E20 પેટ્રોલ અંગે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા પ્રશ્નો વચ્ચે કેન્દ્ર સરકારે સંસદમાં એક મહત્વપૂર્ણ નિવેદન આપ્યું છે. સરકાર જણાવે છે કે E20 પેટ્રોલ માટે કાર, બાઇક અને સ્કૂટરના એન્જિનમાં કોઈ ફેરફાર કરવાની જરૂર નથી. જોકે, 1 એપ્રિલ, 2005 થી લાગુ કરાયેલા અને 2016 પહેલા ઉત્પાદિત BS-III ધોરણો ધરાવતા કેટલાક વાહનોને ચોક્કસ રબરના ભાગો અને ગેસ્કેટ બદલવાની જરૂર પડી શકે છે. સરકારના મતે આ કાર્ય નિયમિત સર્વિસિંગ દરમિયાન સરળતાથી કરી શકાય છે.
નીતિન ગડકરીએ સંસદમાં વાત કરી
રાજ્યસભામાં લેખિત જવાબમાં, રોડ ટ્રાન્સપોર્ટ અને હાઇવે મંત્રી નીતિન ગડકરીએ જણાવ્યું હતું કે E20 પેટ્રોલના ઉપયોગને કારણે વાહનના માઇલેજ અંગે ઉઠાવવામાં આવતી ચિંતાઓ અંગે ઓટોમોબાઇલ કંપનીઓ અને વાહન પરીક્ષણ એજન્સીઓએ સ્પષ્ટતા કરી છે કે વાહનનું માઇલેજ ફક્ત ઇંધણના પ્રકાર પર આધારિત નથી. માઇલેજ અન્ય ઘણા તકનીકી અને ઉપયોગ-સંબંધિત પરિબળોથી પણ પ્રભાવિત થાય છે.
કયા વાહનોને રબરના ભાગો બદલવાની જરૂર પડી શકે છે?
સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, 1 એપ્રિલ, 2005 થી રજૂ કરાયેલા અને 2016 પહેલા ઉત્પાદિત BS-III વાહનોને E20 પેટ્રોલનો ઉપયોગ કરતી વખતે કેટલાક રબરના ભાગો અને ગાસ્કેટ બદલવાની જરૂર પડી શકે છે. જો કે, સરકાર જણાવે છે કે આ કોઈ મોટી ટેકનિકલ સમસ્યા નથી અને નિયમિત સર્વિસિંગ દરમિયાન સરળતાથી બદલી શકાય છે.
સરકારે જણાવ્યું હતું કે E20 પેટ્રોલની અસર પરનો અભ્યાસ ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (IOCL), ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ પેટ્રોલિયમ (IIP) દેહરાદૂન, સોસાયટી ઓફ ઇન્ડિયન ઓટોમોબાઇલ મેન્યુફેક્ચરર્સ (SIAM) અને ઓટોમોટિવ રિસર્ચ એસોસિએશન ઓફ ઇન્ડિયા (ARAI) દ્વારા સંયુક્ત રીતે હાથ ધરવામાં આવ્યો હતો. અભ્યાસમાં ટુ-વ્હીલર અને ફોર-વ્હીલર વાહનોની તપાસ કરવામાં આવી હતી. નિષ્કર્ષ એ આવ્યો હતો કે E20 પેટ્રોલનો ઉપયોગ કરવા માટે એન્જિનમાં કોઈ ફેરફાર કરવાની જરૂર નથી. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, જૂના વાહનો, જેમ કે લેગસી વાહનોમાં પણ કામગીરીમાં કોઈ નોંધપાત્ર તફાવત જોવા મળ્યો નથી. વધુમાં, અસામાન્ય ઘસારો અથવા એન્જિનને નુકસાન જેવી કોઈ સમસ્યા જોવા મળી નથી.
કયા પરિબળોને કોઈ સમસ્યા મળી નથી?
સરકારે જણાવ્યું હતું કે પરીક્ષણ દરમિયાન વાહન ચલાવવાની ક્ષમતા, શરૂ કરવાની ક્ષમતા અને ધાતુ અને પ્લાસ્ટિકના ભાગોની સુસંગતતા જેવા ધોરણોમાં કોઈ સમસ્યા જોવા મળી નથી. આનો અર્થ એ થયો કે E20 પેટ્રોલના ઉપયોગથી આ ક્ષેત્રોમાં કોઈ અસામાન્યતા થઈ નથી.
E20 પેટ્રોલની આસપાસનો વિવાદ
E20 પેટ્રોલમાં 80 ટકા પેટ્રોલ અને 20 ટકા ઇથેનોલ હોય છે. તેના અમલીકરણ પછી, વિરોધ પક્ષો અને કેટલાક ગ્રાહક સંગઠનોએ ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી કે E20 માટે ડિઝાઇન ન કરાયેલા જૂના વાહનો પ્રભાવિત થઈ શકે છે. ટીકાકારોએ ઘટાડો માઇલેજ, જાળવણી ખર્ચમાં વધારો અને એન્જિન અથવા ઇંધણ સિસ્ટમ નિષ્ફળતાઓ માટે જવાબદારી જેવા મુદ્દાઓ પણ ઉઠાવ્યા હતા.
સરકારની પ્રતિક્રિયા
સરકારે પ્રતિક્રિયા આપી છે કે E20 પેટ્રોલ તબક્કાવાર રીતે લાગુ કરવામાં આવ્યું છે અને આ પહેલા વ્યાપક લેબ પરીક્ષણ, ટકાઉપણું પરીક્ષણ અને ક્ષેત્ર માન્યતા હાથ ધરવામાં આવી હતી. સરકારે એમ પણ જણાવ્યું હતું કે ઓટોમોબાઈલ કંપનીઓ E20 પેટ્રોલનો ઉપયોગ કરતા વાહનો માટે વોરંટી લંબાવવાનું ચાલુ રાખે છે. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, નીતિ આયોગ હેઠળ રચાયેલી આંતર-મંત્રી સમિતિએ વાહન સુસંગતતા, એન્જિન કેલિબ્રેશન, ઇંધણ સિસ્ટમ, ટકાઉપણું, ઉત્સર્જન, માઇલેજ અને અન્ય તકનીકી પાસાઓની ઊંડાણપૂર્વક સમીક્ષા કરી હતી. આ પછી, જૂન 2021 માં ભારતમાં ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગ માટેનો રોડમેપ 2020-25 બહાર પાડવામાં આવ્યો, જેના આધારે E20 પેટ્રોલ લાગુ કરવામાં આવ્યું. ભારતમાં ઇથેનોલ બ્લેન્ડેડ પેટ્રોલ પ્રોગ્રામ 2001 માં પાયલોટ પ્રોજેક્ટ તરીકે શરૂ થયો. ત્યારબાદ, 2006 માં E5 ઇંધણ રજૂ કરવામાં આવ્યું, અને જરૂરી માળખાગત સુવિધાઓ અને ઉત્પાદન ક્ષમતા વિકસાવવામાં આવ્યા પછી E20 પેટ્રોલ ધીમે ધીમે લાગુ કરવામાં આવ્યું.
આ પણ વાંચો: HIV: કર્ણાટકથી આવ્યો ભયાનક રિપોર્ટ: 7000થી વધારે વિદ્યાર્થી HIV પોઝિટિવ આવતા મચ્યો ખળભળાટ
