ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંગઠન (ISRO) દ્વારા શ્રીહરિકોટાના સતીશ ધવન અવકાશ કેન્દ્ર ખાતેથી GSLV-F17 રોકેટનો ઉપયોગ કરીને EOS-05 પૃથ્વી નિરીક્ષણ ઉપગ્રહ સફળતાપૂર્વક લોન્ચ કરવામાં આવ્યો છે. આ ભારતનો પ્રથમ જીઓસિંક્રોનસ ઇમેજિંગ ઉપગ્રહ છે, જે કૃષિ, આપત્તિ વ્યવસ્થાપન, હવામાન દેખરેખ અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષામાં અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે.
અવકાશમાં ભારતની મોટી છલાંગ
આ લોન્ચ સાથે જ ભારત હવે પાકિસ્તાન અને ચીનની સરહદો પર થતી કોઈપણ હિલચાલ પર અત્યંત નજીકથી નજર રાખી શકશે. EOS-05 ઉપગ્રહ 36,000 કિમીની ઊંચાઈથી દર 5 મિનિટે છબીઓ મોકલશે, જે હવામાન સંબંધી આગાહીઓ, આપત્તિ વ્યવસ્થાપન અને વ્યૂહાત્મક વિચારણાઓ માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે. 4 સપ્ટેમ્બર, 2026 ના રોજ સવારે ૨:૫૫ વાગ્યે જ્યારે દેશનો મોટાભાગનો હિસ્સો સૂઈ રહ્યો હતો, ત્યારે અંદાજે 16,500 વૈજ્ઞાનિકો, ઇજનેરો અને ટેકનિકલ કર્મચારીઓની મહેનત રંગ લાવી હતી. લોન્ચ થયાના લગભગ 18 મિનિટ પછી, આ ઉપગ્રહને તેના નિયુક્ત સબ-જીઓસિંક્રોનસ ટ્રાન્સફર ઓર્બિટમાં સફળતાપૂર્વક સ્થાપિત કરવામાં આવ્યો હતો.
https://twitter.com/isro/status/2095624179949461607
આંચકાઓ બાદ ISRO માટે આત્મવિશ્વાસ વધારતી ક્ષણ
શુક્રવારનું આ મિશન માત્ર બીજું લોન્ચ નહોતું, પરંતુ તાજેતરના સમયમાં મળેલી નિષ્ફળતાઓ બાદ ISRO માટે આત્મવિશ્વાસ પુનઃ પ્રાપ્ત કરવાની મોટી ક્ષણ હતી. સવારે ૩:૧૪ વાગ્યે મિશનની સફળતાની જાહેરાત થતાં જ મિશન કંટ્રોલમાં હાજર તમામ વૈજ્ઞાનિકો અને ઇજનેરોના ચહેરા પર સંતોષ અને આનંદ છવાઈ ગયો હતો. કેન્દ્રીય વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી મંત્રી ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે આ સિદ્ધિને ભારતના અવકાશ કાર્યક્રમ માટે એક મોટી છલાંગ ગણાવી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે EOS-05 એક અત્યાધુનિક ઉપગ્રહ છે જે દૃશ્યમાન, ઇન્ફ્રારેડ અને હાઇપર-સ્પેક્ટ્રલ બેન્ડમાં અદ્યતન ઇમેજિંગ ક્ષમતાઓ પ્રદાન કરશે.
"નોટી બોય" ગણાતા GSLVની ઐતિહાસિક સફર
અગાઉ PSLV રોકેટને શ્રેણીબદ્ધ નિષ્ફળતાઓનો સામનો કરવો પડ્યો હતો, જેના કારણે GSLV Mk-II પર મોટી જવાબદારી આવી હતી. ISROમાં પ્રેમથી "તોફાની છોકરો" તરીકે ઓળખાતા આ રોકેટે તેની અગાઉની ૧૯ ફ્લાઇટ્સમાં છ નિષ્ફળતાઓનો સામનો કર્યો હોવા છતાં, તે ભારતની ટેકનોલોજીકલ સ્વનિર્ભરતાનું સૌથી મજબૂત પ્રતીક બની ગયું છે. ૧૯૯૦ના દકાથી શરૂ થયેલી ક્રાયોજેનિક એન્જિન ટેકનોલોજીની આ સફરમાં વિદેશી પ્રતિબંધો છતાં ISROએ સ્વદેશી તકનીક વિકસાવીને ઇતિહાસ રચ્યો છે.
https://twitter.com/DrJitendraSingh/status/2095629223339966473
36,000 કિલોમીટરની ઊંચાઈથી સતત દેખરેખ
EOS-05 એ ૨૦૨૧ના નિષ્ફળ ગયેલા GISAT-1 મિશનનો અનુગામી છે, જેણે હવે ભારતના "આંખમાં આકાશ" ના અધૂરા સ્વપ્નને સાકાર કર્યું છે. આશરે ૨,૩૬૭ કિલોગ્રામ વજન ધરાવતો આ ઉપગ્રહ GSLV દ્વારા ભ્રમણકક્ષામાં મૂકવામાં આવેલો અત્યાર સુધીનો સૌથી ભારે ઉપગ્રહ છે. તે માત્ર "સ્નેપશોટ" નહીં પરંતુ સતત ગતિશીલ મૂવી જેવી માહિતી પ્રદાન કરશે. દરિયાઈ સુરક્ષા અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષામાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપનાર આ ઉપગ્રહને યુ.આર. રાવ સેટેલાઇટ સેન્ટરના ડિરેક્ટર ડી.કે. સિંહે "આકાશમાં બીજી આંખ" તરીકે ઓળખાવ્યો છે. આ મિશનની સફળતા બાદ ISRO હવે વર્ષના અંત સુધીમાં તેના મહત્વાકાંક્ષી 'ગગનયાન' મિશન હેઠળ પ્રથમ માનવરહિત ફ્લાઇટ લોન્ચ કરવા માટે તૈયારી કરી રહ્યું છે.
આ પણ વાંચોઃ Ukraine Russia War: PM મોદીની પહેલ રંગ લાવી, યુક્રેન રશિયા યુદ્ધ સમાપ્તના આરે
