દિલ્હીમાં પ્રદૂષણની ગંભીર સ્થિતિ સર્જાતી હોય તેવી પીક પોલ્યુશન સીઝન)પહેલાં 'નો PUC, નો ફ્યુઅલ' (PUC વગર ઈંધણ નહીં) નિયમ લાગુ કરવામાં આવ્યો છે. પરિવહન વિભાગના ડેટાબેઝ સાથે જોડાયેલા કેમેરાનો ઉપયોગ કરીને લગભગ 500 પેટ્રોલ પંપ પર વાહનોના PUC (પોલ્યુશન અંડર કંટ્રોલ - પ્રદૂષણ નિયંત્રણ પ્રમાણપત્ર) સ્ટેટસની ચકાસણી કરવામાં આવી રહી છે.
PUC ન હોય તો ઈંધણ આપવામાં આવશે નહીં.
જો માન્ય PUC ન હોય તો ઈંધણ આપવામાં આવશે નહીં. નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં પ્રમાણપત્ર મેળવવામાં નિષ્ફળતાને કારણે ₹10,000 સુધીનો દંડ થઈ શકે છે. દિલ્હીમાં વધુ પ્રદૂષણવાળા સમયગાળાની શરૂઆત પહેલાં સરકારે સક્રિય પગલાં લીધાં છે. તેમાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ 'નો પોલ્યુશન સર્ટિફિકેટ, નો ફ્યુઅલ' નિયમ છે. આ નીતિ હેઠળ, માન્ય PUC ન ધરાવતા વાહનોને પેટ્રોલ પંપ પર ઈંધણ આપવામાં આવશે નહીં.
500 પેટ્રોલ પંપ પર લગાવાયા ઓટોમેટેડ સિસ્ટમ
આ નિયમના અમલીકરણ માટે, દિલ્હીભરના લગભગ 500 પેટ્રોલ પંપ પર એક સ્વચાલિત (ઓટોમેટેડ) સિસ્ટમ સ્થાપિત કરવામાં આવી છે. આ પંપ પર પરિવહન વિભાગના ડેટાબેઝ સાથે જોડાયેલા કેમેરા લગાવવામાં આવ્યા છે. આ સિસ્ટમ વાહનના PUCની માન્યતા ચકાસવા માટે તેના રજીસ્ટ્રેશન નંબરને સ્કેન કરે છે.
જેવું માન્ય PUC વગરનું વાહન પેટ્રોલ પંપ પર આવે છે, સિસ્ટમ તેના રજીસ્ટ્રેશન નંબરને ઓળખી લે છે. ત્યારબાદ એક સ્વચાલિત જાહેરાત થાય છે, જેમાં વાહનનો નંબર જણાવવામાં આવે છે અને જાણ કરવામાં આવે છે કે તેમાં માન્ય પ્રદૂષણ પ્રમાણપત્રનો અભાવ છે. આવા વાહનોને ઈંધણ આપવાનું તરત જ અટકાવી દેવામાં આવે છે; ટૂંકમાં, પેટ્રોલ કે ડીઝલ ખરીદતા પહેલા વાહન માલિકોએ PUC મેળવવું આવશ્યક છે.
પેટ્રોલ પંપ પર જ PUC મેળવવાની સુવિધા
સરકારે વાહન માલિકો માટે એક વિકલ્પ પણ પૂરો પાડ્યો છે: ઘણા પેટ્રોલ પંપ પર PUC જારી કરતા કિઓસ્ક (કેન્દ્રો) સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે. જો વાહનનું PUC અમાન્ય હોય, તો માલિક ત્યાં જ પ્રદૂષણ પ્રમાણપત્ર મેળવી શકે છે. એકવાર પ્રમાણપત્ર મળી જાય પછી, વાહનમાં ઈંધણ ભરાવી શકાય છે. આનાથી વાહન માલિકોએ PUC મેળવવા માટે કોઈ અલગ સ્થળે જવાની જરૂર રહેતી નથી.
PUC ન ધરાવતા વાહન માલિકોને તે મેળવવા માટે થોડો સમય આપવામાં આવી શકે છે. જો કે, જો નિર્ધારિત સમયગાળામાં પ્રદૂષણ પ્રમાણપત્ર મેળવવામાં ન આવે, તો દંડાત્મક કાર્યવાહી થઈ શકે છે. આવા વાહનો પર અંદાજે ₹10,000 સુધીનો દંડ લાદવામાં આવી શકે છે.
દિલ્હીમાં પ્રદૂષણ દર વર્ષની મુશ્કેલી
દિલ્હીમાં દર વર્ષે શિયાળાની ઋતુમાં પ્રદૂષણ એક મોટી સમસ્યા બની જાય છે. જેમ જેમ તાપમાન ઘટે છે, તેમ હવાની ગુણવત્તા બગડવા લાગે છે. આના જવાબમાં, પ્રદૂષણનું સ્તર વધે તે પહેલાં જ સરકારે આ વખતે કેટલાક પગલાં અમલમાં મૂક્યા છે. આ વ્યવસ્થા હાલમાં લગભગ ૫૦૦ પેટ્રોલ પંપ પર કાર્યરત છે, જ્યાં કેમેરા, ટ્રાન્સપોર્ટ ડેટાબેઝ અને સ્વચાલિત ઘોષણાઓ દ્વારા નિયમોનો અમલ કરવામાં આવી રહ્યો છે. જોકે, મુખ્ય પ્રશ્ન એ છે કે દિલ્હીના પ્રદૂષણના સ્તર પર આવા પગલાંની વાસ્તવમાં કેટલી અસર પડશે? તેની અસર આગામી દિવસોમાં સ્પષ્ટ થશે. હાલમાં, સરકારનો ઉદ્દેશ્ય માન્ય PUC (પ્રદૂષણ નિયંત્રણ હેઠળ) પ્રમાણપત્ર ન ધરાવતા વાહનો સામે કડક કાર્યવાહી કરવાનો અને પ્રદૂષણ વધે તે પહેલાં તેને નિયંત્રિત કરવાનો છે.
