સંરક્ષણ મંત્રી રાજનાથ સિંહે આજે એક કાર્યક્રમમાં વધતા જતા વૈશ્વિક પડકારો વચ્ચે દરિયાઈ સુરક્ષાના મહત્વ પર પ્રતિક્રિયા આપી છે. વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં દરિયાઈ જળમાર્ગો પર સતત વધતા અતિક્રમણથી ભારત માટે તણાવ વધી રહ્યો છે. આ તણાવને દૂર કરવાની જરૂરિયાતને સંબોધતા, રાજનાથ સિંહે જણાવ્યું હતું કે વૈશ્વિક દરિયાઈ સુરક્ષા વાતાવરણ સાથે ઇરાદાપૂર્વક સમાધાન કરવામાં આવી રહ્યું છે, જેના કારણે વેપાર અવરોધો અને તણાવ વધી રહ્યા છે. વધુમાં, સાંકડા દરિયાઈ માર્ગોમાં શસ્ત્રો તૈનાત કરવામાં આવી રહ્યા છે.
બુધવારે દિલ્હીમાં ઈન્ડો-પેસિફિક પ્રાદેશિક સંવાદ (IPRD 2026) માં પોતાના સંબોધનમાં, રાજનાથ સિંહે કહ્યું, "ભારત માટે મહાસાગરો ક્યારેય દૂર કે અજાણ્યા રહ્યા નથી. સદીઓથી ભારતીય ખલાસીઓએ આ જળમાર્ગો દ્વારા માત્ર માલ જ નહીં પરંતુ જ્ઞાન, સંસ્કૃતિ અને માનવ સંબંધોનું પણ પરિવહન કર્યું છે." તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું, "આ જ કારણ છે કે ભારતે હંમેશા મુક્ત, ખુલ્લા અને નિયમો-આધારિત આંતરરાષ્ટ્રીય સ્થાપત્યમાં જવાબદારીપૂર્વક યોગદાન આપ્યું છે."
નેવિગેશનની સ્વતંત્રતા અનેક પડકારોનો સામનો કરે છે: રાજનાથ સિંહ
વૈશ્વિક સ્તરે વધતા પડકારોનો ઉલ્લેખ કરતા સંરક્ષણ મંત્રીએ કહ્યું, "આજે, ઇરાદાપૂર્વક બનાવેલા વેપાર અવરોધોને કારણે વૈશ્વિક દરિયાઈ સુરક્ષા વાતાવરણ વધુને વધુ તંગ બન્યું છે. આપણે નેવિગેશનની સ્વતંત્રતા અને સાંકડા દરિયાઈ માર્ગોના શસ્ત્રીકરણ સામેના સ્પષ્ટ પડકારો જોઈ રહ્યા છીએ. દરિયાઈ ક્ષેત્રમાં આ વધતી જતી અસ્થિરતા વ્યાપક આંતરરાષ્ટ્રીય સ્થાપત્ય પર ઊંડી અસર કરે છે."
તેમણે કહ્યું, "આ માટે વિશ્વસનીય દરિયાઈ માળખાગત સુવિધાઓની જરૂર છે. આ માટે વધુ માહિતી અને જાગૃતિની જરૂર છે. આ માટે દેશો વચ્ચે પરસ્પર સહયોગની પણ જરૂર છે. તેને અવરોધોની અપેક્ષા રાખવા, અટકાવવા અને દૂર કરવાની ક્ષમતાની પણ જરૂર છે. આપણે એ પણ સમજવું જોઈએ કે આજે દરિયાઈ સુરક્ષાનો વ્યાપ નૌકા સુરક્ષાની પરંપરાગત સમજ કરતાં ઘણો વ્યાપક બની ગયો છે."
સંરક્ષણ મંત્રીએ કહ્યું, “જ્યારે શિપિંગ લેનની સુરક્ષા જરૂરી છે, ત્યારે બંદરો, દરિયાઈ કેબલ, ઓફશોર ઉર્જા માળખા અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ સંપત્તિઓની સુરક્ષા પણ એટલી જ મહત્વપૂર્ણ છે. આજના સમયમાં આપણા દરિયાઈ ક્ષેત્રમાં શું થઈ રહ્યું છે તે સમજવાની ક્ષમતા પણ એટલી જ મહત્વપૂર્ણ બની ગઈ છે. પરંપરાગત લશ્કરી પ્રવૃત્તિઓમાંથી જોખમો આવી શકે છે. વધુમાં, આ જોખમો બિન-પરંપરાગત પડકારોમાંથી પણ ઉદ્ભવી શકે છે, જેમાં ચાંચિયાગીરી, દાણચોરી, ગેરકાયદેસર માછીમારી, સાયબર હુમલાઓ અને કુદરતી આફતોનો સમાવેશ થાય છે. તેથી દરિયાઈ સુરક્ષાની આપણી સમજણ દરિયાઈ ક્ષેત્રની બદલાતી પ્રકૃતિ સાથે વિકસિત થવી જોઈએ.”
AI ડેટા પ્રક્રિયા કરવાની રીત બદલી રહ્યું છે: રાજનાથ સિંહ
સંરક્ષણ મંત્રી રાજનાથ સિંહે કહ્યું, “આપણે વૈશ્વિકરણથી પીછેહઠ કરીને દરેક પડકારનો સામનો કરી શકતા નથી. ન તો આપણે દરિયાઈ માર્ગોને બંધ કરવાનો પ્રયાસ કરવો જોઈએ જેણે માનવ પ્રગતિ શક્ય બનાવી છે. અમારું લક્ષ્ય પરસ્પર નિર્ભરતાને વધુ સુરક્ષિત બનાવવાનું હોવું જોઈએ. આ માટે સપ્લાય ચેઇન્સને વૈવિધ્યીકરણ કરવાની જરૂર છે.” કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તાના વધતા મહત્વને ધ્યાનમાં લેતા રાજનાથ સિંહે કહ્યું, "આપણે માનવ ક્ષમતાઓમાં મોટા પાયે પરિવર્તન જોઈ રહ્યા છીએ. કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા (AI) આપણે ડેટા પ્રક્રિયા કરવાની રીત બદલી રહી છે.
