UCC Bill:  કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે 2029 સુધીમાં ભાજપ અને NDA શાસિત 21 રાજ્યોમાં સમાન નાગરિક સંહિતા (UCC) લાગુ કરવાનો ટાર્ગેટ જાહેર કર્યો છે. તેની સમયમર્યાદા પણ નક્કી કરવામાં આવી છે. પરંતુ સવાલ એ છે કે શું આ 21 રાજ્યો માટે સંપૂર્ણ બ્લૂપ્રિન્ટ તૈયાર છે? કારણ કે આમાંથી અનેક રાજ્યોમાં આગામી બે વર્ષમાં વિધાનસભા ચૂંટણી યોજાવાની છે. કેટલાક રાજ્યોમાં ભાજપ નહીં પરંતુ તેના સહયોગી પક્ષોની સરકાર છે. આવી સ્થિતિમાં 2029 માત્ર ટાર્ગેટ છે કે તેને પૂર્ણ કરવા માટે નક્કર પ્લાન પણ તૈયાર છે?

આગામી વર્ષે 7 રાજ્યોમાં વિધાનસભા ચૂંટણી

આગામી વર્ષે સાત રાજ્યોમાં વિધાનસભા ચૂંટણી યોજાશે. તેમાં પંજાબમાં AAPની સરકાર છે અને હિમાચલ પ્રદેશમાં કોંગ્રેસની સરકાર છે. જ્યારે બાકીના પાંચ રાજ્યોમાં ભાજપ સત્તામાં છે. ઉત્તરાખંડમાં UCC પહેલાથી જ લાગુ થઈ ચૂક્યું છે અને ગુજરાતમાં તેનું બિલ પસાર થઈ ગયું છે. જોકે હવે સૌથી મોટો સવાલ ઉત્તર પ્રદેશ, ગોવા અને મણિપુરને લઈને છે.

ઉત્તર પ્રદેશમાં UCC લાગુ કરવામાં આવશે?

ઉત્તર પ્રદેશમાં હજુ સુધી UCCનું બિલ પસાર થયું નથી અને લગભગ પાંચ મહિના બાદ ત્યાં વિધાનસભા ચૂંટણી યોજાવાની છે. ત્યારે સવાલ એ છે કે શું ચૂંટણી પહેલાં જ ઉત્તર પ્રદેશમાં UCC લાગુ કરવામાં આવશે? અથવા ભાજપને વિશ્વાસ છે કે ચૂંટણી બાદ પણ તેની સરકાર બનશે અને નવી સરકાર UCC લાગુ કરશે? 

2029ના ટાર્ગેટ માટે શું છે રોડમેપ?

હવે સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે 2029 સુધી 21 રાજ્યોમાં UCC લાગુ કરવાનો રોડમેપ શું છે? જો ચૂંટણી બાદ કોઈ રાજ્યમાં ભાજપ કે NDAની સરકાર નહીં બને તો ત્યાં UCC કેવી રીતે લાગુ થશે? હવે 2028ની વાત કરીએ તો આ વર્ષે ત્રિપુરા, મેઘાલય, નાગાલેન્ડ, મિઝોરમ, કર્ણાટક, રાજસ્થાન, મધ્ય પ્રદેશ અને છત્તીસગઢમાં ચૂંટણી યોજાશે.

મણિપુરમાં પણ UCCનો રસ્તો સરળ નથી

મણિપુરની સ્થિતિ પણ સરળ નથી. રાજ્યમાં મોટી આદિવાસી વસ્તી છે. જોકે ઉત્તરાખંડના UCC મોડલમાં આદિવાસી સમુદાયોને તેના દાયરાથી બહાર રાખવામાં આવ્યા છે. UCC ભાજપની લાંબા સમયથી ચાલી આવતી વૈચારિક પ્રતિબદ્ધતા રહી છે. ઉત્તરાખંડમાં તે લાગુ થઈ ચૂક્યું છે, ગુજરાતમાં બિલ પસાર થઈ ગયું છે અને અન્ય રાજ્યોમાં પણ તેને આગળ વધારવાની તૈયારી છે. ઉત્તર પ્રદેશ સરકાર પણ આ માટે તૈયાર હોવાનું કહેવાય છે, પરંતુ તેને વિરોધનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે.

2028ની ચૂંટણીઓ પણ મહત્વની

2028માં કર્ણાટકમાં કોંગ્રેસની સરકાર છે. જ્યારે પાંચ રાજ્યોમાં ભાજપની સરકાર અને બે રાજ્યોમાં સહયોગી પક્ષો સત્તામાં છે. એટલે 2029ના UCC ટાર્ગેટમાં માત્ર ભાજપ જ નહીં પરંતુ NDAના સહયોગી પક્ષોની ભૂમિકા પણ ખૂબ મહત્વની રહેશે. સૌથી પહેલા TDPની વાત કરીએ. TDPના લોકસભા નેતા લાવુ કૃષ્ણ દેવરાયલુએ UCCને સમર્થન આપવાની વાત કરી છે. જોકે તેમણે એમ પણ કહ્યું છે કે પાર્ટીની અંદર હજુ આ મુદ્દે ચર્ચા થઈ નથી. એટલે સમર્થનનું વલણ જોવા મળે છે, પરંતુ અંતિમ રોડમેપ હજુ સ્પષ્ટ નથી.

JDUનું વલણ પણ મહત્વનું

NDAની બીજી મોટી સહયોગી JDUને લઈને પણ સ્થિતિ સ્પષ્ટ નથી. JDU અત્યાર સુધી UCC બિલના સમર્થનમાં ખુલ્લેઆમ આગળ આવી નથી. બિહારમાં તેને લાગુ કરવાના પક્ષમાં પણ નથી. JDU નેતા શ્યામ રજકે કહ્યું છે કે બિહારમાં UCC લાગુ થવા દેવામાં આવશે નહીં. JDUના કાર્યકારી અધ્યક્ષ સંજય ઝા UCC પર ચર્ચાના પક્ષમાં છે અને અમિત શાહ સાથે મુલાકાતની વાત કરી ચૂક્યા છે. JDU બાદ LJP રામવિલાસનું વલણ પણ મહત્વનું છે. ચિરાગ પાસવાને કહ્યું છે કે તેમની પાર્ટી એકરૂપતા સાથે વિવિધતા માટે પણ પ્રતિબદ્ધ છે. તેમનું કહેવું છે કે UCCનો પ્રસ્તાવ સામે આવવો જોઈએ, તેના પર વ્યાપક ચર્ચા થવી જોઈએ અને તમામ હિતધારકોના અભિપ્રાય લેવામાં આવવા જોઈએ. એટલે LJPનો સંદેશ સ્પષ્ટ છે કે પહેલા ડ્રાફ્ટ, પછી ચર્ચા અને ત્યારબાદ નિર્ણય.

વિપક્ષનો UCC મુદ્દે વિરોધ

બીજી તરફ વિપક્ષનું વલણ અલગ છે. અસદુદ્દીન ઓવૈસીએ UCCનો વિરોધ કર્યો છે અને ભારતની ઓળખ તેની વિવિધતા તથા અલગ-અલગ સમુદાયોની પરંપરાઓ સાથે જોડાયેલી હોવાનું કહ્યું છે. ઉદ્ધવ ઠાકરેની પાર્ટીએ કહ્યું છે કે તેઓ UCC ઇચ્છે છે, પરંતુ જો આ મુદ્દે રાજકારણ કરવામાં આવશે તો તેનો વિરોધ કરવામાં આવશે. NDAમાં UCCના ખુલ્લા સમર્થકો પણ છે. શિવસેના નેતા શ્રીકાંત શિંદેએ UCCને સમાનતા, ન્યાય અને રાષ્ટ્રીય એકતા સાથે જોડ્યું છે. HAMના અધ્યક્ષ સંતોષ કુમાર સુમને પણ અમિત શાહની જાહેરાતનું સમર્થન કર્યું છે.

NCPIએ હજુ વલણ સ્પષ્ટ કર્યું નથી

ભાજપ અધ્યક્ષ શમિક ભટ્ટાચાર્ય UCCની પ્રક્રિયા વહેલી તકે શરૂ કરવાની માંગ કરી રહ્યા છે. જોકે ભાજપની નવી સહયોગી NCPIએ હજુ પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કર્યું નથી. વરિષ્ઠ સાંસદ કાકોલી ઘોષ દસ્તીદારે કહ્યું છે કે પહેલા પ્રસ્તાવ આવશે, ત્યારબાદ ચર્ચા થશે અને પછી પાર્ટી પોતાનો નિર્ણય લેશે.

આંધ્ર પ્રદેશમાં UCC લાગુ થશે કે નહીં?

લોકસભા ચૂંટણીની સાથે આંધ્ર પ્રદેશમાં પણ વિધાનસભા ચૂંટણી યોજાશે. રાજ્યમાં TDPની સરકાર છે અને ચંદ્રબાબુ નાયડુ મુખ્યમંત્રી છે. TDPએ UCCને સમર્થન આપ્યું છે, પરંતુ પાર્ટીની અંદર હજુ આ મુદ્દે ચર્ચા થઈ નથી. હવે સવાલ એ છે કે શું ભાજપ આંધ્ર પ્રદેશમાં UCC લાગુ કરવા માટે TDPને તૈયાર કરી શકશે? હાલ આ અંગે ચોક્કસ કંઈ કહી શકાય તેમ નથી.

2029ના ટાર્ગેટ સામે સૌથી મોટો સવાલ

અમિત શાહે 2029નો ટાર્ગેટ જાહેર કરી દીધો છે. પરંતુ હવે સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે 21 રાજ્યો સુધી પહોંચવાનો રસ્તો શું હશે? શું ચૂંટણી પહેલાં જ કેટલાક રાજ્યોમાં UCC લાગુ કરવામાં આવશે કે પછી ભાજપને વિશ્વાસ છે કે ચૂંટણી બાદ પણ તેની અને તેના સહયોગી પક્ષોની સરકારો સત્તામાં રહેશે? આ સવાલનો જવાબ જ 2029ના UCC ટાર્ગેટની સફળતા નક્કી કરશે.

આ પણ વાંચો: PM મોદીના જન્મદિવસથી દેશભરમાં શરૂ કરાશે 'સેવા સંકલ્પ અભિયાન'