સાયબર કૌભાંડો અને છેતરપિંડીના ઇકોસિસ્ટમને તોડી પાડવા માટે એક રાષ્ટ્રીય પરિષદ આજથી શરૂ થવા જઈ રહી છે. 10 ફેબ્રુઆરી, 2026 ના રોજ, કેન્દ્રીય ગૃહ પ્રધાન અને સહકાર મંત્રી શ્રી અમિત શાહ નવી દિલ્હીમાં એક કાર્યક્રમનું ઉદ્ઘાટન કરશે. બે દિવસીય રાષ્ટ્રીય કાર્યક્રમનું શીર્ષક "સાયબર-સક્ષમ છેતરપિંડીનો સામનો કરવો અને તેની ઇકોસિસ્ટમને તોડી પાડવી" છે. ગૃહ પ્રધાન CBI અધિકારીઓ માટે એક સમારોહની અધ્યક્ષતા કરશે. તેઓ નવી સાયબર ક્રાઇમ બ્રાન્ચનું પણ ઉદ્ઘાટન કરશે. તેઓ ગૃહ મંત્રાલય હેઠળ I4C ના S4C ડેશબોર્ડનું પણ લોન્ચ કરશે.
નવી દિલ્હીના ભારત મંડપમ ખાતે યોજાશે
આ રાષ્ટ્રીય પરિષદ 10-11 ફેબ્રુઆરી, 2026 દરમિયાન નવી દિલ્હીના ભારત મંડપમ ખાતે યોજાશે. આ કોન્ફરન્સનું આયોજન સેન્ટ્રલ બ્યુરો ઓફ ઇન્વેસ્ટિગેશન (CBI) દ્વારા ગૃહ મંત્રાલય હેઠળના ભારતીય સાયબર ક્રાઇમ કોઓર્ડિનેશન સેન્ટર (I4C) ના સહયોગથી કરવામાં આવી રહ્યું છે.
S4C શું છે?
S4C સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો સાયબર છેતરપિંડી શોધવા અને તેને રોકવા માટે તેને ટ્રેસ કરવા માટે રચાયેલ રાષ્ટ્રીય ડેશબોર્ડ છે. S4C એ સસ્પેક્ટ રજિસ્ટ્રી અને સાયબર ક્રાઇમ કોઓર્ડિનેશન સિસ્ટમનું ટૂંકું નામ છે. તે ભારતીય સાયબર ક્રાઇમ કોઓર્ડિનેશન સેન્ટર (I4C) દ્વારા વિકસિત રાષ્ટ્રીય સાયબર ઇન્ટેલિજન્સ અને મોનિટરિંગ પ્લેટફોર્મ છે. I4C એજન્સી ગૃહ મંત્રાલય હેઠળ કાર્ય કરે છે.
2022માં સાયબર ક્રાઇમ ઇન્વેસ્ટિગેશન ડિવિઝન
CBI 2000થી સાયબર ગુનાઓની તપાસ કરી રહી છે અને 2022 માં સાયબર ક્રાઇમ ઇન્વેસ્ટિગેશન ડિવિઝનની સ્થાપના કરી છે. તે કેન્દ્ર સરકાર અને તેની ઓફિસોને અસર કરતા સાયબર ગુનાઓની તપાસ માટે નોડલ એજન્સી તરીકે સેવા આપે છે. આ ડિવિઝન સાયબર ગુનેગારો અને સાયબર-સક્ષમ છેતરપિંડી બંને સાથે વ્યવહાર કરે છે.
એ નોંધવું યોગ્ય છે કે આ રાષ્ટ્રીય પરિષદ એવા સમયે યોજાઈ રહી છે જ્યારે ભારત ઝડપથી ડિજિટલ પરિવર્તનમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. બેંકિંગથી લઈને સંદેશાવ્યવહાર સુધી, મોટા પાયે વિસ્તરણ થયું છે. સંગઠિત સાયબર ગુનેગાર નેટવર્ક્સ આ સિસ્ટમમાં રહેલી ખામીઓનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે.
રાષ્ટ્રીય પરિષદનો ઉદ્દેશ્ય શું છે?
- ભારતમાં સાયબર-સક્ષમ છેતરપિંડીના બદલાતા સ્વભાવની સમજ વિકસાવવા માટે.
- સાયબર છેતરપિંડી ઇકોસિસ્ટમના ત્રણ મહત્વપૂર્ણ સ્તંભોનો અભ્યાસ કરવા માટે
- નાણાકીય સ્તંભ (મ્યુલ એકાઉન્ટ્સ અને મની લોન્ડરિંગ).
- ટેલિકોમ સ્તંભ (SIM/eSIM અને ડિજિટલ દુરુપયોગ).
- માનવ સ્તંભ (સાયબર ગુલામી અને છેતરપિંડી કેન્દ્રોમાં ટ્રાફિકિંગ).
- કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓ, બેંકો, ટેલિકોમ પ્રદાતાઓ, નિયમનકારો અને ટેકનોલોજી પ્લેટફોર્મ વચ્ચે સહયોગ મજબૂત કરવા માટે.
સાયબર કૌભાંડો અને છેતરપિંડીઓની તાત્કાલિક જાણ કરવા, રીઅલ-ટાઇમ ફંડ ટ્રેસિંગ, સમયસર પુરાવા જાળવણી અને પીડિત સુરક્ષામાં સુધારો કરવા માટેની સિસ્ટમોને મજબૂત બનાવવાનો ઉદ્દેશ્ય છે.
આજે શરૂ થઈ રહેલા રાષ્ટ્રીય પરિષદનો અંતિમ ઉદ્દેશ્ય જનતાનું રક્ષણ કરવાનો, ગુનાહિત નેટવર્કને વિક્ષેપિત કરવાનો અને ભારતના ડિજિટલ ઇકોસિસ્ટમમાં વિશ્વાસ વધારવાનો છે.
