ચિલીથી લંડન અને કેનેડા સુધી, ચોરો હાલમાં તાંબાને નિશાન બનાવી રહ્યા છે. તાંબાની ચોરી બેફામ વધી રહી છે.
તાંબાની ચોરી એક નવો વ્યવસાય
ભારતમાં, મેટ્રો, રેલ્વે, પાવર અને ટેલિકોમ નેટવર્કમાંથી કોપર કેબલ ચોરી સતત વધી રહી છે. દિલ્હી મેટ્રોથી લઈને રેલ્વે અને BSNL સુધી, તાજેતરના મહિનાઓમાં ઘણા મોટા કિસ્સાઓ નોંધાયા છે. આ મુખ્યત્વે વિશ્વભરમાં તાંબાના રેકોર્ડ ભાવને કારણે છે, જેના કારણે તાંબાની ચોરી સંગઠિત ગુના માટે એક નવો વ્યવસાય બની ગઈ છે. ચિલી, કેનેડા અને યુકે સહિત ઘણા દેશોમાં તાંબાની ચોરી વ્યાપકપણે વધી રહી છે. જેના કારણે વીજળી, ઇન્ટરનેટ અને રેલ સેવાઓ ખોરવાઈ રહી છે.
ભારતમાં તાંબાની ચોરી કેમ વધી ?
તાંબાની ચોરી એક વૈશ્વિક સમસ્યા બની ગઈ છે. આ વર્ષે, વિશ્વના સૌથી મોટા તાંબાના ઉત્પાદક ચિલીમાં પોલીસે "હાઈ વોલ્ટેજ" નામની તપાસમાં દેશના સૌથી મોટા તાંબાની ચોરીના રેકેટનો પર્દાફાશ કર્યો હતો. તપાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે ગુનેગારોએ છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં લગભગ $1 બિલિયન મૂલ્યના ચોરાયેલા તાંબાનું વેચાણ કર્યું છે, તેને શેલ કંપનીઓ અને મની લોન્ડરિંગ દ્વારા ચીનમાં પહોંચાડ્યું છે. ચિલીમાં, 2025 દરમિયાન આશરે 420 કિલોમીટર કોપર કેબલની ચોરી થઈ હતી, જેનાથી આશરે 2,60,000 ગ્રાહકોને અસર થઈ હતી. દેશની સૌથી મોટી પાવર યુટિલિટીએ આ વર્ષે 1,426 ચોરીઓ નોંધાવી હતી, જે પાછલા વર્ષ કરતા બમણી છે.
વધતી કિંમતો સૌથી મોટું કારણ
તાંબાની ચોરીમાં વધારો થવાનું સૌથી મોટું કારણ રેકોર્ડ તાંબાના ભાવ માનવામાં આવી રહ્યા છે. ખાણોમાં ઉત્પાદન સમસ્યાઓ અને આપત્તિઓને કારણે, ગયા વર્ષે તાંબાના ભાવ 40 ટકાથી વધુ વધીને રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચ્યા હતા અને આ વર્ષે તે ઊંચા રહ્યા છે. દરમિયાન, બાંધકામ, ઉર્જા, ઇલેક્ટ્રિક વાહનો, AI ડેટા સેન્ટરો અને પાવર ગ્રીડના વિસ્તરણને કારણે તાંબાની માંગ ઝડપથી વધી રહી છે. પરિણામે, ચોરો હવે પાવર અને ટેલિકોમ કેબલ, રેલ્વે સિગ્નલિંગ, EV ચાર્જિંગ સ્ટેશન અને સૌર અને પવન ફાર્મ જેવા મહત્વપૂર્ણ માળખાને નિશાન બનાવી રહ્યા છે. સુરક્ષાના અભાવે દૂરના વિસ્તારોમાં સ્થિત સૌર અને પવન ફાર્મ સરળ લક્ષ્ય બની રહ્યા છે.
આર્થિક તેમજ સામાજિક નુકસાન
તાંબાની ચોરીથી થતું નુકસાન ચોરાયેલા વાયરની કિંમત કરતાં પણ વધુ છે. તે વીજળી, ઇન્ટરનેટ, ફોન અને રેલ સેવાઓને વિક્ષેપિત કરે છે. બ્રિટનમાં, ગયા નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન કેબલ ચોરીના 111 બનાવોના પરિણામે ટ્રેનો લગભગ 128,000 મિનિટ મોડી પડી અને રેલ્વેને આશરે 6.8 મિલિયન પાઉન્ડનું નુકસાન થયું. રિયો ડી જાનેરો પોલીસ અધિકારીઓ કહે છે કે આવી ચોરી સીધી મહત્વપૂર્ણ જાહેર માળખાને અસર કરે છે અને સમાજને થતું નુકસાન ચોરાયેલા તાંબાના મૂલ્ય કરતા અનેક ગણું વધારે છે. ચોરી પછી, તાંબાને નાના ટુકડાઓમાં કાપીને ભંગાર તરીકે વેચવામાં આવે છે, જેના કારણે તેને ટ્રેક કરવું અત્યંત મુશ્કેલ બને છે.
આ પણ વાંચોઃ રાષ્ટ્રપતિથી અંતર અને સુપ્રીમ કોર્ટની 70 વર્ષ જૂની પરંપરાઓ તોડી, જાણો શુ છે મામલો?