતાના વલણને યોગ્ય ઠેરવવાનો પ્રયાસ કર્યો. જોકે, ડિવિઝન બેન્ચે આ દલીલોને ફગાવી દીધી અને કહ્યું કે સિંગલ બેન્ચના આદેશમાં દખલ કરવાની કોઈ જરૂર નથી.
માતૃત્વ લાભો પર કોર્ટની કડક ટિપ્પણી
તેના ચુકાદામાં, હાઇકોર્ટે જણાવ્યું હતું કે માતૃત્વ લાભોનો ઉદ્દેશ્ય મહિલા કર્મચારીઓના સ્વાસ્થ્ય, ગૌરવ અને સુખાકારીનું રક્ષણ કરવાનો છે. આવા અધિકારો ફક્ત તકનીકી આધારો પર અથવા વહીવટી પ્રક્રિયાઓને કારણે ઘટાડી શકાતા નથી. કોર્ટે અવલોકન કર્યું કે કાયદાકીય માતૃત્વ લાભો મહિલાઓ માટે પ્રતિષ્ઠિત અને સલામત કાર્યકારી વાતાવરણ સુનિશ્ચિત કરવા માટે રચાયેલ છે.
અપૂરતી રજા બેલેન્સ અંગે દલીલ નકારી કાઢવામાં આવી
કોર્ટે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે કર્મચારીના ખાતામાં પૂરતી રજા ન હોવાના આધારે પ્રસૂતિ લાભોનો ઇનકાર કરી શકાતો નથી. બેન્ચે સુપ્રીમ કોર્ટના ભૂતકાળના ચુકાદાને ટાંકીને નોંધ્યું હતું કે મહિલાઓના કાયદાકીય અધિકારોનું વ્યાપક અને સંવેદનશીલ દ્રષ્ટિકોણથી અર્થઘટન કરવું જોઈએ. કોર્ટે કહ્યું હતું કે મહિલા કર્મચારી કાયદેસર રીતે પ્રશ્નમાં રજા માટે હકદાર હોવાથી, તેના પગારમાંથી ₹80,254 ની કપાત ફક્ત અપૂરતી રજા બેલેન્સ પર આધારિત વાજબી ઠેરવી શકાય નહીં. પરિણામે, આ સંદર્ભમાં પણ કર્મચારીને રાહત આપવામાં આવી હતી.
તબીબી બિલો પર નિર્ણય લેવાની સત્તા
જોકે, હાઇકોર્ટે તબીબી ખર્ચની ભરપાઈ માટે સીધો આદેશ જારી કર્યો ન હતો. તેના બદલે તેણે સંબંધિત સત્તાધિકારીને કર્મચારી દ્વારા સબમિટ કરાયેલા તબીબી બિલો અને દસ્તાવેજોની તપાસ કરવા અને નિયમો અનુસાર નવો નિર્ણય લેવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો.
આ પણ વાંચો: Operation Sindoor પહેલા PM મોદી સાથે બેઠકમાં શું થયું હતું? જેમા નક્કી કરી હતી પાકિસ્તાનની બરબાદી