પ્રખ્યાત વ્યક્તિનો ચહેરો, અવાજ, ફોટો, વાણી શૈલી અથવા અન્ય કોઈપણ ઓળખ માહિતીનો ઉપયોગ ઇન્ટરનેટ પર થઈ શકે છે.
30 સપ્ટેમ્બરના રોજ ત્રણ કેસોમાં સુનાવણી
આ દરમિયાન, દિલ્હી હાઈકોર્ટે વ્યક્તિત્વ અધિકારો સંબંધિત ત્રણ કેસોની એકસાથે સુનાવણી કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. આમાં અભિનેતા વિવેક ઓબેરોય, જાહ્નવી કપૂર અને આરાધ્યા બચ્ચન સાથે સંકળાયેલા કેસોનો સમાવેશ થાય છે. કોર્ટ 30 સપ્ટેમ્બરથી આ કેસોની સુનાવણી કરશે. 2022 માં અમિતાભ બચ્ચનના કેસથી લઈને 2026 માં વરુણ ધવન, પ્રીતિ ઝિન્ટા, રવિ કિશન, જાહ્નવી કપૂર, મનોજ બાજપેયી અને અન્ય જાહેર હસ્તીઓના કેસ સુધી, અસંખ્ય કેસ કોર્ટમાં પહોંચ્યા છે.
ક્રિકેટરો, ગાયકો અને રાજકારણીઓ ચિંતિત
ભારતમાં વ્યક્તિત્વ અધિકારો સંબંધિત કેસોનો વ્યાપ સતત વધ્યો છે. 2023 માં, અમિતાભ બચ્ચન અને અનિલ કપૂર જેવા સ્ટાર્સ સાથે સંકળાયેલા નામો, અવાજો, છબીઓ અને AI/ડીપફેકના ઉપયોગ સાથે સંકળાયેલા કેસ સામે આવ્યા. 2024 માં, જેકી શ્રોફ, અરિજીત સિંહ, રજત શર્મા, વિષ્ણુ મંચુ અને મોહન બાબુ સહિત અનેક સેલિબ્રિટી કોર્ટમાં ગયા. જેકી શ્રોફના કેસમાં "ભેડ્ડુ" અને AI ચેટબોટ જેવા શબ્દો ઓળખવાનો મુદ્દો પણ ઉઠાવવામાં આવ્યો.
1. 2025 માં આ ટ્રેન્ડ વધ્યો. ઐશ્વર્યા રાય બચ્ચન, અભિષેક બચ્ચન, કરણ જોહર, ઋતિક રોશન, નાગાર્જુન, સલમાન ખાન, જયા બચ્ચન અને અજય દેવગણ સહિત અનેક નામો સામે આવ્યા. આમાં AI-જનરેટેડ કન્ટેન્ટ, ડીપફેક, અવાજની નકલ, નકલી માલ અને ઓળખનો વ્યાપારી ઉપયોગ જેવા મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે.
2. આ પછી, વિવેક ઓબેરોય, કાજોલ, જુબિન નૌટિયાલ, વરુણ ધવન, પ્રીતિ ઝિન્ટા, અલ્લુ અર્જુન, નાગા ચૈતન્ય, રવિ કિશન અને મનોજ બાજપેયી જેવા નામો પણ ફસાયા. ઘણા કિસ્સાઓમાં, AI-જનરેટેડ વિડિઓઝ, ક્લોન કરેલા અવાજો, નકલી એકાઉન્ટ્સ, અશ્લીલ ડીપફેક્સ અને ઓળખના દુરુપયોગ માટે કાનૂની રક્ષણની માંગ કરવામાં આવી હતી.
વ્યક્તિત્વ અધિકારો માટે કોઈ કાયદો નથી
મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વ્યક્તિત્વ અધિકારોની કાનૂની મર્યાદાઓની તપાસ કરવાનો છે અને વ્યક્તિની ઓળખના રક્ષણને વાણી સ્વાતંત્ર્ય, ટીકા અને પેરોડીના અધિકારો સાથે કેવી રીતે સંતુલિત કરવું. ભારતમાં હાલમાં વ્યક્તિત્વ અધિકારો પર એક અલગ, વ્યાપક કાયદો નથી, તેથી કોર્ટના નિર્ણયો ધીમે ધીમે આ કાયદાને આકાર આપી રહ્યા છે. શાહરૂખ ખાન, અજય દેવગન અને પ્રિયંકા ચોપરાએ પણ તેમના નામો સંબંધિત ટ્રેડમાર્ક્સ નોંધાવ્યા છે.
2026 માં વ્યક્તિત્વ અધિકારો સંબંધિત સમાચારમાં અગ્રણી નામો
કાજોલ: ફેબ્રુઆરી 2026 માં તેના નામ, છબી અને સમાનતાના અનધિકૃત ઉપયોગ અંગે એક કેસ સામે આવ્યો.
મોહનલાલ: AI-જનરેટેડ સામગ્રી અને અનધિકૃત માલમાં તેની ઓળખના ઉપયોગ અંગે એપ્રિલમાં એક કેસ સામે આવ્યો.
વરુણ ધવન: મે મહિનામાં, તેણે પોતાના નામ, છબી, અવાજ અને સમાનતાના અનધિકૃત ઉપયોગ અંગે કોર્ટમાં અરજી કરી.
પ્રીતિ ઝિન્ટા: જૂનમાં, તેમણે AI-જનરેટેડ ડીપફેક્સ અને ડિજિટલ સામગ્રીમાં ફેરફાર કરવા અંગે બોમ્બે હાઈકોર્ટમાં અરજી કરી.
રવિ કિશન: જુલાઈમાં, તેમના નામ, છબી, અવાજ, સમાનતા અને AI/ડીપફેક સામગ્રીના અનધિકૃત ઉપયોગ અંગે એક કેસ ઉભો થયો.
જાહ્નવી કપૂર: તેમના કેસમાં, 6,884 URL પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધની માંગ કરવામાં આવી હતી, પરંતુ કોર્ટે 552 URL દૂર કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો.
મનોજ બાજપેયી: સપ્ટેમ્બરમાં, AI દ્વારા તેમની છબી, અવાજ અને ઓળખના કથિત દુરુપયોગ અંગે એક કેસ ઉભો થયો.
વિવેક ઓબેરોય: સપ્ટેમ્બરમાં, વ્યક્તિત્વ અધિકારોની મર્યાદાઓને ધ્યાનમાં લેતા અન્ય કેસોની સાથે તેમના કેસની સુનાવણી કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો.
2022 પછી આવા કેસ કેમ વધ્યા?
ભારતમાં વ્યક્તિત્વ અધિકારોની ચર્ચા નવી નથી, પરંતુ 2022 પછી, તેનાથી સંબંધિત કેસોએ વધુ ધ્યાન ખેંચ્યું. આનું એક મુખ્ય કારણ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ અને AIનો ઝડપી વિસ્તરણ છે. 2022 માં, અમિતાભ બચ્ચનના કિસ્સામાં, દિલ્હી હાઇકોર્ટે તેમના નામ, અવાજ અને છબીના અનધિકૃત ઉપયોગ સામે વચગાળાનું રક્ષણ આપ્યું હતુ. આ કેસ જાહેરાત, વેપારી માલ અને અન્ય વ્યાપારી પ્રવૃત્તિઓમાં તેમની ઓળખના ઉપયોગથી સંબંધિત હતો. ત્યારબાદ, 2023 માં, અનિલ કપૂરના કેસમાં AIના ઉપયોગ અંગે નવી ચર્ચા શરૂ થઈ. કોર્ટે તેમના નામ, અવાજ, છબી, પ્રખ્યાત સંવાદો અને વિશિષ્ટ શૈલીના અનધિકૃત ઉપયોગ સામે રક્ષણ આપ્યું હતુ.
આ પણ વાંચોઃ ઇરાનમાં સુપ્રીમ લીડર તો ફક્ત નામના જ, દેશના તમામ મોટા નિર્ણયો લઈ રહ્યા છે આ 6 શક્તિશાળી લોકો!