પેટ્રોલમાં ઇથેનોલના મિશ્રણ બાદ ભારત સરકાર હવે મિથેનોલના ઉપયોગ અંગે વિચારણા કરી રહી છે. સરકાર જહાજો માટે પર્યાવરણને અનુકૂળ બળતણ તરીકે મિથેનોલના અપનાવવાને પ્રાધાન્ય આપી શકે છે. વિચારણા હેઠળના સંભવિત પગલાંઓમાં કર મુક્તિ આપવી, તમામ બંદરો પર બળતણના ભાવ એકસમાન કરવા અને મંજૂરી પ્રક્રિયાઓને સરળ બનાવવાનો સમાવેશ થાય છે. આ તમામ બાબતો દરિયાઈ ક્ષેત્રમાં મિથેનોલના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપી શકે છે.
બંદર, જહાજ અને જળમાર્ગ મંત્રાલયે, 'ડિરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ શિપિંગ' સાથે મળીને, જહાજોમાં મિથેનોલના ઉપયોગ અંગે એક અભ્યાસ શરૂ કર્યો છે. આ અભ્યાસમાં ભારતીય બંદરો પર મિથેનોલ 'બંકરિંગ' (બળતણ ભરવાની સુવિધા) માટેની વ્યવસ્થાઓ સુધારવા અને બંદર સંબંધિત શુલ્કમાં એકરૂપતા લાવવાનો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો છે.
સરકારનો ઉદ્દેશ્ય શું છે?
સરકાર એક એવી નીતિ પર વિચાર કરી રહી છે જેના દ્વારા તમામ ભારતીય બંદરો પર મિથેનોલના ભાવ એકસમાન રહે. વધુમાં, સરકાર બળતણ ભરવાની પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવવા અને મિથેનોલ બંકરિંગ માળખાગત સુવિધાઓ સ્થાપવા માટે જરૂરી મંજૂરીઓને ઝડપથી મંજૂર કરવાના માર્ગો શોધી રહી છે. આનો મુખ્ય ધ્યેય જહાજોનો બંદરો પર વિતાવતો સમય ઘટાડવાનો છે. વિવિધ બંદરો પર બળતણના ભાવ અને નિયમોને એકસમાન બનાવીને, સરકાર શિપિંગ કંપનીઓ માટે મિથેનોલ અપનાવવાનું સરળ બનાવવા માંગે છે.
મિથેનોલનું ઉત્પાદન કૃષિ કચરામાંથી પણ કરી શકાય છે
હાલમાં ભારત તેની ઊર્જા જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે મોટા પ્રમાણમાં અશ્મિભૂત ઇંધણ (fossil fuels) આયાત કરે છે. જો કે, મિથેનોલનું ઉત્પાદન દેશમાં જ થઈ શકે છે. જેમાં કૃષિ અવશેષો (ખેતીનો કચરો) કાચા માલ તરીકે વાપરી શકાય છે. દેશમાં ઉત્પાદન વધવાથી મિથેનોલની ઉપલબ્ધતામાં સુધારો થશે. જો કે, આ માટે બળતણના સંગ્રહ અને તેને બંદરો સુધી પહોંચાડવા માટે માળખાગત સુવિધાઓ વિકસાવવી જરૂરી બનશે. વિદેશી જહાજોને કારણે માંગ વધી શકે છે.
ભારતીય બંદરો પર આંતરરાષ્ટ્રીય કન્ટેનર જહાજોના નિયમિત આગમનથી મિથેનોલની માંગ વધવામાં મદદ મળી શકે છે. આનાથી બળતણ સપ્લાયરોને મિથેનોલના ઉત્પાદન, સંગ્રહ અને જહાજોમાં બળતણ ભરવાની સુવિધાઓમાં રોકાણ કરવાનો વિશ્વાસ મળશે. સરકાર વૈકલ્પિક બળતણની દેશમાં ઉપલબ્ધતા વધારવા પર કામ કરી રહી છે. સાથે જ મિથેનોલ આધારિત શિપિંગ માટે જરૂરી માળખાગત સુવિધાઓ વિકસાવવાના પ્રયાસો પણ શરૂ થઈ ગયા છે.
જો કે, સરકારની આ યોજના હાલમાં માત્ર વિચારણાના તબક્કે છે. કર મુક્તિ, નિયમનકારી ફેરફારો અને નવી સુવિધાઓની સ્થાપના અંગે અંતિમ નિર્ણયો લેવાયા પછી જ સ્પષ્ટ થશે કે ભારતમાં દરિયાઈ બળતણ તરીકે મિથેનોલનો ઉપયોગ ક્યારે અને કેટલી ઝડપથી વધશે.
આ પણ વાંચો:
