સરહદી મુદ્દાઓ ઉપરાંત, ચીન સાથે ચર્ચાઓ હવે રોકાણ પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે. રશિયા સાથે ચર્ચાઓ ઉર્જા પુરવઠા અને વધતી જતી વેપાર ખાધ પર થઈ રહી છે.
ટેકનોલોજી અને ઉત્પાદન પ્રાથમિકતા
ભારતે લગભગ એક સાથે ચાર વ્યૂહાત્મક અને આર્થિક રીતે મહત્વપૂર્ણ ભાગીદારો સાથે તેના સંબંધો મજબૂત કર્યા છે. આમાં રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર અજિત ડોભાલની બેઇજિંગ મુલાકાત, વિદેશ પ્રધાન એસ. જયશંકરની મોસ્કો મુલાકાત, નાણાં પ્રધાન નિર્મલા સીતારમણની કેનેડા-યુએસ મુલાકાત અને વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ પ્રધાન પીયૂષ ગોયલની જાપાન મુલાકાતનો સમાવેશ થાય છે. આ મુલાકાતો દરમિયાન સરહદ વ્યવસ્થાપન, ઉર્જા સુરક્ષા, રોકાણ, ટેકનોલોજી અને ઉત્પાદન પ્રાથમિકતા રહી છે.
નવી દિલ્હીમાં બ્રિક્સ સમિટનું આયોજન
ભારત 12-13 સપ્ટેમ્બરના રોજ નવી દિલ્હીમાં બ્રિક્સ સમિટનું આયોજન કરશે, જેમાં રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન હાજરી આપવાના છે, જ્યારે ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ પણ હાજરી આપે તેવી અપેક્ષા છે. ચીન સાથે, હવે સરહદ વિવાદ તેમજ રોકાણ પર ચર્ચા થઈ રહી છે. રશિયા સાથેની ચર્ચામાં ઊર્જા, ખાતરો અને વધતા વેપાર અસંતુલન જેવા મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે. જાપાનમાં, ગોયલે રોકાણ અને ઉત્પાદનમાં ભાગીદારીની માંગ કરી હતી, જ્યારે સીતારમણ કેનેડામાં રોકાણકારો અને નાણાકીય કંપનીઓને મળી રહ્યા છે.
ચીન સાથે સરહદ અને રોકાણ ચર્ચા
24-25 ઓગસ્ટના રોજ ડોભાલની બેઇજિંગ મુલાકાત ભારત-ચીન સરહદ વિવાદ પર કેન્દ્રિત હતી. ખાસ પ્રતિનિધિઓની વાટાઘાટોના 25મા રાઉન્ડમાં, બંને પક્ષો સરહદ સીમાંકન અને વ્યવસ્થાપન પર કામ ચાલુ રાખવા અને સરહદી પરિસ્થિતિઓને સંબોધવા માટે રાજદ્વારી અને લશ્કરી ચેનલોનો ઉપયોગ કરવા સંમત થયા. ભારત અને ચીન પૂર્વી અને મધ્ય ક્ષેત્રોમાં મીટિંગ પોઇન્ટ અને લશ્કરી હોટલાઇન સ્થાપિત કરવા પણ સંમત થયા હતા.
બિઝનેસ-ટુ-બિઝનેસ એક્સચેન્જ
ભારત અને ચીન બિઝનેસ-ટુ-બિઝનેસ એક્સચેન્જ અને રોકાણ માટે એક નવા માળખા પર વિચાર કરી રહ્યા છે. ચર્ચામાં ચીની રોકાણના પ્રવાહને ઝડપી બનાવવા અને બિન-વ્યૂહાત્મક ક્ષેત્રોમાં રોકાણ માટે મંજૂરી પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવાના રસ્તાઓનો સમાવેશ થાય છે. અહેવાલો અનુસાર, શીની સંભવિત BRICS મુલાકાત દરમિયાન બેઇજિંગ રોકાણ પેકેજની પણ જાહેરાત કરી શકે છે. ચર્ચા હેઠળના પ્રસ્તાવોમાં ખાસ આર્થિક ક્ષેત્રો અને નિકાસ પ્રક્રિયા ઝોનમાં રોકાણનો સમાવેશ થાય છે, પરંતુ કોઈ પ્રતિબદ્ધતાની પુષ્ટિ કરવામાં આવી નથી.
ઉર્જા પુરવઠો અને વધતો જતો વેપાર અંતર
23-24 ઓગસ્ટના રોજ જયશંકરની મોસ્કો મુલાકાતમાં ઉર્જા સુરક્ષા અને વેપાર બંને પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો. જયશંકરે ૨૭મી ભારત-રશિયા આંતર-સરકારી કમિશનની બેઠકમાં જણાવ્યું હતું કે ભારત-રશિયા માલસામાનનો વેપાર પાંચ વર્ષમાં ચાર ગણો વધી ગયો છે - 2021-22માં આશરે $13 બિલિયનથી 2025-26માં આશરે $60 બિલિયન. જોકે, રશિયા સાથે ભારતની વેપાર ખાધ પણ 6.6 બિલિયન ડોલરથી વધીને $50 બિલિયનથી વધુ થઈ ગઈ છે.
આ પણ વાંચોઃ PoKમાં ચૂંટણી હારેલા ઇફ્તિખાર ગિલાની બનશે વડાપ્રધાન, નવાઝ શરીફના નિર્ણયનો વિરોધ