ભારત અને નેપાળ વચ્ચે દરરોજ હજારો લોકો સરહદ પાર કરે છે અને આ યાત્રા પહેલા કરતાં વધુ સરળ બનાવવા માટે બંને દેશો વચ્ચે ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે. નેપાળ સરકારે સત્તાવાર રીતે ભારતને વિનંતી કરી છે કે તેઓ તેમના નવા બાયોમેટ્રિક રાષ્ટ્રીય ઓળખ કાર્ડ (NID) ને બંને દેશો વચ્ચે મુસાફરી માટે માન્ય દસ્તાવેજ તરીકે સ્વીકારે. જો ભારત સરકાર આ દરખાસ્તને મંજૂરી આપે છે, તો નેપાળી નાગરિકોને ભારતમાં આવવા-જવા માટે વારંવાર તેમના પાસપોર્ટ અથવા જૂના નાગરિકતા પ્રમાણપત્રો સાથે રાખવાની જરૂરિયાતમાંથી ઘણી રાહત મળશે.
નેપાળના ઇમિગ્રેશન વિભાગના ડિરેક્ટર જનરલ રામ ચંદ્ર તિવારીએ પુષ્ટિ આપી હતી કે આ પ્રસ્તાવ વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા નવી દિલ્હી મોકલવામાં આવ્યો છે. નેપાળી અધિકારીઓ હાલમાં ભારત તરફથી સત્તાવાર પ્રતિભાવની રાહ જોઈ રહ્યા છે. તાજેતરમાં, કાઠમંડુમાં ભારતીય દૂતાવાસના એક પ્રતિનિધિમંડળે આ મુદ્દે નેપાળના ઇમિગ્રેશન વિભાગના અધિકારીઓ સાથે ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક યોજી હતી. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતીય પક્ષ આ પહેલ અંગે સકારાત્મક છે અને આ મામલો અંતિમ નિર્ણય માટે નવી દિલ્હીમાં ગૃહ અને વિદેશ મંત્રાલયના ઉચ્ચ અધિકારીઓને મોકલવામાં આવ્યો છે.
વર્તમાન નિયમો શું છે અને શા માટે ફેરફારની જરૂર છે?
હાલના નિયમો હેઠળ, હવાઈ કે માર્ગ માર્ગે ભારતમાં પ્રવેશતા કોઈપણ નેપાળી નાગરિકે ઓળખના પુરાવા તરીકે માન્ય પાસપોર્ટ અથવા મૂળ નાગરિકતા પ્રમાણપત્ર રજૂ કરવું આવશ્યક છે. બીજી તરફ, ભારતીય નાગરિકોએ નેપાળમાં પ્રવેશવા માટે ફોટો સાથે પાસપોર્ટ અથવા મૂળ મતદાર ઓળખ કાર્ડ રજૂ કરવું આવશ્યક છે.
નેપાળ સરકાર હવે જૂના નાગરિકતા પ્રમાણપત્રને ધીમે ધીમે દૂર કરવાની યોજના બનાવી રહી છે. બેંક ખાતા ખોલવા, જમીન નોંધણી કરાવવા, પાસપોર્ટ મેળવવા અને વિવિધ સરકારી સેવાઓ માટે બાયોમેટ્રિક NID કાર્ડ ફરજિયાત બનાવવામાં આવી રહ્યું છે. ભવિષ્યમાં આ નેપાળમાં એકમાત્ર પ્રાથમિક ઓળખ કાર્ડ હશે. આ કારણોસર નેપાળ ઇચ્છે છે કે ભારત તેને સત્તાવાર મુસાફરી દસ્તાવેજ તરીકે માન્યતા આપે.
આ NID કાર્ડ ટેકનોલોજીની રીતે અદ્યતન અને સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત
નેપાળી અધિકારીઓ કહે છે કે આ બાયોમેટ્રિક કાર્ડ છેતરપિંડી અટકાવવામાં ખૂબ અસરકારક છે. તેમાં નાગરિકની ફિંગરપ્રિન્ટ, ડિજિટલ ચહેરાનો ફોટો અને આઇરિસ સ્કેન જેવી અદ્યતન બાયોમેટ્રિક સુવિધાઓ સામેલ છે. આ બાયોમેટ્રિક સુવિધાઓને કારણે, આ ઓળખ કાર્ડ કાગળ નાગરિકતા પ્રમાણપત્રો કરતાં નોંધપાત્ર રીતે વધુ સુરક્ષિત અને આધુનિક છે. આ એરપોર્ટ અને જમીન સરહદો પર ઇમિગ્રેશન પ્રક્રિયાને ઘણી ઝડપી અને વધુ પારદર્શક બનાવશે.
તે સરહદ સુરક્ષા અને ડેટા મેનેજમેન્ટમાં પણ મદદ કરશે
બંને દેશો વચ્ચે વિઝા-મુક્ત મુસાફરીની પરવાનગી છે, પરંતુ જમીન સરહદ પાર કરતા દરેક વ્યક્તિનો સચોટ ડેટા જાળવવો અત્યાર સુધી એક પડકાર રહ્યો છે. દ્વિપક્ષીય વાટાઘાટો દરમિયાન, બંને પક્ષોએ એ પણ ચર્ચા કરી છે કે આ બાયોમેટ્રિક કાર્ડ સરહદ ક્રોસિંગનો વ્યવસ્થિત ડેટાબેઝ બનાવવા માટે સક્ષમ બનાવશે. જે સુરક્ષા એજન્સીઓને દેખરેખ રાખવામાં પણ મદદ કરશે.
નેપાળના ઇમિગ્રેશન વિભાગનું માનવું છે કે જોકે બધા નાગરિકોને હજુ સુધી આ કાર્ડ મળ્યું નથી, પરંતુ તે જેમની પાસે છે તેમના માટે મુસાફરીને નોંધપાત્ર રીતે સરળ બનાવશે. ગયા વર્ષના ડેટા અનુસાર, આશરે 150,000 નેપાળી નાગરિકોએ હવાઈ માર્ગે ભારતની મુસાફરી કરી હતી, જ્યારે માર્ગ દ્વારા પ્રવાસીઓની સંખ્યા ઘણી વધારે છે. ભારતની મંજૂરીથી લાખો પ્રવાસીઓને સીધો ફાયદો થશે.
આ પણ વાંચો: Prahlad Joshi: ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામા બાદ પ્રહલાદ જોશીએ શિક્ષણ મંત્રી તરીકેનો કાર્યભાર સંભાળ્યો
